DRUŠTVO GENETIČARA SRBIJE

 

 

 

 

ZBORNIK ABSTRAKATA

IV KONGRESA GENETIČARA SRBIJE

Tara, 1. jun– 5. jun 2009. godine

 

 

 

 




Predsednik Kongresa
Vasilije Isajev

 

Programski odbor

Ljubiša Topisirović, Srbija-Presednik

Vasilije Isajev, Srbija

Diana Anderson, Englenska

Marko Anđelković, Srbija

Rene Herrere, SAD

Jelena Milašin, Srbija

Asya Dragoeva, Bugarska

Branka Vasiljević, Srbija

Dusan Gomory, Slovačka

Kosana Konstantinov, Srbija

Janoš Berenji, Srbija

Marina Stamenković – Radak, Srbija

Viktor Salceda, Meksiko

Miodrag Dimitrijević, Srbija

Snežana Mladenović Drinić, Srbija

Jelena Knežević Vukčević, Srbija

Borislav Kobiljski, Srbija

Branka Vuković Gačić, Srbija

Saša Orlović, Srbija

Ninoslav Đelić, Srbija a

Nada Barjaktarević, Srbija

Vesna Lazić Jančić, Srbija

 

Organizacioni odbor

Violeta Anđelković, Srbija -Predsednik

Dragana Miladinović, Srbija

Tatjana Savić, Srbija

Nikola Hristov, Srbija

Dragana Ignjatović Micić, Srbija

Biljana Nikolić, Srbija

Ivana Strahinić, Srbija

Ljiljana Vuković, Srbija

Vladan Ivetić, Srbija

Ana Marijanović Jeromela, Srbija

Vesna Perić, Srbija

 

Generalni sekretar

Snežana Mladenović Drinić, Srbija

 

Sekretarijat

Vesna Kandić

Sofija Božinović

Marija Konstandinović

Zoran Čamdžija

Milan Stevanović

Nikola Grčić

 


Izdavač

Društvo genetičara Srbije, Beograd

 

Urednici

dr Snežana Mladenović Drinić

dr Ljubiša Topisirović

 

Tiraž

250

 

Štampa

Akademska izdanja, Beograd

 

ISBN 978-86-87109-03-2



 

DRUŠTVO GENETIČARA SRBIJE

 

IV KONGRES GENETIČARA SRBIJE

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

 

Sadržaj

 

 

Uvodno predavanje

 

Glišin Vladimir

 Od gena do genoma

 

 

Tematska oblast I

 

Uvodna izlaganja

 

Milankov Vesna i Ludoški Jasmina

Evoluciona konzervaciona genetika u praksi – definisanje jedinstvenih entiteta u familiji Syrphidae

 

Usmena izlaganja

 

Jojić Šipetić Vida, Blagojević Jelena i Vujošević Mladen

Da li su B hromozomi genomski paraziti? - Geometrijsko morfometrijska analiza kanalisanosti i razvojne stabilnosti žutogrlog šumskog miša, Apodemus flavicollis (Rodentia, Mammalia)

 

Veličković Nevena, Đan Mihajla, Obreht Dragana, Zorić Miroslav i Vapa Ljiljana

Analiza genetičkog diverziteta divljih svinja primenom mikrosatelita

 

Paule Ladislav, Bakan Jana, Kuehn Ralph, Nikolov Ivan, Romšáková Ivana and Krajmerová Diana

Large- scale differentianion of wild boar (Sus scrofa)populations: Is there interspecific structure? 

 

Paule Ladislav, Grubešić Marijan, Krajmerová Diana, Tomljanović Kristijan, Ballian Dalibor and Zhelev Petar  

Genetic fragmetation of Rupicapra rupicapra balcanica populations along the Balkan peninsula  

 

Brockett Milosevic Mirjana i Anderson W. Wyatt 

“Sex ratio” kod Drosophila pseudoobscura: Evoluciona analiza SR polimorfizma 

 

Salceda M. Víctor 

Geographical changes in relative frequency of inversions in chromosome III of Drosophila pseudoobscura among natural populations from Mexico  

 

Kurbalija Zorana, Stamenković-Radak Marina i Anđelković Marko

Uticaj autbridinga na razvojnu stabilnost krila Drosophila subobscura

 

Berić Tanja, Fira Đorđe, Stanković Slaviša, Urdaci C. Maria i Knežević-Vukčević Jelena

Produkcija antimikrobnih supstanci i genetički diverzitet sojeva Bacillus SP. izolovanih iz različitih staništa u Srbiji 

 

 

Posteri

 

Vujošević Mladen, Blagojević Jelena, Jojić Šipetić Vida, Bugarski-Stanojević Vanja, Adnađević Tanja i Stamenković Gorana

Distribucija B hromozoma u uzrasnim kategorijama kod žutogrlog miša, Apodemus flavicollis (Rodentia, Mammalia)

 

Adnađević Tanja, Bugarski-Stanojević Vanja, Stamenković Gorana,Blagojević Jelena i Vujošević Mladen

Genotipizacija populacije žutogrlog miša Apodemus flavicollis (Rodentia, Mammalia) sa Fruške gorE - AFLP i B hromozomi

 

Đan Mihajla, Obreht Dragana, Tanurdžić Miloš, Vapa Milan i Vapa Ljiljana

Analiza sekvence hipervarijabilnog domena 1 kontrolnog regiona mtDNK u populacijama zeca (Lepus europaeus pallas)

 

Cvijanović Gorčin, Adnađević Tanja, Bugarski-Stanojević Vanja i Lenhardt Mirjana

Optimizacija i standardizacija prajmera za detekciju mikrosatelitskih lokusa kod kečige (Acipenser ruthenus)

i morune (Huso huso)

  

Polić Dubravka, Veselić Sanja, Đan Mihajla i Obreht Dragana

Genetička polimorfnost populacija Salicornia europaea grupe (Chenopodiaceae)

 

Miličić Dragana, Petrov Brigita, Stojković Biljana i Pavković-Lučić Sofija

Preliminarni rezultati molekularno-genetičkih analiza roda Branchipus Schaeffer 1766 (Crustacea, Branchiopoda)

 

Savić Tatjana, Stamenković-Radak Marina, Savić Marija, Kenig Bojan i Anđelković Marko

Uspešnost u parenju i morfometrija krila jedinki Drosophila subobscura sa ekološki različitih staništa

 

Milankov Vesna, Ludoški Jasmina, Francuski Lubinka, Ståhls Gunilla i Vujić Ante

Povezanost redukcije genetičkog diverziteta i asimetrije parametara krila kod severno-evropskih vrsta osolikih muva (Diptera, Syrphidae)  

 

Jelić Mihailo, Kurbalija Zorana, Kenig Bojan, Stamenković-Radak Marina i Anđelković Marko

Inverzioni polimorfizam u populaciji Drosophila subobscura iz klisure reke Dervente (planina Tara)

 

Jovanović Vladimir, Blagojević Jelena, Vujošević Mladen  i Cvetković Dragana

Varijabilnost u broju hromozoma kod seksualno dimorfne vrste Mercurialis perennis L. (Euphorbiaceae) u Srbiji

 

Blagojević Jelena, Jojić Šipetić Vida, Jovanović Vladimir i Vujošević Mladen

Efekti zagađenja u populacijama poljskog miša,Apodemus agrarius – teški metali i razvojna stabilnost

 

Patenković Aleksandra, Savić Tatjana i Anđelković Marko

Uticaj elektromagnetnog zračenja na komponente adaptivne vrednosti tokom embrionalnog razvića Drosophila subobscura   

 

Kenig Bojan, Kurbalija Zorana, Stamenković-Radak Marina i Anđelković Marko

Razvojna nestabilnost Drosophila subobscura u uslovima različitog stepena zagađenosti olovom

 

Pavković-Lučić Sofija, Kekić Vladimir i Miličić Dragana

Efekat prethodnog reproduktivnog iskustva na neke komponente ponašanja pri parenju kod Drosophila melanogaster  

 

Pavković-Lučić Sofija i Kekić Vladimir

Fluktuirajuća asimetrija i seksualna selekcija kod Drosophila melanogaster

 

Kekić Vladimir i Pavković-Lučić Sofija

Seksualna selekcija i tip ukrštanja u odnosu na veličinu tela u prirodnim populacijama tri vrste Drosophila

 

Savić Marija, Savić Tatjana, Pavković-Lučić Sofija, Stamenković-Radak Marina i Anđelković Marko

Fluktuirajuća asimetrija i komponente adaptivne vrednosti u uslovima kompetitivnog i nekompetitivnog parenja kod Drosphila subobscura 

 

Pavlović Nevenka i Pavlović P. Boro

Zastupljenost specijacionih ishoda specijalisti - generalisti u odnosu na stanište u limnofauni Evrope

 

 

Topic II

 

Plenarna predavanja

 

Anderson Diana

General overview of the Comet test

 

Filipič Metka i Hreljac Irena

Genotoxic effects of organophosphorus pesticides

 

 

Uvodna izlaganja

 

Vuković-Gačić Branka, Simić Draga i Knežević-Vukčević Jelena

Genetički modeli u istraživanju molekularnih mehanizama genotoksičnosti i antigenotoksičnosti

 

Joksić Gordana

Šta se zna a šta ne u zaštiti od zračenja

 

 

Usmena izlaganja

 

Radaković Milena, Đelić Ninoslav, Plećaš-Solarović Bosiljka, Spremo-Potparević Biljana, Živković Lada i Bajić Vladan

Antioksidansi smanjuju oštećenja DNK indukovana adrenalinom u komet testu

 

Garaj-Vrhovac Vera i Gajski Goran

Genotoxic properties of electric ARC furnace dust on human lymphocytes in vitro study

 

Durgo Ksenija, Kopjar Nevenka, Franekić Čolić Jasna, Šulić Krsta, Ćurčić Marijana i Antonijević Biljana

Hemijska, citotoksična i genotoksična svojstva otpadnih voda industrije metala 

 

 

Posteri

 

Petrović Sandra, Vujić Dragana, Guć-Šćekić Marija, Joksić Ivana, Leskovac Andreja i Joksić Gordana

Uticaj antioksidativnih enzima na ukupni radiobiološki odgovor limfocita pacijenata obolelih od fankonijeve anemije in vitro

 

Leskovac Andreja, Petrović Sandra, Joksić Ivana, Vujić Dragana , Guććekić Marija, Slijepčević Predrag i Joksić Gordana

Radioosetljivost fibroblasta pacijenata obolelih od fankonijeve anemije in vitro

 

Rakić Boban, Jovičić Dubravka, Vukov Tanja, Pajić Jelena, Kovačević Radomir, Stevanović Milena i Drakulić Danijela

Komparativna analiza prevremene centromerne deobe i mikronukleusa kod lica profesionalno izloženih radionuklidima  

 

Kalcheva Petrova Vanya, Dragoeva Pencheva Asya, Kalchev Nikolov Karamfil i Enchev Dimitrov Dobromir

Low dose genotoxicity of 4-bromo-N,N-diethyl-5,5-dimethyl-2,5-dihydro-1,2-oxaphosphol-2-amine-2-oxide in mice bone marrow cells 

 

Kalcheva Petrova Vanya, Dragoeva Pencheva Asya, Kalchev Nikolov Karamfil i Enchev Dimitrov Dobromir

Low dose genotoxicity of 4-bromo-N,N-diethyl-5,5-dimethyl-2,5-dihydro-1,2-oxaphosphol-2-amine-2-oxide in Allium cepa L. Root tip cells

 

Stefanović Marina, Blagojević Jelena i Vujošević Mladen

Da li je PET ambalaža genotoksična? – Provera Allium testom 

 

Grujičić Darko, Milošević-Djordjević Olivera, Stošić Ivana, Arsenijević Slobodan and Marinković Dragoslav

Antiaritmika verapamila i antibiotika eritromicina na frekvencu mikronukleusa u humanim limfocitima periferne krvi

 

Đelić Ninoslav, Radaković Milena, Spremo-Potparević Biljana, Plećaš-Solarović Bosiljka, Živković Lada i Bajić Vladan

Evaluacija stepena oštećenja DNK u humanim limfocitima pod dejstvom efedrina in vitro

 

Stanimirović Zoran i Stevanović Jevrosima

Genotoksični i citotoksični efekat fumagilina

 

Stanić Snežana, Matić Sanja i Solujić Slavica

Testiranje genotoksičnih efekata agenasa prirodnog porekla

 

Vukelić Marija, Kitić Dušanka, Pavlović Dragana, Živanov-Čurlis Jelena, Živković Jelena i Najman Stevo

Ispitivanje uticaja različitih metanolnih ekstrakata lista maline ( Rubus idaeus L.) na vijabilnost i proliferativnost hela ćelija  

 

Savić Tatjana, Patenković Aleksandra, Soković Marina, Glamočlija Jasmina, Radulović Višnja i Anđelković Marko 

Antigenotoksično svojstvo vodenog ekstrakta medicinske gljive Agaricus blazei Murrill usled genotoksičnog delovanja MMS-a

 

Nikolić Biljana, Milojević Nataša, Janković Ivana, Kolarević Stoimir, Jovanović Predrag, Jagodić Aleksandra, Vuković-Gačić Branka i Knežević-Vukčević Jelena

Antimutageni potencijal kamfora, α/β tujona i eukaliptola u bakterijskom test sistemu 

 

Mitić-Ćulafić Dragana, Janković Milena, Ćakić Sanja, Vuković-Gačić Branka i Knežević-Vukčević Jelena

Efekat enzima jetre pacova na antimutageni potencijal monoterpena na t-booh-indukovanu mutagenezu u E. coli

Mitić-Ćulafić Dragana, Žegura Bojana, Knežević-Vukčević Jelena i Filipič Metka

Ispitivanje antigenotoksičnog efekta linalola, eukaliptola i mircena na IQ- I PhIP-indukovana oštećenja DNK molekula              

 

Patenković Aleksandra, Stamenković-Radak Marina, Nikolić Dragana, Marković Tamara i Anđelković Marko

Antigenotoksični potencijal infuza lincure (Gentiana lutea) u testu mozaičnosti krila na Drosophila melanogaster

 

 

 

Topic III

 

Plenarna predavanja

 

Milenković Ljiljana

"Hedzhog" signalni mehanizam u embrionalnom razviću i nastanku tumora 

 

 

Uvodna izlaganja

 

Novaković Ivana, Damnjanović T., Sango Violeta, Mladenović O., Maksimović N., Mirković Duško, Antonijević Nebojša, Simić-Ogrizović S., Sternic N. i Luković Ljiljana

 Polimorfizam C677T gena metilentetrahidrofolat reduktazu u različitim vaskularnim poremećajima

 

 

Usmena izlaganja

 

Milićević Radomir, Branković Ljiljana, Radulović D., Jugović D., Stanković T., Stamenković H., i Kamenov B.

Citogenetika – sadašnjost, budućnost, perspektiva

 

Todorić-Živanović Biljana, Strnad Milica, Stamatović Dragana, Grujović Jelena,Tanić Nikola, Ilić Vesna i Magić Zvonko

Tipovi bcr-abl rearanžmana u srpskoj populaciji i nivo ekspresije u bolesnika sa hroničnom mijeloidnom leukemijom

 

Lakić Nina, Krstić Aleksandra, Guć-Šćekić Marija, Kuzmanović Miloš, Mićić Dragan, Janjić Dragana, Konstantinidis Nada i Kostić Gordana

Molekularna dijagnostika ALL dečjeg doba

 

Strnad Milica, Brajušković Goran, Strelić Nataša, Todorić-Živanović Biljana, Stamatović Dragana and Magić Zvonko

Ekspresija BCL-2 proteina i amplifikacija C-MYC gena u bolesnika sa hroničnom granulocitnom leukemijom   

 

Ćirković Sanja, Guć-Šćekić Marija, Pašić Srđan, Radivojević Danijela and Jovanović Ankica

Rezultati citogenetičkih i molekularnih analiza kod pacijenata sa Nijemegen breakage sindromom u Srbiji

 

Šupić Gordana, Kozomara Ružica, Branković-Magić Mirjana, Jović Nebojša and Magić Zvonko

Prognostički značaj hipermetilacije tumor supresorskih gena u oralnim planocelularnim karcinomima

 

Đorđević Vesna, Denčić-Fekete Marija, Jovanović Jelica, Drakulić Danijela, Stevanović Milena, Janković Gradimir, Gotić Mirjana

Trizomija 1Q u hematološkim malignitetima: iskustvo jednog centra

 

Jelenković Ankica

Genetika u farmakologiji: medicina po meri pojedinca

 

 

Posters

 

Živanović Dušica, Šipetić Sandra, Stamenković-Radak Marina i Milašin Jelena

Porodična istorija Grejvs-Bazedovljeve bolesti i sredinski faktori rizika u etiologiji ovog oboljenja

 

Janakova Zorica

Populaciona genetika u prekliničkoj praksi: prikaz 18-godišnjeg iskustva genetičkog savetovalista zdravstvene službe u Jagodini

 

Popović-Kuzmanović Dragana, Novaković Ivana, Stojanović Ljudmila, Miković Danijela, Mirković Duško, Luković Ljiljana and Aksentijević Ivona

Familijarni antifosfolipidni sindrom – prikaz slučaja

 

Jelenković Ankica

Farmakogenetika, interakcija i neželjena dejstva lekova

 

Cvetković Dragana, Cvetković Slobodan, i Novaković Ivana

Polimorfizmi gena kandidata i podložnost aneurizmatskoj bolesti abdominalne aorte 

 

Stojković Ljiljana, Živković Maja, Radak Đorđe, Kolaković Ana, Stančić Olja, Stanković Aleksandra i Alavantić Dragan

Asocijacija polimorfizma -174g/c u genu za il-6 sa aterosklerozom karotida u populaciji Srbije

 

Kolaković Ana, Stojković Ljiljana, Radak Đorđe, Đurić Tamara, Radak Sandra, Stanković Aleksandra, Alavantić Dragan i Živković Maja

Polimorfizam -1562 c/t u genu za metaloproteinazu matriksa-9 kao faktor rizika za nastanak plakova u karotidnim krvnim sudovima

 

Pejin Ivana, Buzadžić Ivana, Janković-Oreščanin Biljana i Šuput-Tomaš Ljiljana

Distribucija polimorfizma kodirajućeg regiona za paraoksonazu 1 u populaciji srbije

 

Đorđević Valentina, Nestorović Aleksandra, Tomić Branko, Miljić Predrag, Kovač Mirjana, Miković Danijela, Antonijević Nebojša, Rakićević Ljiljana i Radojković Dragica

Učestalost FII A19911G i FII C20221T polimorfizama kod pacijenata sa trombofilijom

 

Ilić Vesna, Ilić Miroljub i Magić Zvonko

Određivanje učestalosti polimorfizma gena za angiotenzin-konvertujući enzim

 

Đan Igor, Đan Mihajla, Obreht Dragana, Jovanović Nataša, Stokić Edita,Sakač Dejan i Vapa Ljiljana

Polimorfnost APOE gena kod pacijenata sa ishemijskom bolešću srca

 

Buzadžić Ivana, Pejin Ivana, Ilić V. Tihomir,  Janković-Oreščanin Biljana i Šuput-Tomaš Ljiljana

Povezanost parkinsonove bolesti i polimorfizma u genima koji učestvuju u odgovoru na faktore sredine

 

Bošković Marija, Popović Branka i Milašin Jelena

Analiza -1562 c>t polimorfizma u promotoru MMP-9 gena kod obolelih od karcinoma glave i vrata

 

Dobričić Valerija, Novaković Ivana i Kostić Vladimir

Određivanje broja cag ponovaka u htt genu kapilarnom elektroforezom

 

Denčić-Fekete Marija, Đorđević Vesna, Tiziana Storlazzi Clelia, Janković Gradimir, Bogdanović Andrija, Jovanović Jelica, Rocchi Mariano, Todorić-Živanović Biljana, Strnad Milica i Gotić Mirjana

Translokacija (5;6;12) povezana sa rezistencijom na imatinib mesylate u hroničnoj mijeloidnoj leukemiji

 

Mišković Marijana, Lalić Tanja, Radivojević Danijela, Guć-Šćekić Marija, Zamurović Dragan i Vlahović Gordana

Prenatalna i postnatalna molekularna dijagnostika SMA korišćenjem digestije restrikcionim enzimima

 

Durković Jasmina, Cemerlic Dejan, Anđelić Luka i Drakulić Danijela

Prikaz slučaja reverzije pola

 

Jovičić Dubravka, Rakić Boban, Vukov Tanja, Milačić Snežana, Pajić Jelena, Stevanović Milena i Drakulić Danijela

Komparativna citogenetska analiza hromozomskih abaracija i prevremene centromerne deobe u limfocitima periferne krvi lica profesionalno izloženih radionuklidima

 

Daggag Hinda, White Stefan i Sinclair Andrew

Copy number changes in patients with disorders of sex development and functional analyses of candidate genes

 

Joksić Ivana, Guć-Šćekić Marija, Vujić Dragana, Petrović Sandra i Leskovac Andreja

Disfunkcija telomera pozitivno koreliše sa incidencom izmena sestrinskih hromatida kod pacijenata obolelih od fankonijeve anemije

 

Radivojevic Miloš, Keckarović-Marković Milica, Dacković Jelena, Apostolski Slobodan, Brajušković Goran i Romac Stanka

Molekularna analiza GLI3 gena kod pacijenata sa Palister-Halovim sindromom

 

Lukić Jelena, Anđelković Marina i Bugarić Predrag

Brza prenatalna dijagnostika QF-PCR metodom u srbiji

 

Popović Branka, Jekić Biljana, Novaković Ivana i Milašin Jelena

Uloga p53 gena i humanog papiloma virusa u patogenezi oralnih planocelularnih karcinoma

 

Manasijević Maja, Nešić Branka, Jelovac Drago, Ilić Branislav, Popović Branka i Milašin Jelena

Analiza c-myc i c-erbb-2 onkogena u histološki negativnim marginamaoralnih skvamocelularnih karcinoma (oscc)

i bazocelularnih karcinoma glave i vrata (bcc)

 

Fatović-Milićević Božica, Mitić-Ćulafić Dragana, Vuković-Gačić Branka, Berisavac Milica, Lakić Nada i Knežević-Vukčević Jelena

Detekcija premanifestovanih promena grlića materice komet testom

 

Branković Ljiljana, Milićević Radomir, Živadinović Radomir i Milašin Jelena

Infekcija humanim papiloma virusom (hpv) i citološke promene na epitelu cerviksa

 

 

Topic IV

 

Invited lecture

 

Herrera J. Rene, Somarelli A. Jason, Mesa Annia, Rodriguez E. Carol

Do U1 small nuclear RNA variants mediate differential pre-mRNA splicing?

 

 

Introductory lectures

 

Kobiljski Borislav, Kondić-Špika Ankica, Trkulja Dragana i Brbaklić Ljiljana

Primena molekularnih markera u oplemenjivanju pšenice

 

 

Oral presentations

 

Golić Nataša, Terzić-Vidojević Amarela, Begović Jelena, Jovčić Branko, Veljović Katarina, Strahinić Ivana, Lozo Jelena, Nikolić Milica, Tolinački Maja i Topisirović Ljubiša

Molekularni diverzitet prirodnih populacija Lactobacillus paracasei i Lactobacillus plantarum izolovanih iz različitih ekoloških niša

 

Lozo Jelena, Kojić Milan, Jovčić Branko i Topisirović Ljubiša

Molekularna karakterizacija bakteriocina koje sintetiše prirodni izolat Lactobacillus paracasei subsp. paracasei BGSJ2-8

 

Vojnović Sandra, Ilić-Tomić Tatjana i Vasiljević Branka

Sekundarna struktura u okviru 5’ netranslatirajućeg regiona iRNK

 

Jovčić Branko, Fira Đorđe, Topisirović Ljubiša i Kojić Milan

Biodegradacija alkil sulfata

 

Timotijević Gordana, Milisavljević Mira, Samardžić Jelena, Konstantinović Miroslav i Maksimović Vesna

Uloga gena za aspartičnu proteinazu heljde u senescenciji

 

Kalendar Ruslan

Universal amplification method of retrotransposon terminal ltr parts: new tool for polymorphism detection in plant and animal genomes and efficient retrotransposon cloning

 

Daggag Hinda, Svingen Terje, Western Patrick, van den Bergen Jocelyn, McClive Peter, Harley.Vincent, Koopman Peter and Sinclair Andrew

The Rhox homeobox gene family shows sexually dimorphic and dynamic expression during mouse embryonic gonad development

 

Mladenović Djordjević Aleksandra, Perović Milka, Smiljanić Kosara, Tešić Vesna, Tanić Nikola, Ruždijić Sabera i Kanazir Selma

Homeostaza holesterola u mozgu – regulacija ekspresije gena tokom starenja i pod uticajem kalorijske restrikcije

 

Tanic Miljana, Zajac Magdalena, Benitez Javier i Martinez-Delgado Beatriz

Uloga microRNK u regulaciji BRCA1 gena

 

 

Posters

 

Bugarski-Stanojević Vanja, Stamenković Gorana, Adnađević Tanja, Blagojević Jelena, i Vujošević Mladen

Utvrđivanje filogenetskih odnosa kod tri vrste roda Apodemus (Rodentia, Mammalia)

 

Tasić Srđan i Tasić Irena

Molekularna karakterizacija Seratia fonticola iz oligomineralne vode

 

Tasić Srđan i Tasić Irena

Molekularna karakterizacija Pseudomonas sp.iz oligomineralne vode  

 

Djuric Simonida, Jarak Mirjana i Josic Dragana

RAPD profili autohtonih Azotobacter izolata iz različitih tipova zemljišta

 

Jošić Dragana, Delić Dušica, Rasulić Nataša, Stajković Olivera, Kuzmanović Đorđe i Miličić Bogić

Solubilizacija fosfata i (GTG)5 analiza rizosfernih pseudomonada

 

Ivanović Žarko, Gavrilović Veljko, Živković Svetlana i Stanković Slaviša

REP PCR kao metod za utvrđivanje diverziteta između sojeva Pseudomonas syringae sa različitih vrsta voćaka

 

Lepšanović Zorica i Libisch Balázs

Karakterizacija gena za metalo-β-laktamaze iz kliničkog izolata

 

Begović Jelena, Veljović Katarina, Strahinić Ivana i Topisirović Ljubiša

Antibiotska rezistencija Staphylococcus epidermidis izolovanih iz humanog mleka

 

Jošić Dragana, Kuzmanović Slobodan, Stojanović Saša, Aleksić Goran i Starović Mira 

Detekcija XIIA grupe fitoplazmi RFLP analizom 16s rDNK sekvence

 

Tolinački Maja, Fira Đorđe, Kojić Milan i Topisirović Ljubiša

Antimikrobna aktivnost prirodnih izolata vrste Lactobacillus paracasei subsp. paracasei

 

Veljović Katarina, Terzić-Vidojević Amarela i Topisirović Ljubiša

Antimikrobna i proteolitička aktivnost odabranih enterokoka

 

Kočiš Tubić Nataša, Obreht Dragana, Pal Boža i Vapa Ljiljana

Alelna varijabilnost mikrosatelita vrste Ambrosia artemisiifolia l. u populacijama Vojvodine

 

Bratić Ana, Majić Dragana, Samardžić Jelena, i Maksimović Vesna

Funkcionalna analiza promotora biljnih gena u bright yellow 2 ćelijama duvana i polenovim zrnima

 

Aleksić Jelena, Geburek Thomas, Fussi Barbara i Heinze Berthold

Dva mitohondrijalna introna grupe II kod Picea omorika: novi uvid u evolutivne odnose među smrčama

 

Jevremović Slađana, Stanišić Mariana, Ćalić-Dragosavac Dušica, Raspor Martin, Ninković Slavica, Subotić Angelina, Trifunović Milana i Petrić Marija

Klonalna indentičnost biljaka Iris sibirica regenerisanih u kulturi in vitro

 

Stevanović Jevrosima, Stanimirović Zoran i Radaković Milena

Ispitivanje genetičkog diverziteta Paenibacillus larvae u Srbiji primenom REP-PCR fingerprint tehnike

 

Kovačević Nives i Kaeppler Shawn

Hromatinski mutanti koji utiču na paramutaciju kod r1

 

Nešić Milica, Kuzmanović Dragana, Jovanović-Ćupić Snežana, Libek Vesna, Pašić Srđan i Stamenković Gorana

Standardizacija metoda za detekciju genoma virusa u krvi i krvnim produktima: naše iskustvo u radu sa parvo b19

 

Savić Dejana, Kuljić Kapulica Nada i Jovanović Dragutin

Značaj PCR metode za rano otkrivanje i praćenje citomegalovirusne infekcije kod transplantiranih bolesnika

 

Meier Carste i Berenji Janoš

GM Arabidopsis thaliana za biodetekciju mina u zemljištu

 

 

Topic V

 

Invited lecture

 

Gömöry Dušan and Paule Ladislav

Traces of evolutionary processes in the gene pool of western-eurasian beeches

 

Heinze Berthold

Molekularna genetika u šumarstvu: perspektive, proboji i praksa

 

 

Introductory lectures

 

Janoš Berenji

Novi trendovi u oplemenjivanju biljaka

 

Isajev Vasilije, Orlović Saša, Konstantinov Kosana, Drinić Mladenović Snežana, Lučić Aleksandar i Ivetić Vladan

Unapređenje šumskog semenarstva srbije primenom genetičkih markera

 

Miščević Branislav, Bošković Jelena, Ivanc Aleksandar, Vukosav Marija i Kenjveš Tibor

Biotehnologija i oplemenjivanje domaćih životinja

 

Saftić-Panković Dejana, Radovanović Nataša i Jocić Siniša

MAS suncokreta za otpornost prema plamenjači

 

Stevanović Jevrosima, Stanimirović Zoran, Ninoslav Đelić i Radaković Milena

Utvrđivanje roditeljstva i pola goveda putem molekulskih markera

 

Anđelković Violeta, Marković Ksenija, Ignjatović-Micić Dragana, Nikolić Ana, Drinić Mladenović Snežana i Lazić-Jančić Vesna

Oplemenjivanja kukuruza na tolerantnost prema suši  

 

Boćanski Jan i Savić Ivanov Milena

Stanje i perspektive biljnih genetičkih resursa u Srbiji

 

Konstantinov Kosana, Drinić Mladenović Snežana i Isajev Vasilije

Genetički resursi poljoprivrednih biljaka, šumskih kultura i životinja – uloga biotehnologije u karakterizaciji i konzervaciji

 

 

Oral presentations

 

Dimitrijević Miodrag, Petrović Sofija, Banjac Borislav i Vukosavljev Mirjana

Fenotipska reakcija pšenice na različitim tipovima zemljišta

 

Šurlan-Momirović Gordana, Zorić Miroslav, Kovačević Vlado, Prodanović Slaven, Vučković Savo, Maklenović Violeta, Jolanka Marton i Birkas Marta

Prinos kukuruza u svetlu globalnih i regionalnih klimatskih promena

 

Zečević Bogoljub, Đorđević Radiša, Damnjanović Jelena, Đorđević Mladen, Todorović Goran i Jevđović Radosav

Analiza uticaja germplazme roditelja na osobine ploda F1, F2 i F3 generacije hibrida paprike (Capsicum annuum L)

 

Ellis Noel, Hofer Julie, Mikić Aleksandar, Mihailović Vojislav, Vasiljević Sanja, Milić Dragan, Đorđević Vuk i Perić Vesna

Tipovi lista mahunarki i njihov agronomski značaj

 

Smýkall Petrl, Kenicer Greg i Mikić Aleksandar

Prekrasna Vavilovija (Vavilovia formosa) i molekularna taksonomija tribusa Fabeae

 

Radičević Sanja, Cerović Radosav, Glišić Ivana i Karaklajić-Stajić Žaklina

Perspektivni hibridi višnje (Prunus cerasus L.) stvoreni u institutu za voćarstvo u Čačku

 

Rakonjac Ljubinko, Isajev Vasilije i Lučić Aleksandar

Ekotipovi belog bora (Pinus silvestris L. ) ilirkog područja u pošumljavanju staništa jugozapadne Srbije

 

Ivetić Vladan, Isajev Vasilije i Drinić Mladenović Snežana

Korišćenje geografske komponente genetičkih podataka

 

Galović Vladislava, Orlović Saša, Kovačević Branislav i Pilipović Andrej

Utvrđivanje međuvrsne DNK varijabilnosti topola korišćenjem AFLP i SSR markera

 

Stevanović Jevrosima, Stanimirović Zoran i Radaković Milena

Specijska identifikacija mikrosporidijalnih patogena roda Nosema u uzorcima Apis mellifera iz Srbije primenom PCR-RFLP metode

 

Perović Dragan, Günter J., Steffenson B., Kopahnke D., Pržulj Novo i Ordon F.

Genetic mapping of leaf rust (Puccinia hordei Otth) resistance in barley accession MBR1012 originating from R. of Srbija and R. of Montenegro

 

Dodig Dejan, Kandić Vesna, Zorić Miroslav, Šurlan-Momirović Gordana i Knežević Desimir

Tolerantnost na sušu lokalnih populacija pšenice sa područja Zapadnog Balkana

 

Nikolić Ana, Ignjatović-Micić Dragana, Lazić-Jančić Vesna i Pekić Sofija

QTL analiza svojstava koja doprinose tolerantnosti na sušu kod kukuruza

 

Dimitrieski Miroslav

Transmission of resistance to tobacco mosaic virus (TMV) in some oriental tobacco varieties

 

Denić Miloje, Ignjatović-Micić Dragana, Stanković Goran, Marković Ksenija, Žilić Slađana, Lazić-Jančić Vesna, Chauque Pedro, Fato Pedro, Mariote David, i Haag Wayne

Znacaj genetickih resursa razlicitog geografskog porekla u simultanom oplemenjivanju kukuruza na visok kvalitet proteina i tolerantnost na stres

 

Sokolović Dejan, Babić Snežana, Tomić Zorica, Radović Jasmina, Lugić Zoran i Cvetković Mirjana

Proširenje kolekcije autohtonih genotipova engleskog ljulja (Lolium perenne L.) i ježevice (Dactylis glomerata L.)

 

Mratinić Evica i Fotirić Milica

Genetički resursi jabuke (Malus sp.) na području južne Srbije

 

Longauer Roman, Lavadinović Vera, Gömöry Dušan Paule Ladislav, Borlea Gheorghe, Ballian Dalibor, Brus Robert, Zhelev Petar and Andonoski Aleksandar

Genetic variation of european silver fir (Abies alba) in southeastern Europe

 

Posters

 

Knežević Desimir Kovačević Vlado, Đukić Nevena, Jelić Miodrag i Luković Kristina

Genotipska varijabilnost broja zrna po klasu kod pšenice (Triticum aestivum L.)

 

Đukić Nevena, Knežević Desimir i Stamenković-Radak Marina

Varijabilnost gli-a2 alela kod 21 sorte Triticum durum

 

Olivera Nikolić, Tomislav Živanović i Milovanović Milivoje

Mogućnosti korišćenja fizioloških parametara u oplemenjivanu pšenice na prinos zrna  

 

Petrović Sofija, Dimitrijević Miodrag, Banjac Borislav i Vukosavljev Mirjana

Stabilnost parametara klasa sorti pšenice na solonjecu 

 

Jankuloski Ljupcho, Jankulovska Mirjana i Simeonovska Emilija

Induction of doubled haploids in Macedonian wheat genotypes (Triticum aestivum L.) 

 

Prodanović Slaven, Girek Zdenka i Matzk Fritz

Uticaj koncentracije auksina na rast haploidnih embriona pšenice

 

Vukosavljev Mirjana, Kondić-Špika Ankica, Petrović Sofija, Dimitrijević Miodrag, Mladenov Velimir i Banjac Borislav

Uticaj komponenti androgene sposobnosti na regeneraciju biljaka pšenice in vitro

 

Brdar-Jokanović Milka, Kobiljski Borislav, Kraljević-Balalić Marija i Maksimović Ivana

Tolerancija pšenice (Triticum aestivum L.) na bor u poljskim uslovima

 

Kondić-Špika Ankica, Kobiljski Borislav, Marjanović Milica, and Hristov Nikola

In vitro evaluacija tolarntnosti genotipova pšenice prema boru

 

Đurić Veselinka, Hristov Nikola, Kondić-Špika Ankica, Aćin Vladimir i Racić Marija

Efekat azotne ishrane na alveografske parametre ozime pšenice

 

Jelić Miodrag, Đalović, I., Knežević Desimir i Paunović Aleksandar

Genotipska variranja sadržaja N, P i K u zrnu i slami ozime pšenice u zavisnosti od sistema đubrenja

 

Hristov Nikola, Mladenov Novica, Đurić Veselinka, Kondić-Špika Ankica, Marjanović-Jeromela Ana i Lečić Nada

Efekat đubrenja na sadržaj ulja u zrnu pšenice

 

Gorjanović Biljana i Kraljević-Balalić Marija

Prinos genotipova hlebne pšenice na tri nivoa ishrane azotom

 

Knežević Desimir, Zečević Veselinka, Đukić Nevena i Konstantinov Kosana

Genetička uslovljenost tehnološkog kvaliteta pšenice(Triticum aestivum L.)

 

Zečević Veselinka, Knežević Desimir, Bošković Jelena, Mićanović Danica i Luković Kristina

Varijabilnost tehnološkog kvaliteta ozime pšenice

 

Madić Milomirka, Paunović Aleksandar, Knežević Desimir i Zečević Veselinka

Nasleđivanje visine stabla i dužine druge internodije kod hibrida ječma 

 

Milovanović Milivoje i Perišić Vladimir

Rezultati i perspektive oplemenjivanja ozimog Tritikalea u Kragujevcu

 

Babić Vojka, Babić Milosav, Filipović Milomir i Delić Nenad

Vizuelna ocena fenotipa kao pokazatelj srodnosti linija kukuruza

 

Deletić Nebojša, Stojković Slaviša i Gudžić Slaviša

Promena genetske i fenotipske varijanse komponenti prinosa nakon rekurentne selekcije kukuruza

 

Sečanski Mile, Živanović Tomislav, Šurlan-Momirović Gordana, Prodanović Slaven i Jovanović Snežana

Kombinacione sposobnosti prinosa linija kukuruza različitih ciklusa selekcije 

 

Pajić Zorica, Erić Uroš, Srdić Jelena, Drinić Mladenović Snežana i Filipović Milomir

Način nasleđivanja i heritabilnost prinosa i zapremine kokičavosti hibrida kukuruza kokičara (Zеа mays L. everta)

 

Ivanović Mile, Stanisavljević Dušan, Stojaković Milisav, Treskić Sanja i Mitrović Bojan

Procene dve grupe populacija polusrodnika za prinos zrna kukuruza (Zea mays L.)

 

Srećkov Zorana, Nastasić Aleksandra, Ivanović Mile i Boćanski Jan

Korelaciona i path analiza prinosa zrna po biljci i morfoloskih osobina biljke i klipa u test-cross populacijama kukuruza

 

Stojković Slaviša, Deletić Nebojša, Biberdžić Milan i Aksić Miroljub

Uticaj komponenti prinosa na prinos zrna kod različitih potomstava jedne F3 populacije kukuruza 

 

Pavlov Jovan, Stanković Goran i Delić Nenad

Korišćenje srodnih linija kukuruza u proizvodnji hibridnog semena

 

Filipović Milomir, Čamdžija Zoran i Lopandić Dragiša

Ponašanje hibrida kukuruza sa egzotičom germplazmom u našim uslovima gajenja

 

Babić Milosav, Babić Vojka, Prodanović Slaven i Anđelković Violeta

Stabilnost prinosa komercijalnih hibrida kukuruza

 

Cvarkovic Radomir, Branković Gordana, Calic Irena, Delić Nenad, Živanović Tomislav i Šurlan-Momirović Gordana

Stabilnost prinosa i komponenti prinosa hibrida kukuruza

 

Đurović Dragan, Madić Milomirka i Stevović Vladeta

Parametri stabilnosti prinosa zrna hibrida kukuruza (Zea mays L.)

 

Vančetović Jelena, Jankuloski Ljupcho, Božinović Sofija i Dodig Dejan

Uticaj citoplazmatske muške sterilnosti i ksenija na hemijski sastav zrna kukuruza

 

Kravić Natalija, Anđelković Violeta, Hadži-Tašković Šukalović Vesna i Vuletić Mirjana

Sadržaj antioksidativnih komponenata u semenu genotipova kukuruza sa različitim udelom dtp-a

 

Ristić Danijela, Ignjatović-Micić Dragana, Drinić Mladenović Snežana, Anđelković Violeta i Nikolić Ana

Poređenje RAPD i SSR markera u proceni geneticke varijabilnosti lokalnih poulacija kukuruza

 

Ignjatović-Micić Dragana, Marković Ksenija, Drinić Mladenović Snežana i Lazić-Jančić Vesna

SSR analiza polimorfizma lokusa modifikatora kod normalnih i opaque2 inbred linija kukuruza

 

Kovačević Vlado i Šimić Domagoj    

Uticaj nasljeđa na koncentracije fosfora i kalijuma u kukuruzu

 

Drinić Mladenović Snežana, Ristić Danijela, Sredojević Slobodanka, Dragičević Vesna, Terzić Dušanka, Nenad Delić i Ignjatović-Micić Dragana

Genetičke varijacije fitina u populacijama kukuruza

 

Radosavljević Milica, Mojović Ljiljana, Semenčenko Valentina i Milašinović Marija

Upotrebna vrednost zrna hibrida kukuruza različite genetičke osnove 

 

Atlagić Jovanka, Marjanović-Jeromela Ana, Marinković Radovan i Terzić Sreten

Osobine polena uljanih vrsta iz novosadske kolekcije 

 

Drumeva Miglena, Yankov Peter i Nenova Nina

New sunflower restorer lines developed by y-induced parthenogenesis from Helianthus annuus hybrids - disease resistance, combining ability. II. Combining ability.

 

Hladni Nada, Jocić Siniša, Miklič Vladimir, Saftić-Panković Dejana i Kraljević-Balalić Marija 

Međuzavisnost prinosa sa komponentama prinosa kod konzumnog suncokreta

 

Marinković Radovan, Marjanović-Jeromela Ana i Radić Velimir

Genetika nekih kvantitativnih svojstava kod suncokreta (H. annuus L.)

 

Miladinović Dragana, Miladinović Jegor, Siniša Jocić i Miklič Vladimir

Uticaj oksalne kiseline na asimetričnost somatskih hibrida između gajenog suncokreta i helianthus maximiliani

 

Cvejić Sandra i Jocić Siniša

Stvaranje hibrida dekorativnog suncokreta

 

Srebrić Mirjana, Kovačević Dragan i Perić Vesna

Odnos linija soje standardnog kvaliteta zrna i linija bez kunitz tripsin inhibitora u ranim generacijama odabiranja

 

Perić Vesna, Nikolić Ana i Drinić Mladenović Snežana

Genetička divergentnost genotipova soje na osnovu RAPD markera

 

Miladinović Jegor, Đorđević Vuk, Balešević-Tubić Svetlana i Miladinović Dragana

Genetska divergentnost genotipova soje različitog geografskog porekla

 

Perić Vesna, Srebrić Mirjana, Jankuloski Ljupcho, Mirjana Jankulovska, Žilić Slađana i Drinić Mladenović Snežana

Uticaj azota na sadržaj proteina i tripsin inhibitora u zrnu soje

 

Srebrić Mirjana, Perić Vesna, Dragičević Vesna, Sredojević Slobodanka, Terzić Dušanka i Drinić Mladenović Snežana

Genetička varijabilnost sadržaja fosfora u zrnu soje

 

Marjanović-Jeromela Ana, Marinković Radovan, Miladinović Dragana, Stojaković Željka i Terzić Sreten

Nasleđivanje sadržaja tokoferola u semenu uljane repice (Brassica napus L.)

 

Danojević Dario, Kovačev Lazar, Ćurčić Živko, Nagl Nevena, Rajić Milorad i Stojaković Željka

Varijabilnost korenskih i semenskih osobina šećerne repe

 

Terzić Sreten i Atlagić Jovanka

Varijabilnost sadržaja azota i šećera u krtolama topinambura (Helianthus tuberosus )

 

Korubin-Aleksoska Ana i Aleksoski Jane

Combining quantitative characters in breeding the lines of Nicotiana tabacum L. with diallel crossings

 

Miceska Gordana

Determination of the level of androgenesis in tobacco

 

Zdravković Jasmina, Pavlović Nenad, Girek Zdenka, Zdravković Milan i Cvikić Dejan

Svojstva od značaja za organsko oplemenjivanje povrćas

 

Kondić Svetlana, Takač Adam, Gvozdanović-Varga Jelica, Vasić Mirjana i Červenski Janko

Varijabilnost genotipova paradajza (Lycopersicum esculentum mill. ) za osobine ploda

 

Živanović Tomislav, Prodanović Slaven, Šurlan-Momirović Gordana i Krstanović Saša

Komponete genetičke varijanse nekih kvantitativnih osobina paradajza

 

Pavlović Nenad, Cvikić Dejan, Zdravković Jasmina, Mijatović Mirjana i Brdar-Jokanović Milka

Način nasleđivanja ukupnog sadržaja suve materije u lukovići crnog luka (Allium cepa L.)

 

Poštić Dobrivoj, Sabovljević Radovan i Bogdanović Zorica

Pokazatelji životne sposobnosti semenskih krtola krompira  

 

Đorđević Radiša, Zečević Bogoljub, Damnjanović Jelena, Todorović Goran i Jevđović Radosav

Uticaj af gena na formiranje broja zrna graška po mahuni (Pisum sativum L.)

 

Damnjanović Jelena, Zečević Bogoljub, Đorđević Radiša, Đorđević Mladen i Todorović Goran

Genetička analiza nasleđivanja širine plodova po biljci plavog patlidžana (Solanum melongena L.)

 

Smýkall Petrl, Jarkovský J., Corander J. i Hýbl M.

Genetička divergentnost i struktura populacija između sorti graška (Pisum sativum L.) u svetlu kombinovane analize markerima zasnovane na retrotranspozonima, mikrosatelitima i morfološkim osobinama

 

Mikić Aleksandar, Mihailović Vojislav, Ćupina Branko, Katić Slobodan, Vasiljević Sanja, Milić Dragan i Krstić Đorđe

Dostignuća u oplemenjivanju bele lupine (Lupinus albus L.) u Srbiji 

 

Radović Jasmina, Štrbanović Ratibor, Lugić Zoran, Sokolović Dejan i Vasić Tanja

Varijabilnost morfoloških osobina i prinosa suve materije divljih popilacija žutog zvezdana (Lotus corniculatus L.)

 

Mihailović Vojislav, Mikić Aleksandar, Dimitrijević Miodrag, Petrović Sofija i Katić Slobodan

Interspecies hibridizacija nekih jednogodišnjih mahunarki

 

Babić Snežana, Sokolović Dejan, Anđelković Snežana, Štrbanović Ratibor i Živković B.

Varijabilnost najvažnijih osobina autohtonih populacija mačijeg repa (Phleum pratense L.)

 

Katić Slobodan, Milić Dragan, Mihailović Vojislav, Vasiljević Sanja i Mikić Aleksandar

Efekti heterozisa za prinos i komponente prinosa dobijen ukrštanjem divergentnih populacija lucerke

 

Lugić Zoran, Radović Jasmina, Sokolović Dejan, Anđelković Snežana i Babić Snežana

Potencijal genotipova bele deteline (Trifolium repens L.) različitog porekla za osnovna agronomska svojstva

 

Zec Gordan i Čolić Slavica

Uticaj F1 generacije selekcija vinogradske breskve na bujnost i rodnost breskve Autumn glo i nektarine

Stark red gold

 

Rakonjac Vera, Nikolić Dragan i Fotirić Milica

Genetička dobit pri selekciji vinogradske breskve iz prirodne populacije

 

Marić Slađana, Lukić Milan i Bošković Radovan

Polimorfizam, nasleđivanje i mapiranje etr1 gena kod jabuke (Malus x Domestica borkh.)

 

Živković Svetlana, Stojanović Saša, Ivanović Žarko, Gavrilović Veljko i Balaž Jelica

Morfološka i molekularna analiza Colletotrichum vrsta sa krušker

 

Miletić Rade

Zakonomernosti između početka vegetacije i važnijih osobina plodova u populaciji oraha

 

Miletić Rade

Zakonomernosti između završetka vegetacije i važnijih osobina plodova u populaciji oraha

 

Čolić Slavica, Milatović Dragan, Nikolić Dragan i Zec Gordan

Polimorfizam izoenzima dehidrogenaza kod selekcionisanih genotipova badema (prunus amygdalus batsch)

 

Nikolić Mihailo, Radović Aleksandar, Fotirić Milica, Milivojević Jasminka i Nikolić Dragan

Pomološke osobine perspektivnih sejanaca maline sa žutom bojom ploda

 

Nikolić Dragan

Nasleđivanje nekih osobina vinove loze u kombinaciji ukrštanja sejanac 113 x muskat hamburgg

 

Šijačić-Nikolić Mirjana, Milovanović Jelena, Savić-Pavićević Dušanka, Brajušković Goran i Diklić Miloš

Genetička distanca različitih regiona hrasta kitnjaka u Srbiji

 

Šijačić-Nikolić Mirjana, Milovanović Jelena, Pilipović Andrej i Orlović Saša
Varijabilnost preživljavanja biljaka različitih rovenijencija bukve u okviru evropskih provenijeničnih testova u Srbiji 

 

Lavadinović Vera, Isajev Vasilije i Radošević Gordana

Međuzavisnost širine četina i staništa provenijencija duglazije u test kulturama u Srbiji

 

Mrsic Marina i Pavlović P. Boro

Korelacija odlika sjemenki sa položajem u šišarki kod vrste Abies alba mill.

 

Lučić Aleksandar, Drinić Mladenović Snežana, Isajev Vasilije i Rakonjac Ljubinko

Polimorfizam proteina semena populacija belog bora (Pinus silvestris L.) u Srbiji

 

Daničić Vanja, Isajev Vasilije, Mataruga Mila i Cvjetković Branislav

Međuklonska varijabilnost fiziološke svojstava polena bijelog bora (Pinus silvestris L)

 

Ivetić Vladan

Upotreba GIS-a – od izrade strategije konzervacije do izbora izvora semena

 

Andrić Andrijana, Obreht Dragana, Rat Milica, Pal Boža i Vujić Ante

Analiza genetičke varijabilnosti Ornithogalum L. korišćenjem RAPD markera

 

Sedlovskiy А.I., Tupina L.N., Kоkhmetova А.М. and Baimagambetova К.К.

The screening of wheat germplasm to resistance to leaf rust in Kazakhstan  

 

Prijić Željana i Jerković Zoran

Uobičajene kombinacije gena za dugotrajnu otpornost prema Puccinia triticina u Srbiji

 

Staletić Mirjana, Milovanović Milivoje, Perišić Vladimir i Đekić Vera

Efikasnost PC gena otpornosti prema lisnoj rđi ovsa

 

Bekavac Goran, Purar Božana, Jocković Đorđe, Treskić Sanja, Stanisavljević Dušan i Mitrović Bojan

Genetička analiza tolerantnosti prema crvenilu kukuruza u populaciji šire genetičke osnove NS 1-257 CRS

 

Radovanović Nataša, Jocić Siniša, Miklič Vladimir i Saftić-Panković Dejana

Promene u Pl6 genomskom regionu za otpornost prema plamenjači na rekombinantnim inbred linijama suncokreta

 

Mezei Snežana, Kovačev Lazar, Atlagić Jovanka i Nagl Nevena

Analiza mejoze diploidnih populacija šećerne repe otpornih na rizomaniju

 

Živić Jelica, Knežević Desimir, Petrović Saša i Stančić Ivica

Varijabilnost Beta vulgaris var. saccharifera kod multigermnih oprašivača u uslovima zaraze rizomanijom

 

Oro Violeta i Ivanović Žarko

Evaluacija metoda DNK ekstrakcije u PCR identifikaciji Globodera pallida

 

Oro Violeta

Patocitološke promene korena krompira i parazitizam Globodera-e pallida-e (nematoda: Heteroderidae)

 

Kovačević Branislav, Drekić Milan, Orlović Saša i Poljaković-Pajnik Leopold

Varijabilnost i odnosi među svojstvima tolerantnosti klonova crne topole prema Phyllodecta vitellinae L.

 

Marković Ksenija, Kravić Natalija, Anđelković Violeta i Vuletić Mirjana

Odgovor genotipova kukuruza sa različitim udelom egzotične germplazme na osmotski stres

 

Simić Milena, Filipović Milomir, Dolijanović Željko i Grčić Nikola

Značaj genotipa za povećanje konkurentne sposobnosti kukuruza prema korovima

 

Dražić Slobodan, Dajić Zora i Živanović Tomislav

Diverzitet i korišćenje genetičkih resursa lekovitog bilja

 

Ilić Zoran, Milenković Lidija, Vasić Mirjana i Đurovka Mihal

Stare sorte i populacije iz tradicionalnih regiona gajenja paprike u Srbiji

 

Taški-Ajduković Ksenija, Knoblauch Rainer, Nagl Nevena, Jevtić Aranka i Vujaković Milka

Ispitivanje genetske čistoće semena upotrebom biomolekularnih markera

 

Sredojević Slobodanka, Dragičević Vesna, Srebrić Mirjana, Milivojević Marija i Đukanović Danica

Mogućnosti primene termodinamike<pri karakterizaciji semena 1. Gibbs-ova slobodna energija.

 

Dragičević Vesna, Kobiljski Borislav, Radojčić Aleksandar, Dodig Dejan, Kandić Vesna i Sredojević Slobodanka

Mogućnosti primene termodinamike pri karakterizaciji semena 2. Monokotiledone biljke.

 

Nišavić Anika, Perić Vesna, Srebrić Mirjana, Đukanović Lana, Dragičević Vesna i Sredojević Slobodanka

Mogućnosti primene termodinamike pri karakterizaciji semena 3. Dikotiledone biljke.

 

Bošković Jelena, Isajev Vasilije, Miščević Branislav, Ivanc Aleksandar, Zečević Veselinka i Dozet Gordana

Interakcija genetički modifikovanih biljaka i životne sredine

 

Milovanović Milivoje, Perišić Vladimir i Staletić Mirjana

Žarko – perspektivna sorta ozimog tritikalea

 

Perišić Vladimir, Milovanović Milivoje, Staletić Mirjana i Nikolić Olivera

Delija - nova sorta jarog tritikalea

 

 

ROUND TABLE I

 

Cvetković Dragana

Darvinovo nasleđe i moderna genetika

 

Brockett Milosevic Mirjana

Promocija efekasnije nastave u oblasti genetike i evolucije

 

 

ROUND TABLE II

 

Marinkovic Dragoslav

Bioetika u nauci i medicini

 

Magić Zvonko

Zakonska regulativa genetskog testiranja u medicini

 

Konstantinov Kosana i Drinić Mladenović Snežana

Etički aspekti patentiranja gena i organizama

 

Drinić Mladenović Snežana i Konstantinov Kosana

Prikaz 40 godina izlaženja časopisa genetika


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.6

© 2009 Društvo genetičara Srbije

 

 

OD GENA DO GENOMA

 

Glišin Vladimir

 

Institut za molekularnu genetiku i genetički inžinjering, Beograd

 

Napredak naše sposobnost da iščitavamo cele genome stotine organizama od bakterija do čoveka, kao i da istovremeno u svoj svojoj celovitosti pratimo biohemijske funkcionalnosti ovih genoma u različitim fiziološkim, patološkim situacijama, tokom razvića kao i u evolutivnom kontekstu, znatno je promenilo naše shvatanje o molekularnoj biologiji od vremena pojave Vatsonove Molekularnje biologije gena (1965) do Molekularne biologije ćelije (2008) Albertsa i saradnika. Stara konvencionalna mudrost nam je govorila da bi se jedan gen iskazao, njegov segment DNK se prepisivao u RNK, te bi onda ta RNK bila poslata do ribozoma kako bi se uz pomoć još tri različite RNK sintetizovao odgovarajući protein. Sada, bilo gde da se okrenemo nalazimo neke nove RNK sa poznatim i nepoznatim funkcijama. Dalje, došli je do promene u našem gledanju na genom. Naročito, sa tačke gledišta na koji se način genomi sastavljaju i kako se ta genomska informacija pretvara u proteine. Takodje, do nedavno nismo pretpostavljali da su strukturne varijacije unutar genoma jedne vrste, a još manje unutar jedne jedinke, tako uobičajene, česte. Medjutim, sada nalazimo na više strukturnih varijacija nego što smo ikada pretpostavljali. U svom izlaganju ja ću detaljnije na osnovu genomike a ne genetike, diskutovati i dokumentovati napredak u našem razumevanju svih bioloških procesa.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.8

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

EVOLUCIONA KONZERVACIONA GENETIKA U PRAKSI – DEFINISANJE JEDINSTVENIH ENTITETA U FAMILIJI Syrphidae (Insecta, Diptera)

 

Milankov Vesna i Ludoški Jasmina

 

Odeljenje za biologiju i ekologiju, Prirodno-matematički fakultet, Univerzitet u Novom Sadu, Srbija

 

Proučavanje biološkog diverziteta je fundamentalni deo u razumevanju fenomena evolucione biologije, konzervacione biologije, ekologije i biogeografije. Za identifikaciju oblasti genetičkog endemizma taksonomski bogatih grupa organizama, kao što je familija Syrphidae, važno je definisati genetičke jedinice koje su geografski razdvojene, često sa jedinstvenim haplotipovima i/ili alozimskim markerima. Identifikacija genetičke posebnosti i genetičkog endemizma naglašava značaj integrativnog pristupa u upotrebi molekularnih i fenotipskih karaktera (mitohondrijalne sekvence, alozimski lokusi i kvantitativni karakteri) i kvantifikovanju genetičkog i fenotipskog diverziteta u cilju prepoznavanja konzervacionih jedinica. Detektovanje privatnih haplotipova, alela i genotipova, jedinstvenih heterozigota, značajnih razlika u frekvenciji alela i prepoznavanja kriptičnih vrsta na svim nivoima hijerarhije taksonomskog i genetičkog diverziteta, utvrđeno je da su molekularni markeri i geometrijska morfometrija krila odgovarajući markeri u prepoznavanju evolucionog potencijala osolikih muva na Balkanskom poluostrvu.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.10

© 2009 Društvo genetičara Srbije

 

 

DA LI SU B HROMOZOMI GENOMSKI PARAZITI? - GEOMETRIJSKO MORFOMETRIJSKA ANALIZA KANALISANOSTI I RAZVOJNE STABILNOSTI ŽUTOGRLOG ŠUMSKOG MIŠA, Apodemus flavicollis (Rodentia, Mammalia)

 

Jojić Šipetić Vida, Blagojević Jelena i Vujošević Mladen

 

Odeljenje za genetička istraživanja, Institut za biološka istraživanja "Sinisa Stanković“, Beograd, Srbija

 

Osnovni cilj ovog rada bio je testiranje trenutno favorizovanog modela održavanja B hromozoma (B). B hromozomi bi, kao genomski paraziti, povećavali nivo stresa svog domaćina, tj. nosioci B bi imali smanjen nivo i kanalisanosti i razvojne stabilnosti u odnosu na jedinke bez B hromozoma. U cilju testiranja ove hipoteze analizirano je 60 mandibula i 146 kranijuma adultnih žutogrlih šumskih miševa (Apodemus flavicollis) izlovljenih tokom jedne godine na Jastrepcu. Međuindividualna varijansa veličine i oblika, kao i fluktuirajuća asimetrija (FA) procenjena je primenom metoda geometrijske morfometrije. Kod nosioca B ustanovljen je viši nivo varijanse samo za oblik kranijuma, mada ova razlika nije pokazala statističku značajnost. Jedinke bez B hromozoma su pokazale statistički značajno viši nivo FA za oblik kranijuma u odnosu na nosioce B. Činjenicu da B hromozomi ne utiču na smanjenje nivoa kanalisanosti i razvojne stabilnosti u proučavanoj populaciji A. flavicollis ne bi trebalo razmatrati kao ubedljiv argument za prihvatanje nekog od alternativnih modela održavanja B hromozoma, već kao dokaz za odbijanje ovde testiranog parazitskog modela.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.11

© 2009 Društvo genetičara Srbije

 

 

ANALIZA GENETIČKOG DIVERZITETA DIVLJIH SVINJA

PRIMENOM MIKROSATELITA

 

Veličković Nevena1, Đan Mihajla1, Obreht Dragana1, Zorić Miroslav2 i Vapa Ljiljana1

 

1Odeljenje za biologiju i ekologiju, Prirodno-matematički fakultet,Univerzitet Novi Sad

2Poljoprivredni fakultet, Beograd, Srbija

 

Cilj ovog rada je utvrđivanje genetičkog diverziteta populacije divljih svinja iz Podunavskog regiona. Uzorci mišićnog tkiva 51 jedinke analizirani su na pet mikrosatelitskih markera, koji su prvobitno otkriveni kod domaće svinje. Četiri od pet lokusa je uspešno amplifikovano, i oni su korišćeni za dalju statističku analizu s obzirom da je test za utvrđivanje disekvilibrijuma genotipske vezanosti pokazao da lokusi nisu vezani. Nađeno je ukupno 59 alela, sa prosekom 14.7 alela po lokusu. U lokusu S0068 uočen je najveći broj alela (24), a najmanji broj alela (9) u lokusu SW251. U grupi mladih nađen je veći broj alela (55), nego kod odraslih jedinki (26). Od svih alela, 22 (37.29%) je uočeno u obe analizirane grupe, dok su svi ostali privatni aleli. Prosečna uočena heterozigotnost (Ho) za celu populaciju iznosila je 0.579 (0.348-0.833). Slične vrednosti nađene su za obe grupe. Sve FIS vrednosti bile su signifikantno veće od nule, što ukazuje na značajan deficit heterozigota.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.12

© 2009 Društvo genetičara Srbije

 

 

LARGE-SCALE DIFFERENTIATION OF WILD BOAR (Sus scrofa) POPULATIONS: IS THERE INTRASPECIFIC STRUCTURE?

 

Paule Ladislav1, Bakan Jana1, Kuehn Ralph2, Nikolov Ivan2, Romšáková Ivana1

and Krajmerová Diana1

 

1Faculty of foresty, Technical University, Zvolen, Slovakia

2Technische Universität München, Freising, Germany

 

Wild boar (Sus scrofa) distribution covers the entire continental Europe; it is missing in British Isles, Scandinavia and northern part of the European Russia. The intraspecific taxonomy recognizes numerous subspecies, while in central and south-eastern Europe five subspecies should occur: S.s. scrofa, S.s. atilla, S.s. lybicus, S.s. meridionalis and S. s. algira. Fourteen microsatellites of nuclear DNA composed in four multiplexes: (1) S008, SW986, SW1129; (2) SW1701, SW828, SW1517; (3) SW1465, SW1492, SW1514, SW2532; (4) SW461, SW841, SW2021, SW2496 were used to study the genetic structure and differentiation of the central and south-eastern European wild boar populations and to search for links with the occurrence of individual subspecies. Sharp differentiation of wild boar populations was between Slovakia and the Czech Republic and also between the southern and northern Bulgarian populations, which might indicate that in Western Slovakia and Bulgaria are suture zones of genetic lineages.

 

The paper was financially supported by research grant APVV-18-032105.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.13

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

GENETIC fragmentation OF Rupicapra rupicapra balcanica POPULATIONS ALONG THE BALKAN PENINSULA

 

Paule Ladislav1, Grubešić Marijan2, Krajmerová Diana1, Tomljanović Kristijan2, Ballian Dalibor3 and Zhelev Petar4

 

1 Faculty of foresty, Technical University, Zvolen, Slovakia;2 Šumarski fakultet, Zagreb, Croatia;3 Šumarski fakultet, Sarajevo, Bosnia and Herzegovina;4 Faculty of foresty, Sofia, Bulgaria

 

Distribution range of R.r. balcanica stretches from Slovenia to Greece and at present it is discontinuous. We have studied the genetic diversity and differentiation of chamois populations along the Balkan Peninsula with the aim to find the degree of admixture of chamois of Alpine origin (R.r. rupicapra) in Western Balkan. Nuclear microsatellites according to Muntwyler et al. (2002) were used for characterization of genetic diversity and differentiation of individual subpopulations and to define the mixed populations. Northern Croatian populations from Risnjak and Kupa proved to belong to Alpine genetic type together with Slovenian populations. Populations from Biokovo in Croatia and Devin in Bulgaria form another genetic group while Velebit populations with several Bosnian individuals contained both genetic types. Consequences for gene conservation and population management are given.

The paper was financially supported by research grant APVV-18-032105.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.14

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

“SEX RATIO” KOD Drosophila pseudoobscura: EVOLUCIONA ANALIZA SR POLIMORFIZMA

 

Brockett Milosevic Mirjana i Anderson W. Wyatt*

 

School of Biology, Georgia Institute of Technology, Atlanta, GA, USA

*Department of Genetics, Univerzitet uGeorgia, Athens, GA, USA

 

Odnos polova, ili „sex ratio“(SR) je fenotipska osobina, poznata u literaturi kao slučaj dobijanja skoro isključivo ženskog potomstva, od izvesnih ženki. U nasem istrazivanju SR osobine, izabrali smo vrstu Drosophila pseudoobscura, rasprostranjenu na Zapadnoj obali Američkog kontinenta. Kod ove vrste, SR osobina se javlja povezana sa specifične tri inverzije na X-hromozomu. Interesantno je da SR inverzije nikad ne dostižu fiksaciju u prirodnim populacijama i da uprkos izvesnim selektivnim slabostima, nalazimo visok procent sličnih SR inverzija širom roda Drosophila. U eksperimenata sa populacionim kavezima, ispitivali smo mehanizme za selektivno održavanje SR polimorfizma. Ovi rezultati ukazuju na prisustvo značajne frekventno-zavisne selekcije na nivou gameta, kao i evolucionog kauzaliteta izmedju selekcije i SR inverzija.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.15

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

“GEOGRAPHICAL CHANGES IN RELATIVE FREQUENCY OF INVERSIONS IN CHROMOSOME III OF Drosophila pseudoobscura AMONG NATURAL POPULATIONS FROM MEXICO”

 

Salceda M. Víctor

 

Departamento de Biología. Instituto Nacional de Investigaciones Nucleares, Carretera México-Toluca S/N, La Marquesa, Ocoyoacac, Mexico

 

Chromosomal polymorphism in natural populations of Drosophila pseudoobscura have been broadly studied in the USA but scarcely in Mexico with only about 60 localities analyzed. Differences among both regions are notorious with respect to their chromosomal constitution. Northern populations, those of USA, have as representative inversions the sequences ST, AR and CH contrasting with those in Southern populations (Mexico) in which prevail the gene arrangements TL, CU and SC. Assuming as a probable mechanism that has allowed these substitutions the flow generated by the presence of a North-South clines, we took as a goal find out if such clines really exist. With that objective in mind we studied 29 populations of this species distributed along four North-South transects. Specimens of D. pseudoobscura caught by attracting them with fermenting bananas, carried to the laboratory where from each female an isofemale line was established. When their offspring appeared a single larva from each isofemale was taken, its salivary glands extracted and stained with a solution of lacto-aceto-orcein, by these means the polytene chromosomes were obtained. On these chromosomes we identified, for each larva, the inversion (s) carried in the third chromosome, in such a way 3439 third chromosomes were analyzed. Among the 29 localities we identified 17 different inversions but the number of them varied from population to population from three to eleven. Relative frequencies of each inversion at every location were calculated and with them for each transect the presence or absence of clines was determined. Among each transect the existence of clines was observed only between two or three near by populations, but we were not able to find a clear manifestation of the presence of clines along a complete transect. Our results at this respect are similar to those previously reported for USA populations. A mechanism that explains North-South substitutions of predominant inversions remains as open question.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.16

© 2009 Društvo genetičara Srbije

 

 

UTICAJ AUTBRIDINGA NA RAZVOJNU STABILNOST KRILA Drosophila subobscura

 

Kurbalija Zorana1, Stamenković-Radak Marina1,2 i Anđelković Marko1,2

 

1Institut za biološka istraživanja "Sinisa Stanković“, Beograd, Univerzitet Beograd, Beograd;

 2 Biološki fakultet, Univerzitet Beograd, Beograd

 

Fluktuirajuća asimetrija (FA), predstavlja povećani stepen varairanja bilateralno simetričnih karaktera u uzorku jedinki, a može da ukazuje na poremećaj razvojne stabilnosti na molekularnom, hromozomskom i epigenetskom nivou. Cilj ovog istraživanja je da utvrdi različite genetičke uzroke FA, kao što je hibridizacija izmedju populacija a koja predstavlja vid genomskog stresa i da otkrije da li su koadaptirani genski kompleksi ili heterozigotnost mogući mehanizmi koji oblikuju razvojnu stabilnost u populaciji. Istraživanje se fokusira na koadaptivni aspekt inverzionog polimorfizma kod Drosophila subobscura i njegove veze sa genomskim stresom (međupopulacijska hibridizacija) i razvojnom stabilnošću. Analiziran je efekat medjupopulacijske hibridizacije kroz varijabilnost fluktuirajuće asimetrije (FA) dužine i širine krila kod D. subobscura iz tri ekološki različita staništa, pod predpostavkom da one poseduju izvesni stepen genetičke diferencijacije kroz njihove evolutivne istorije. Analiza FA je urađena na uzorcima iz P, F1 i F2 generacije unutarpopulacijskih i medjupopulacijskih ukrštanja.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.17

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

PRODUKCIJA ANTIMIKROBNIH SUPSTANCI I GENETIČKI DIVERZITET SOJEVA BACILLUS SP. IZOLOVANIH IZ RAZLIČITIH STANIŠTA U SRBIJI

 

Berić Tanja1, Fira Đorđe2, Stanković Slaviša1, Urdaci C. Maria3

i Knežević-Vukčević Jelena1

 

1Biološki fakultet, Odeljenje za mikrobiologiju, Univerzitet Beograd;2 Biološki fakultet, Odeljenje za biohemiju i molekularnu biologiju, Univerzitet Beograd , Srbija;3 Laboratorija za mikrobiologiju i primenu biohemije, ENITA de Bordeaux, Gradignan, Francuska

 

U ovom radu ispitivani su genetički diverzitet i produkcija antimikrobnih supstanci (AMS) 192 soja Bacillus sp. izolovanih iz različitih geografskih područja i ekoloških niša. Kombinovanjem metoda RAPD analize i i sekvenciranja 16S DNK, ustanovili smo trinaest različitih RAPD profila u okviru četiri vrste. B. pumilus je bio zastupljen sa tri grupe različitih RAPD profila, B. subtilis sa pet, B. cereus sa četiri i B. firmus sa jednom. Produkcija AMS je ispitivana na biljnim patogenima: Burkholderia glumae, B. cepacia, Erwinia carotovora, Pseudomonas fuscovaginae i Xanthomonas oryzae. Od ukupno 192 soja, 128 je pokazalo neki stepen antimikrobne aktivnosti protiv bar jednog indikatorskog soja, a 42 soja su ispoljila aktivnost na tri i više patogena.Nije uočena korelacija između RAPD profila i geografskog porekla i vrste staništa ispitivanih sojeva. Antimikrobna aktivnost, s druge strane, bila je povezana sa pripadnošću RAPD grupi. Većina sojeva koji proizvode AMS, uključujući i one najpotentnije, pripadaju vrsti B. subtilis.

. 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.20

© 2009 Društvo genetičara Srbije

 

 

DISTRIBUCIJA B HROMOZOMA U UZRASNIM KATEGORIJAMA KOD ŽUTOGRLOG MIŠA, APODEMUS FLAVICOLLIS (RODENTIA, MAMMALIA)

 

Vujošević Mladen, Blagojević Jelena, Jojić Šipetić Vida, Bugarski-Stanojević Vanja, Adnađević Tanja i Stamenković Gorana

 

Odeljenje za genetička istraživanja, Institut za biološka istraživanja "Sinisa Stanković“, Beograd, Srbija

 

Prekobrojni hromozomi, koji karakterišu mnoge vrste, označavaju se kao B hromozomi ako ispunjavaju tri kriterijuma: nisu neophodni za preživljavanje, ne sparuju se sa A hromozomima i ne nasleđuju se Mendelovski. B hromozomi su često prisutni u populacijama žutogrlog miša, Apodemus flavicollis. Njihovo održavanje u populacijama objašnjava se sa dva suprostavljena modela. Model označen kao parazitski tvrdi da se B hromozomi održavaju zahvaljujući mehanizmu akumulacije uprkos štetnim efektima na fitness nosilaca. S druge strane, heterotički model sugeriše da u odsustvu akumulacije, mali broj B hromozoma ima adaptivnu prednost za nosioce, dok veći broj može biti štetan. Sa ciljem doprinošenja razumevanju mehanizama koji održavaju B hromozome u populacijama A. flavicollis analizirane su razlike u frekvenci B hromozoma u uzrasnim kategorijama kod 732 jedinke. B hromozomi označeni kao parazitski redukuju fitnes kod jedinki koje su njihovi nosioci tako da je očekivano da frekvenca jedinki sa B hromozomima opada sa starošću. Otsustvo statistički značajnih razlika u frekvenci B hromozoma među 6 uzrasnih kategorija ukazuje na heterotički način njihovog održavanja kod A. flavicollis.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.21

© 2009 Društvo genetičara Srbije

 

 

GENOTIPIZACIJA POPULACIJE ŽUTOGRLOG MIŠA APODEMUS FLAVICOLLIS (RODENTIA, MAMMALIA) SA FRUŠKE GORE - AFLP I B HROMOZOMI

 

Adnađević Tanja, Bugarski-Stanojević Vanja, Stamenković Gorana,

Blagojević Jelena i Vujošević Mladen

 

Odeljenje za genetička istraživanja, Institut za biološka istraživanja "Sinisa Stanković“, Beograd, Srbija

 

B hromozomi su prekobrojni hromozomi koji se nalaze kod mnogih organizama. Zbog visoke homologije sa hromozomima A seta, B hromozomi kod Apodemus flavicollis se ne mogu razlikovati od hromozoma A seta na citogenetičkom nivou, dok na molekularnom nivou razlike postoje. AFLP je PCR-zasnovana tehnika koja je pogodna za brzu detekciju genetičkog diverziteta jer daje veliki broj visoko reproducibilnih markera i tako omogućava genotipizaciju visoke rezolucije. U našoj studiji testirali smo upotrebu AFLP markera u genotipizaciji 75 jedinki A. flavicollis iz populacije sa Fruške Gore od kojh je kod 16 utvrđeno prisustvo B hromozoma. Od 22, 14 kombinacija AFLP prajmera je dalo jasan i reproducibilan profil. Statistička analiza dobijenih podataka je urađena MVSP programskim paketom, dok su genetičke distance dobijene pomoću Nei & Li koeficijenta sličnosti i UPGMA grupisanja na osnovu binarnog zapisa prisustva ili odsustva traka (1, 0) kod ispitivanih individua. Detektovan je visok nivo unutarpopulacionog polimorfizma, čime je potvrđeno da su AFLP markeri pogodni za ovakav tip analize.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.22

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

ANALIZA SEKVENCE HIPERVARIJABILNOG DOMENA 1 KONTROLNOG REGIONA mtDNK U POPULACIJAMA ZECA

(Lepus europaeus pallas)

 

Đan Mihajla1, Obreht Dragana1, Tanurdžić Miloš2, Vapa Milan3 i Vapa Ljiljana1

 

1Prirodno-matematički fakultet, Odeljenje za biologiju i ekologiju, Novi Sad; 2Cold Spring Harbor Lab, New York, USA; 3Poljoprivredni fakultet, Novi Sad, Srbija

 

Hipervarijabilni domen 1 kontrolnog regiona mtDNK je poznati molekularni marker u populaciono-genetičkim studijama vrste Lepus. Cilj ovog rada je analiza varijabilnosti mtDNK CR-1 sekvence kod zečeva Srbije. Ukupno je analizirano 157 jedinki iz šest regiona (Bačka, Banat, Srem, Istočna, Centralna i Zapadna Srbija). Nakon sekvenciranja skup od 92 sekvence (426-432bp) je korišćen u daljim analizama. Ukupno je nađeno 45 haplotipova. Jedinstveni haplotipovi uočeni su u svakoj populaciji. Najveći broj jedinstvenih haplotipova nađen je u populaciji Centralne Srbije (9). Diverzitet haplotipova bio je Hd=0.944, a diverzitet nukleotida π=0.0236. Na osnovu broja nukleotidnih razlika (Kxy) i genetičke divergencije (Fst) konstruisani su NJ dendogrami. Oba dendograma pokazala su sličnu topologiju grana, ukazujući na delimično razdvajanje dve grupe populacija, prvu koju čine populacije zeca Vojvodine, i drugu koju čine tri populacije Istočne, Centralne i Zapadne Srbije. Genetički najudaljenija je bila populacija zeca Zapadne Srbije sa dve jedinstvene sekvence po prvi put nađene kod vrste L. europaeus.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.23

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

OPTIMIZACIJA I STANDARDIZACIJA PRAJMERA ZA DETEKCIJU MIKROSATELITSKIH LOKUSA KOD KEČIGE

 (Acipenser ruthenus) I MORUNE (Huso huso)

 

Cvijanović Gorčin1, Adnađević Tanja2, Bugarski-Stanojević Vanja2 i Lenhardt Mirjana1

 

1 Odeljenje za prirodne resurse i ekologiju, Institut za Multidisciplinarna Istraživanja, Beograd, Srbija;2 Odeljenje za genetička istraživanja, Institut za biološka istraživanja "Sinisa Stanković“, Beograd, Srbija

 

Prekomerni izlov, gubitak i fragmentacija staništa, kao i drugi antropogeni faktoru doveli su do opadanja brojnosti i distribucije kečige (Acipenser ruthenus) i morune (Huso huso) u slivu Dunava. Budući da su sve jesetarske vrste ugrožene i da postoje brojni konzervacioni programi, postoji potreba za procenom genetičkog diverziteta i evolutivnih odnosa između populacija. Mikrosatelitski lokusi su korisni pri detekciji polimorfizma unutar vrste i unutar populacija, te su zbog toga utvrđeni mnogobrojni mikrosatelitski lokusi za jesetarske vrste. Prajmeri za lokuse Afu, Aox i Spl grupe su razvijeni kod jezerske jesetre (Acipenser fulvescens), atlantske jesetre (Acipenser oxyrinchus oxyrinchus) i lopatonosa (Scaphirhynchus platorynchus) i predstavljaju veoma korisnu grupu genetičkih markera, koji se mogu detektovati primenom neinvazivnih metoda uzorkovanja (analno peraje). Testirali smo i optimizovali prajmere za deset mikrosatelitskih lokusa na uzorku od deset kečiga i pet moruna iz srpskog dela Dunava. Svi testirani lokusi su pokazali visok nivo polimorfnosti kod ispitivanih uzoraka.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.24

© 2009 Društvo genetičara Srbije

  

 

GENETIČKA POLIMORFNOST POPULACIJA SALICORNIA EUROPAEA GRUPE (Chenopodiaceae)

 

Polić Dubravka, Veselić Sanja, Đan Mihajla i Obreht Dragana

 

Odeljenje za biologiju i ekologiju, Prirodno-matematički fakultet, Novi Sad

 

U cilju procene genetičke polimorfnosti Salicornia europaea grupe u ovom radu je primenjena metoda Random Amplified Polymorphic DNA (RAPD) na četiri odabrane populacije (Saladar de Aquamarga -Španija, Slano Kopovo -Srbija, Ulcinj solana- Crna Gora, Kalloni solana- Grčka). Upotrebom sedam prajmera utvrđeno je 58 polimorfnih PCR produkata: pet (prajmer OPB11), sedam (OPB06 i OPB12), osam (K01 i K15), deset (OPA01) i petnaest (MO2). Vrednosti Nei-Li genetičke distance između populacija kretale su se od D=0.469 (Srbija-Španija) do D=0.750 (Srbija-Crna Gora). Analiza je pokazala da populacije iz Srbije i Španije pokazuju visok stepen bliskosti, za razliku od populacije iz Crne Gore, što vodi do zaključka da grupa iz Crne Gore pripada nekoj drugoj populaciji koja vodi drugačije poreklo od onog od kojeg potiču populacije iz Srbije i Španije. Sa druge strane, rezultati su pokazali da se grupa sa Lezbosa (Grčka) značajno razlikuje od ostalih istraživanih populacija.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.25

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

PRELIMINARNI REZULTATI MOLEKULARNO-GENETIČKIH ANALIZA RODA Branchipus Schaeffer 1766 (Crustacea, Branchiopoda)

 

Miličić Dragana, Petrov Brigita, Stojković Biljana i Pavković-Lučić Sofija

 

Institut za zoologiju, Biološki fakultet, Univerzitet u Beogradu,

Beograd, Srbija

 

U cilju rasvetljavanja taksonomskih odnosa između populacija roda Branchipus, izvršeno je sekvenciranje 629 baznih parova mitohondrijalnog gena COI na jedinkama iz Panonske nizije (sa teritorije Mađarske i Srbije), kao i sa lokaliteta u istočnoj Srbiji. Kao takson za vangrupno poređenje (outgroup) korišćena je vrsta B. intermedius sa područja Makedonije. Na osnovu Neighbour-Joing (NJ) dendograma i filogenetskog stabla baziranog na principu maksimalne parsimonije dobijeno je jasno razdvajanje uzoraka iz Makedonije, Panonske nizije i istočne Srbije. Postojanje jasne "južne" linije (poreklom iz istočne Srbije) ukazuje na mogućnost da je kod ovih jedinki dostignut značajan nivo divergencije. Ovi preliminarni rezultati ukazuju da bi se populacijama roda Branchipus sa ovog geografskog područja mogao dodeliti neki viši taksonomski nivo.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.26

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

USPEŠNOST U PARENJU I MORFOMETRIJA KRILA JEDINKI Drosophila subobscura SA EKOLOŠKI RAZLIČITIH STANIŠTA

 

Savić Tatjana1, Stamenković-Radak Marina1,2, Savić Marija2, Kenig Bojan1

 i Anđelković Marko1,2

 

1Odeljenje za genetička istraživanja, Institut za biološka istraživanja "Sinisa Stanković“, Beograd, Srbija;2 Biološki fakultet, Univerzitet Beograd, Beograd, Srbija

 

Jedinke brojnih vrsta Drosophila su genetički i fenotipski varijabilne za karaktere koji su uključeni u proces parenja. Ova varijabilnost predstavlja osnovu za delovanje seksualne selekcije koja može voditi izolaciji populacija iz ekološki različitih staništa. Uspešnost u parenju vrsta Drosophila zavisi od brojnih faktora kao što su vigor mužjaka, receptivnost ženki, veličina mužjaka i brojni signali koji se emituju tokom parenja.Ekološka specijacija najčešće se razmatra u kontekstu postojanja prezigotne izolacije. Pored ovoga, na intraspecijsku varijabilnost jedinki, sa ekološki različitih staništa značajan uticaj može imati i varijabilnost veličine i oblika krila.Drosophila subobscura predstavlja jedan od pogodnih model-sistema za analizu učestalosti ostvarenih homo- i heterogamnih parenja jedinki iz populacija različitih staništa. Prednost u parenju i morfometrija krila predstavljaju karakteristike koje mogu značajno pomoći u boljem razumevanju relativne uspešnosti u parenju jedinki iz više populacija.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.27

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

POVEZANOST REDUKCIJE GENETIČKOG DIVERZITETA I ASIMETRIJE PARAMETARA KRILA KOD SEVERNO-EVROPSKIH VRSTA OSOLIKIH MUVA (Diptera, Syrphidae)

 

Milankov Vesna1, Ludoški Jasmina1, Francuski Lubinka1, Ståhls Gunilla2 i Vujić Ante1

 

1 Odeljenje za biologiju i ekologiju, Prirodno-matematički fakultet, Novi Sad;2Finnish Museum of Natural History, University of Helsinki, Finland

 

Primenom DNK sekvenciranja, elektroforeze proteina i geometrijske morfometrije parametara krila analiziran je molekularni i fenotipski diverzitet vrsta Cheilosia aff. longula i C. naruska (Diptera, Syrphidae) poreklom iz Laplanda, Finska. Identifikacija morfološki definisanih vrsta je potvrđena poređenjem analiziranih sekvenci mitohondrijalnog COI gena i ribozomalnog ITS2 regiona sa prethodno publikovanim za C. aff. longula i blisko srodnu vrstu C. longula, kao i paratip vrste C. naruska. Analizom alozimske varijabilnosti utvrđen je izuzetno nizak nivo genetičke varijabilnosti u populacijama. Genetička varijabilnost jedinki proučena je unutar i između populacija, a direkciona (DA) i fluktuirajuća (FA) asimetrija su kvantifikovane primenom geometrijsko morfometrijske metode. Zabeležena DA i FA parametara krila (oblik i veličina) verovatno je odraz nestabilnosti razvića analiziranih jedinki. Utvrđena povezanost između asimetrije parametara krila i male heterozigotnosti ukazuje na redukciju evolucionog potencijala analiziranih populacija.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.28

© 2009 Društvo genetičara Srbije

 

 

INVERZIONI POLIMORFIZAM U POPULACIJI Drosophila subobscura IZ KLISURE REKE DERVENTE (PLANINA TARA)

 

Jelić Mihailo1, Kurbalija Zorana2, Kenig Bojan2, Stamenković-Radak Marina1,2

i Anđelković Marko1,2

 

1Biološki fakultet, Univerzitet Beograd, Beograd; 2Institut za biološka istraživanja "Sinisa Stanković“, Beograd, Univerzitet Beograd, Beograd,Srbija

 

Polazeći od toga da su klisure zbog geomorfološkog sastava i klimatskih uslova mogle biti refugijumi u toku perioda poslednje glacijacije, cilj nam je bio da utvrdimo da li genetička struktura populacije Drosophila subobcura iz klisure reke Dervente (planina Tara) pokazuje određene lokalne specifičnosti. Nacionalni park Tara je pogodan za ovakvu pretragu jer predstavlja refugijum sa očuvanim kompleksnim šumskim fitocenozama u kojima dominiraju relikti i endemiti. Uslovi staništa u ovom refugijumu se nisu značajno menjali od tercijera do danas. Analiziran je inverzioni polimorfizam, koji je posebno pogodan, pored ostalog i zbog relativne osetljivosti na klimatske promene.Učestalosti inverzija i inverzionih kompleksa u populaciji D. subobscura iz klisure reke Dervente su poređene sa učestalostima koje su zabeležene u populacijama sa drugih lokaliteteta u Srbiji. Osim inverzionih aranžmana koji su endemični za celo balkansko poluostrvo, nisu nađeni aranžmani karakteristični samo za analiziranu populaciju. Veliki disperzioni kapacitet D. subobscura je možda razlog odsustva genetičke osobenosti na nivou inverzionog polimorfizma, koja je verovatno ranije postojala u ovom refugujumu.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.29

© 2009 Društvo genetičara Srbije

 

 

VARIJABILNOST U BROJU HROMOZOMA KOD SEKSUALNO DIMORFNE VRSTE Mercurialis perennis L. (Euphorbiaceae) U SRBIJI

 

Jovanović Vladimir1, Blagojević Jelena2, Vujošević Mladeni Cvetković Dragana1

 

1Biološki fakultet, Univerzitet Beograd, Beograd, Srbija; 2Odeljenje za genetička istraživanja, Institut za biološka istraživanja "Sinisa Stanković“, Beograd, Srbija

 

Evolucione tranzicije seksualnih sistema kod biljaka predmet su brojnih istraživanja. Procesi koji dovode do promena u broju hromozoma značajno su oblikovali evoluciju roda Mercurialis, poznatog po velikoj varijabilnosti seksualnih sistema, kao i hromozomskoj varijabilnosti. Prethodna istraživanja pokazala su da je poliploidija povezana sa prelaskom sa dvodomosti na hermafroditizam kod M. annua. Srodna vrsta M. perennis je skoro isključivo dvodoma i široko rasprostranjena. Ona predstavlja izuzetan primer hromozomske varijabilnosti – sadrži poliploidni i aneuploidni kompleks (2n= 42–112); do sada su opisana 43 različita citotipa, većina ima osnovni broj x=8. Dok su populacije iz nekih delova Evrope dobro istražene u citogenetičkom pogledu, podataka za jugoistočni deo areala nema. Cilj ovog rada je da se istraži varijabilnost u broju hromozoma, tj. prisustvo poliploidnog i aneupolidnog kompleksa u populacijama M. perennis u Srbiji. Kariološke analize populacija sa malih nadmorskih visina nisu potvrdile postojanje ekstremne varijabilnosti broja hromozoma – dobijeni rezultati nalaze se unutar navedenog opsega, a najčešća varijanta je 2n=60.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.30

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

EFEKTI ZAGAĐENJA U POPULACIJAMA POLJSKOG MIŠA,

Apodemus agrarius – TEŠKI METALI I RAZVOJNA STABILNOST

 

Blagojević Jelena1, Jojić Šipetić Vida1, Jovanović Vladimir2 i Vujošević Mladen1

 

1Odeljenje za genetička istraživanja, Institut za biološka istraživanja "Sinisa Stanković“, Beograd, Srbija;2Istraživačka stanica Petnica, Valjevo

 

Koncentracija teških metala određena je u koštanom tkivu široko rasprostranjene vrste poljski miš, Apodemus agrarius (Rodentia, Mammalia) iz dve populacije sa lokacija različitog nivoa zagađenja, Cer i Pančevo. Koncentracije osam teških metala (Zn, Ni, Co, Mn, Cu, Cd, Pb, Fe) upoređene su među lokalitetima, polovima i uzrasnim grupama. Efekat zagađenja bio je uočljiv za većinu istraženih metala. Razlike među polovima nađene su za koncentracije gvožđa i bakra u uzorcima iz Pančeva. Bioakumulacija svih teških metala, izuzev cinka, povećana je u najmlađoj uzrasnoj kategoriji na Ceru. Metodom geometriske morfometrije analiziran je, na istom uzorku, nivo fluktuirajuće asimetrije (FA) za mandibulu i kranijum. FA je mera razvojne nestabilnosti i često se koristi za merenje efekata sredinskih faktora na žive sisteme. Dobijeni rezultati su poređeni sa koncentraciama teških metala i diskutovani.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.31

© 2009 Društvo genetičara Srbije

 

 

UTICAJ ELEKTROMAGNETNOG ZRAČENJA NA KOMPONENTE ADAPTIVNE VREDNOSTI TOKOM EMBRIONALNOG RAZVIĆA Drosophila subobscura

 

 

Patenković Aleksandra1, Savić Tatjana1 i Anđelković Marko1,2

 

1 Institut za biološka istraživanja "Sinisa Stanković“, Beograd, Srbija

2 Biološki fakultet, Univerzitet Beograd, Beograd, Srbija

 

Elektromagnetno polje (EMP) ekstremno niske frekvencije je abiotički faktor sve prisutniji u životnoj sredini. I pored brojnih istraživanja poslednjih decenija, još uvek nije jasno kako organizmi odgovaraju i/ili kako se adaptiraju na promene izazvane spoljašnjim elektromagnetnim poljem. U ovom eksperimentu je korišćeno elektromagnetno polje jačine 0,25 mT, ekstremno niske frekvencije od 50 Hz, koje je u opsegu sa EM poljima koja se široko upotrebljavaju u domaćinstvu i na radnom mestu. Efekat izlaganja ovakvom EMP praćen je preko komponenti adaptivne vrednosti, kroz tri generacije, kod vrste Drosophila subobscura. Ženke D. subobscura, poreklom iz različitih inbridingovanih linija su u uslovima delovanja i bez EMP, polagale jaja 24h, a zatim je izleženo potomstvo ostavljeno u istim uslovima naredna 24h. Na ovaj način je potomstvo tretirano u embrionalnoj i ranoj postembrionalnoj fazi razvića. U obe grupe je praćeno preživljavanje, rani fekunditet i dužina razvića. Promene u komponentama adaptivne vrednosti tokom više generacija, pod uticajem EMP ekstremno nisko frekvencije, ukazuju da takva polja deluju kao fizički faktor koji utiče na embrionalno razviće.

 

 Povratak na sadržaj

 


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.32

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

RAZVOJNA NESTABILNOST Drosophila subobscura U USLOVIMA RAZLIČITOG STEPENA ZAGAĐENOSTI OLOVOM

 

Kenig Bojan1, Kurbalija Zorana1, Stamenković-Radak Marina1,2 i Anđelković Marko1,2

 

1 Institut za biološka istraživanja "Sinisa Stanković“, Beograd, Srbija

2 Biološki fakultet, Univerzitet Beograd, Beograd, Srbija

 

Zagađenje ekosistema teškim metalima jedna je od negativnih posledica ljudske aktivnosti. Olovo je jedan od najrasprostranjenijih zagađivača. Prilagođavanje organizama na prisustvo toksičnih supstanci u životnoj sredini može voditi povećanoj rezistentnosti i promenama genetičke strukture populacija izloženih delovanju zagađivača. Drastično narušavanje sredine u kojoj se organizmi razvijaju predstavlja sredinski stres koji se može manifestovati na različitim fenotipskim karakteristikama, kao što je razvojna homeostaza. Poremećaj razvojne homeostaze, razvojna nestabilnost (DI), se odnosi na procese koji remete tok razvića u određenoj sredini. Fluktuirajuća asimetrija (FA) je variranje bilateralnih karakteristika i jedan je od parametara koji je u direktnoj korelaciji sa razvojnom nestabilnošću, sredinskim promenama i stresom. Cilj rada je procena razlika u nivou FA kod laboratorijskih populacija D.subobscura izloženih različitim koncentracijama olova. Korišćenjem metoda geometrijske morfometrije analizirano je variranje asimetrije oblika krila. Na taj način je analizirana veza između sredinskog stresa izazvanog olovom sa nivoom DI tokom sedam sukcesivnih generacija.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.33

© 2009 Društvo genetičara Srbije

 

 

Efekat prethodnog reproduktivnog iskustva na neke komponente ponašanja pri parenju kod Drosophila melanogaster

 

Pavković-Lučić Sofija, Kekić Vladimir i Miličić Dragana

 

Institut za Zoologiju, Biološki fakultet, Univerzitet Beograd, Beograd, Srbija

 

Seksualno ponašanje kod Drosophila melanogaster je veoma složeno; ono  uključuje serije koraka tokom procesa udvaranja, koji su praćeni razmenom različitih tipova stimulusa: olfaktornih, akustičnih, vizuelnih i taktilnih. Takođe, mnogi aspekti reproduktivnog ponašanja D. melanogaster mogu da budu modifikovani različitim tipovima iskustava, kao i starošću jedinki. Poznato je da kod D. melanogaster ženke vrše izbor mužjaka sa kojim će se pariti. Ovakve ’’odluke’’ svakako zavise od različith senzornih domena kojima mužjaci dokazuju svoju atraktivnost. Mi smo pretpostavili da i reproduktivno iskustvo ženki može da doprinese izboru.Prema dobijenim rezultatima, krupniji mužjaci su bili uspešniji u ostvarivanju kopulacija sa ženkama koje su se prethodno parile. Takodje, ženke koje su imale reproduktivno iskustvo su se značajno sporije parile u poređenju sa nevinim ženkama, koje su, s druge strane, značajno duže kopulirale u poređenju sa "iskusnim" ženkama. Za razliku od ženki, mužjaci sa ili bez reproduktivnog iskustva, nisu se značajno razlikovali u prosečnim vrednostima brzine parenja, odnosno, dužine kopulacije.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.34

© 2009 Društvo genetičara Srbije

 

 

Fluktuirajuća asimetrija i seksualna selekcija kod Drosophila melanogaster

 

Pavković-Lučić Sofija i Kekić Vladimir

 

Institut za Zoologiju, Biološki fakultet, Univerzitet Beograd, Beograd, Srbija

 

Fluktuirajuća asimetrija (FA) se definiše kao forma biološke asimetrije koja se karakteriše malim devijacijama od perfektne simetrije, koja se smatra ’’idealnim stanjem’’ bilateralno simetričnih osobina; ona reflektuje nivoe genomskog i sredinskog stresa kojima su organizmi ili populacije izloženi tokom razvića. Veza između seksualne selekcije i FA je vrlo kompleksna i, još uvek, kontroverzna. U serijama eksperimenata (dva sprovedena u laboratorijskim usovima, jedan u prirodi), pratili smo da li su simetričniji mužjaci D. melanogaster uspešniji u parenju. U prvom eksperimentu, mužjaci su se razvijali na dve različite temperature (18 ºC vs. 25 ºC), a u drugom su bili gajeni na jednom od tri različita supstrata više od 35 generacija (na standardnom kukuruznom supstratu, banani ili paradajzu). Za razliku od rezultata dobijenih u laboratorijskim eksperimentima, u eksperimentu sprovedenom u prirodi, uspeh u parenju mužjaka je bio asociran sa niskom FA. Naime, mužjaci koji nisu kopulirali su imali značajno veću FA u dužini krila i broju zuba u polnom češlju.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.35

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

SEKSUALNA SELEKCIJA I TIP UKRŠTANJA U ODNOSU NA VELIČINU TELA U PRIRODNIM POPULACIJAMA TRI VRSTE Drosophila

 

Kekić Vladimir i Pavković-Lučić Sofija

 

Institut za Zoologiju, Biološki fakultet, Univerzitet Beograd, Beograd, Srbija

 

Seksualna selekcija predstavlja specijalan oblik prirodne selekcije i definiše se kao selekcija koja nastaje usled razlika u uspehu u parenju jedinki. Kod velikog broja insekata, uključivši i neke Drosophila, utvrđeno je da je veličina tela mužjaka pozitivno korelisana sa uspehom u parenju. Ipak, kako je sve veći broj vrsta Drosophila uključivan u istraživanja, uočeno je da je veza između ovih osobina kompleksna, kao i da kod mnogih vrsta one nisu korelisane. Ciljevi ovog istraživanja su bili sledeći: i) utvrditi da li postoje razlike u prosečnoj veličini tela između jedinki u kopulaciji i kontrolne grupe jedinki u populacijama tri vrste Drosophila (D. melanogaster, D. hydei i D. immigrans), ii) utvrditi da li postoji pozitivno asortativno ukrštanje u odnosu na veličinu tela. Eksperimenti su sprovedeni u prirodi, tokom dve sezone, na dva različita lokaliteta (Sremska Kamenica, Bačko Gradište, Srbija). Veličina tela je bila pozitivno korelisana sa uspehom u parenju mužjaka samo kod D. melanogaster. Pozitivno asortativno ukrštanje u odnosu na veličinu tela je uočeno samo kod D. hydei i to samo tokom jedne sezone. Dobijeni rezultati će biti razmatrani u svetlu različitih reproduktivnih strategija ovih vrsta.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.36

© 2009 Društvo genetičara Srbije

 

 

FLUKTUIRAJUĆA ASIMETRIJA I KOMPONENTE ADAPTIVNE VREDNOSTI U USLOVIMA KOMPETITIVNOG

 I NEKOMPETITIVNOG PARENJA KOD Drosphila subobscura

 

Savić Marija1, Savić Tatjana2, Pavković-Lučić Sofija1, Stamenković-Radak Marina1,2

i Anđelković Marko1,2

 

1 Univerzitet Beograd, Biološki fakultet, Beograd, Srbija

2 Institut za Biološka istraživanja, Beograd, Srbija.

 

Fluktuirajuća asimetrija (FA) se, kao mera razvojne nestabilnosti, dovodi u vezu sa adaptivnom vrednošću. Pojedina istraživanja ukazuju na povezanost fluktuirajuće asimetrije bilateralno simetričnih osobina i individualnih adaptivnih vrednosti. Dobijene asocijacije mogu biti rezultat delovanja seksualne selekcije, pod uslovom da asimetrija ima ulogu u izboru partnera, ili rezultat delovanja prirodne selekcije, ako je povećan stepen FA u korelaciji sa nižom adaptivnom vrednošću. U ovom radu je ispitivana veza fluktuirajuće asimetrije i komponenti adaptivne vrednosti, u uslovima kompetitivnog i nekompetitivnog parenja kod Drosophila subobscura. Analizirana je varijabilnost fluktuirajućih bilateralnih osobina - veličine krila i broja ovariola kod ženki, kao i veličine krila i broja zubaca polnih češljeva kod mužjaka. U eksperimentu su, kao komponente adaptivne vrednosti, mereni rani fekunditet i preživljavanje.Dobijeni rezultati ukazuju da je individualna FA slab indikator komponenata adaptivne vrednosti i da predloženu hipotezu treba još ispitati.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.37

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

ZASTUPLJENOST SPECIJACIONIH ISHODA SPECIJALISTI - GENERALISTI U ODNOSU NA STANIŠTE U LIMNOFAUNI EVROPE

 

Pavlović Nevenka i Pavlović P. Boro

 

Prirodno matematički fakultet, Banja Luka

 

Analizirane su veze vrsta i podvrsta sa tipovima staništa u okviru limnofaune Evrope. Popis obuhvata 15384 vrste i podvrste i 53 tipa staništa. Za 12464 vrste i podvrste postoji podatak o vezanosti za jedan do devet (1-9) tipova staništa grupisanih u 607 varijacija, što daje 19038 veza. Definisana je skala generalista u rasponu od 0 (nula) za vrste koje koriste samo jedan tip staništa do 8 (osam) za vrste koje dolaze u 9 (devet) tipova staništa. Korištenje dva tipa staništa je prelazno stanje ka specijalizaciji ili ka povećanoj generalizaciji u zauzimanju više tipova staništa. Visoka raznovrsnost u 53 tipa staništa javlja se u intervalu skale generalista od 0,38 do 1,43, dok je niska raznovrsnost prisutna u većem broju tipova staništa u preostalom području skale generalista.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.40

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

GENERAL OVERVIEW OF THE COMET ASSAY

 

Anderson Diana

 

University of Bradford, Bradford, BD7 1DP, UK

 

The Comet assay has become one of the most important assays in toxicology of the last decade or so. It is now a standard method for measuring DNA strand breaks in single cells. Cells embedded in agarose on a microscope slide are lysed with detergent and high salt. Electrophoresis at high pHs results in structures resembling comets, observed by fluorescence microscopy. The comet tail is formed by DNA fragments moving towards the anode. The assay can be used for genotoxicity testing of novel compounds and ecotoxins, human biomonitoring and molecular epidemiology and basic research into DNA damage and repair. DNA repair can be measured after treatment of cells with a DNA damaging agent and measuring damage remaining after different time intervals. This overview will be illustrated with examples from the work of the author’s group and collaborators. These will include for genotoxicity testing the specificity and sensitivity of the assay, for ecotoxins the work with DBP halogenated acetic acids, for human biomonitoring and molecular epidemiology the work with mother and babies, diabetes and lead-exposed children and for fundamental research that with drug resistant Non-Hodgkin’s lymphoma patients over-expressing p53 mutant protein and lacking DNA repair. Most of this work has been carried out in somatic human lymphocytes, but it can also be carried out in germ cells as human sperm. Using sperm, the oestrogens can cause DNA damage which can be diminished with anti-oxidants suggesting an oxygen radical involvement. Also as age increases in men so there is an increase in DNA damage.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.41

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

GENOTOXIC EFFECTS OF ORGANOPHOSPHORUS PESTICIDES

 

Filipič Metka and Hreljac Irena

 

National Institute of Biology, Ljubljana, Slovenia

 

 Chronic exposure to organophosphorous compounds (OPs) has been linked to the development of different cancers. With human hepatoma HepG2 cells we showed that methyl-parathion (PT) and methyl-paraoxon (PO) induced DNA damage, whereas dimefox (DF) induced increased cell proliferation. PT and PO upregulated mRNA expression of DNA damage responsive genes: p53, p21, GADD45α and MDM2, while DF upregulated only expression of p53. We further found synergistic effects of PT and PO on BaP induced mutagenesis in the bacterial reverse mutation assay, and micronucleus assay in HepG2 cells. We demonstrated for the first time that the underlying mechanism of synergistic effect in HepG2 cells was PT and PO mediated modulation of the metabolic activation of BaP: OPs suppress activity and expression of cytochrome 1A1 (CYP1A1) and favours the induction of aldo-keto reductase 1C (AKR1C) that catalyse the formation of DNA reactive BaP o-quinones and the production of reactive oxygen species. Our results indicate that different types of OPs affect cancer development by different mechanisms including mitogenic effect, direct genotoxicity and synergistic effects in combination with PAH.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.44

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

GENETIČKI MODELI U ISTRAŽIVANJU MOLEKULARNIH MEHANIZAMA GENOTOKSIČNOSTI I ANTIGENOTOKSIČNOSTI

 

Vuković-Gačić Branka, Simić Draga i Knežević-Vukčević Jelena

 

Odeljenje za mikrobiologiju, Biološki fakultet, Univerzitet Beograd, Beograd, Srbija

 

Mehanizmi ispravke DNK molekula uključeni u očuvanje integriteta genoma visoko su konzervirani kod prokariota i eukariota, uključujući i čoveka. Humani XPC protein prepoznaje distortziju u DNK heliksu kao i bakterijski UvrA, a XPD poseduje helikaznu aktivnost slično bakterijskom UvrB. Eukarioti ispravljaju pogrešno sparene baze produktima koji su homologi bakterijskim MutS i MutL proteinima, a genetička predispozicija za nastanak kancera debelog creva (HNCC) povezana je sa mutacijama u odgovarajućim MSH i MLH genima. Pored toga, humani RAD51, homolog bakterijskog RecA proteina, omogućava homologo sparivanje i razmenu DNK lanaca. Modulacija reparacije DNK, odnosno povećanje ili smanjenje mutagenog efekta, može se pratiti u različitim genetičkim modelima. U kratkoročnim mikrobiološkim testovima mogu se pratiti brojne genetičke promene, kao što su spontana i indukovana mutageneza, rekombinacija i mutagena reparacija, a dodavanje enzima sisara pruža informacije o potencijalnoj genotoksičnosti ili antigenotoksičnosti kod sisara. Rezultati naše studije antigenotoksičnih supstanci iz lekovitih i aromatičnih biljaka pomoću mikrobioloških testova će biti prikazani.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.45

© 2009 Društvo genetičara Srbije

 

 

ŠTA SE ZNA A ŠTA NE U ZAŠTITI OD ZRAČENJA

 

Joksić Gordana

 

Institut za nuklearne nauke „Vinča“

 

U radu je prikazan doprinos radiobiologije zaštiti od zračenja u poslednje tri decenije. Najvažnija otkrića prikazana su hronološki, kometarisana su aktuelna dostignuća iz ove oblasti i njhov mogući uticaj na zaštitu od zračenja. Tri decenije intenzivnog istraživanja u radiobiologiji i zaštiti od zračenja nije donelo odgovor na osnovno pitanje, a to je relacija doza-efekat na malim dozama zračenja, odnosno udeo malih doza u indukciji radiogenenih karcinoma. Iako je poznato da se pojedine vrste jonizujućeg zračenja (gama, alfa, beta, neutroni) značajno razlikuju u indukovanju bioloških efekata, mehanizmi koji to omogućavaju nisu sasvim poznati. Za sada sigurno se zna da je jonizujuće zračenje u opsegu doza od interesa za radiološku zaštitu slab kancerogen, da se ozračivanjem dozama većim od 500 mSv klinički manifestuje eritem, katarakta, infertilnost. Dobro je poznata i razlika u osetljivosti na zračenje u zavisnosti od starosnog doba (najosetljiviji je fetalni i period ranog detinjstva). Faktori životne sredine (posebno virusne infekcije), navike u ishrani značajno modifikuju rizik oboljevanja od radiogenog karcinoma. Iako dosadašnja istraživanja nisu dala odgovor na mnoga pitanja, sagledana je izuzetna složenost interakcije organizma i jonizujućeg zračenja. Savremene metode koje se koriste u izučavanju repera DNK značajno će doprineti sagledavanju ponašanja genoma u uslovima ozračivanja, i biće prikazani u ovom radu.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.48

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

ANTIOKSIDANSI SMANJUJU OŠTEĆENJA DNK INDUKOVANA ADRENALINOM U KOMET TESTU

 

Radaković Milena1, Đelić Ninoslav1, Plećaš-Solarović Bosiljka2,

Spremo-Potparević Biljana2, Živković Lada2 i Bajić Vladan3

 

1Odeljenje za biologiju, Veterinarski fakultet, Univerzitet  Beograd

2Institut za fiziologiju, Faramaceutski fakultet, Univerzitet Beograd

3 Institut za istraživanje i razvoj, Odeljenje za biomedicinska istraživanja, Galenika, Beograd, Srbija

 

Kateholne grupe mogu da se uključe u redoks cikluse praćene stvaranjem reaktivnih kiseoničnih vrsta koje mogu da dovedu do kovalentnih oštećenja ćelijskih makromolekula uključujući DNK. U ovom radu ispitivan je stepen primarnih oštećenja DNK izolovanih limfocita pod uticajem adrenalina. Oštećenja DNK su evaluirana primenom in vitro Komet testa (elektroforeza DNK pojedinačnih ćelija). Najpre je ispitivan odnos doza-efekat različitih koncentracija adrenalina (u rasponu od 0,0005 μM do 500 μM) i ustanovljeno je da sa porastom doze adrenalina dolazi do povećane migracije DNK. Koncentracija 300 μM pri kojoj se javlja najizraženiji genotoksični efekat uz prihvatljivu citotoksičnost (manje od 25%, određivano bojom Tripan plavo) odabrana je za dalja ispitivanja sa antioksidansima katalazom i kvercetinom. Primećeno je da katalaza (100 IU i 500 IU) i kvercetin (100 μM i 500 μM) dovode do značajnog smanjenja količine DNK u repovima kometa. Prema tome, može se zaključiti da adernalin svoje genotoksične efekte ispoljava prevashodno indukcijom reaktivnih kiseoničnih vrsta.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.49

© 2009 Društvo genetičara Srbije

 

 

GENOTOXIC PROPERTIES OF ELECTRIC ARC FURNACE DUST ON HUMAN LYMPHOCYTES: IN VITRO STUDY

 

Garaj-Vrhovac Vera and Gajski Goran

 

Institute for Medical Research and Occupational Health, Mutagenesis Unit, Zagreb, Croatia

 

One of the global problems currently recognised worldwide, is a rising exposure of general population to small amounts of leachates of electric arc furnace dust (EAFD), which can pollute large volumes of ground and surface waters.The purpose of this work was to test the alkaline comet assay as a biomarker of the genotoxicity of EAFD leachates, established prior/after the alkaline extraction process. Prior and following the treatment, lymphocytes were incubated with leachate of EAFD for 6 and 24 hours. Results showed that EAFD leachates induced comet assay-detectable DNA damage in human lymphocytes compared to the control. The same goes for the samples exposed to EAFD leacheates pre-treated with a strong alkaline solution. Our data indicate that the ever-increasing amounts of mixture of a number of toxic chemicals, originated from various waste materials residual to a variety of technological processes, such as EAFD, may be responsible for the DNA damage, and suggest that the exposure of human population to such leachates may lead to adverse healthy effects. In addition, comet assay prove to be sensitive when assessing genotoxicity of various waste materials, such as EAFD leachates.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.50

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

HEMIJSKA, CITOTOKSIČNA I GENOTOKSIČNA SVOJSTVA OTPADNIH VODA INDUSTRIJE METALA

 

Durgo Ksenijaa, Kopjar Nevenkab, Franekić Čolić Jasnaa, Šulić Krstac, Ćurčić Marijanad i Antonijević Biljanad

 

a Fakuletet za tehnologiju hrane i biotehnologiju, Zagreb, Hrvatska;b Institut za Medicinsko istraživnaje i profesionalno zdravlje, Zagreb, Hrvatska;c Institut za javno zdravlje, Požarevac, Srbija;d Institut za toksikologiju academic Danilo Soldatović, Farmaceutski fakultet, Beograd, Srbija

 

Zagađenje životne sredine industrijskim otpadnim vodama predstavlja rastući problem u mnogim zemljama sveta. Većina otpadnih voda ispuštenih u životnu sredinu zadovoljava zahteve regulative u pogledu hemijske ispravnosti, međutim smesa komponenti iz otpadnih voda može biti uzročnik mnogobrojnih štetnih efekata po biološki sistem. U ovoj studiji je ispitivan hemijski sastav i genotoksični efekt otpadnih voda sakupljnih sa pet lokaliteta u okolini industrije metala. Za određevanje sadržaja metala korišćena je metoda atomske apsorpcione spektrofotometrije (AAS). Mutageni potencijal otpadnih voda ispitivan na sojevima Salmonella typhimurium. Citotoksičnost i primarna oštećenja DNK uzrokovana otpadnim vodama su ispitivana na linijama ćelija humanog laringealnog i cervikalnog karcinoma. Hemijska ispravnost uzoraka otpadnih voda je bila zadovoljavajuća, dok su viša razblaženja ispoljila citotoksične efekte na obe linije ćelija. HeLa ćelijska linija se pokazala osetljivijom za najniže ispitivane koncentracije. Svi uzorci su izazvali dozno zavisno primarno oštećenje DNK. Obzirom na dobijene rezultate, preporučljivo je primeniti dodatne mere prečišćavanja otpadnih voda pre izlivanja u životnu sredinu.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.52

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

UTICAJ ANTIOKSIDATIVNIH ENZIMA NA UKUPNI RADIOBIOLOŠKI ODGOVOR LIMFOCITA PACIJENATA OBOLELIH OD FANKONIJEVE ANEMIJE IN VITRO

 

Petrović Sandra1, Vujić Dragana2, Guć-Šćekić Marija2, Joksić Ivana3,

Leskovac Andreja1 i Joksić Gordana1

 

1Institut za nuklearne nauke „Vinča“; 2Institut za majku i dete “dr. Vukan Čupić“, Beograd;3 Ginekološka klinika „Narodni front“, Beograd, Srbija

 

Fankonijeva anemija (FA) je genetičko oboljenje karakterisano progresivnom pancitopenijom i predispozicijom ka malignitetima. Asocirano je sa poremećajima u redoks procesima u ćeliji što ga čini i bolešću oksidativnog stresa. FA ćelije ispoljavaju veliku osetljivost na DNK klastogene agense, dok su podaci o njihovoj osetljivosti na jonizujuće zračenje kontradiktorni. Cilj ove studije je ispitivanje in vitro radioosetljivosti FA homozigota i heterozigota i utvrđivanje uticaja antioksidativnih enzima na ukupan radiobiološki odgovor ćelija. FA pacijenti ispoljavaju značajno sniženje aktivnosti katalaza, sniženu vrednost superoksid dismutaza i povećani bazalni nivo mikronukleusa u odnosu na kontrolu. Radiorezistentni odgovor na jonizujuće zračenje utvrđen je kod većine pacijenata i praćen je značajno većim procentom zračenjem indukovane apoptoze. Utvrđena je negativna korelacija između aktivnosti katalaza i procenta apoptotskih ćelija. Heterozigoti-roditelji imaju visok procenat zračenjem indukovane apoptoze koja je kod nosioca-majki praćena značajnim sniženjem aktivnosti katalaza. Rezultati pokazuju da snižena vrednost katalaza značajno doprinosi ukupnom radiobiološkom odgovoru ćelija.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.53

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

RADIOOSETLJIVOST FIBROBLASTA PACIJENATA OBOLELIH OD FANKONIJEVE ANEMIJE IN VITRO

 

Leskovac Andreja1, Petrović Sandra1, Joksić Ivana2, Vujić Dragana3, Guććekić Marija3,

Slijepčević Predrag4 i Joksić Gordana1

 

1 Institut za nuklearne nauke „Vinča“;2 Ginekološka klinika „Narodni front“, Beograd, Srbija;3 Institut za majku i dete “Dr. Vukan Čupić“, Beograd;4Brunel University West London, Uxbridge, UK

 

Ćelije obolelih od Fankonijeve anemije pokazuju preosetljivost na DNK-unakrsno vezujuće agense, ali je njihov odgovor na jonizujuće zračenje još uvek nedovoljno proučen. Cilj ove studije bio je ispitati radioosetljivost fibroblasta obolelih od aplastične (AA) i fankonijeve (FA) anemije in vitro, praćenjem fosforilisanog histona γH2AX i procenta ćelija u apoptozi. Imunofluorescentnom metodom određeni γH2AX fokusi korišćeni su za kvantifikaciju dvolančanih prekida. Najveći broj γH2AX fokusa u FA ćelijama utvrđen je 30 min, a u AA ćelijama 24 h nakon ozračivanja. U kontrolnim ćelijama najveći broj apoptotičnih ćelija utvrđen je 30 min i 24 h, a kod obolelih od FA i AA, 2 i 24 h nakon ozračivanja. Odogođena apoptoza i zastoj u ćelijskom ciklusu u FA i AA ćelijama nakon ozračivanja ukazuje na poremećaj u radiobiološkom odgovoru, dok merenje dvolančanih prekida preko γH2AX 30 min nakon ozračivanja može biti značajan parametar za diferencijalnu dijagnostiku FA i AA ćelijskog fenotipa. Ovo istraživanje je pokazalo da praćenje γH2AX fokusa predstavlja veoma osetljivu metodu značajnu za procenu genomske radioosetljivosti, kao i da postoji jasna razlika u ponašanju FA, AA i normalnih fibroblasta u odgovoru na jonizujuće zračenje.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.54

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

  

 

KOMPARATIVNA ANALIZA PREVREMENE CENTROMERNE DEOBE I MIKRONUKLEUSA KOD LICA PROFESIONALNO IZLOŽENIH RADIONUKLIDIMA

 

Rakić Boban1, Jovičić Dubravka2, Vukov Tanja3, Pajić Jelena1, Kovačević Radomir1, Stevanović Milena4 i Drakulić Danijela4

 

1 Institut za mediicnu rada i radiološku zaštitu “Dr Dragomir Karajović”, Beograd;2 Fakultet za primenjenu ekologiju FUTURA, Singidunum Univerzitet, Beograd;

3 Institut za biološka istraživanja "Sinisa Stanković“, Beograd, Srbija;4 IMGGI – Institut za molekularnu biologiju i genetički inžinjering, Beograd, Srbija

 

Cilj ovog rada bila je uporedna analiza mikronukleusa (MN) i prevremene centromerne deobe (PCD) u limfocitima periferne krvi lica profesionalno izloženih radionuklidima. Za potvrdu prisustva PCD korišćena je fluorescentna in situ hibridizacija (FISH). Istraživanja su obuhvatila dve grupe ispitanika: 50 ispitanika izloženih radionuklidima (C), prosečne starosti 45.24±1.18 i prosečnog ekspozicionog staža 17.96±1.15, i 30 ispitanika kontrolne grupe (K), prosečne starosti 36.07±1.11 i prosečnog radnog staža 10.77±1.07. Statistički podaci su pokazali da je učestalost PCD i MN značajno veća kod ispitanika izloženih radionuklidima nego kod kontrolne grupe (Mann Whitney U test, p<0.01). Ne postoji uticaj pola i pušenja na učestalost PCD i MN. Potvrdjena je značajna pozitivna korelacija u učestalosti tPCD (PCD prisutan na više od 10 hromozoma po metafazi) i MN (Spearman R-075). Korišćenjem probe pL1.84 repetitivne DNK za hromozom 18 potvrđeno je prisustvo PCD na interfaznim nukleusima i metafazama. Imajući u vidu da je PCD konstatovan kod lica sa povećanom učestalošću MN naša istraživanja sugerišu da se PCD sagleda kao mogući citogenetički marker za lica profesionalno izložena radionuklidima.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.55

© 2009 Društvo genetičara Srbije

 

  

LOW DOSE GENOTOXICITY OF 4bromoN,Ndiethyl5,5dimethyl2,5dihydro1,2oxaphosphol2amine 2oxide IN MICE BONE MARROW CELLS

 

Kalcheva Petrova Vanya, Dragoeva Pencheva Asya, Kalchev Nikolov Karamfil and Enchev Dimitrov Dobromir

 

PMFs, University of Shumen, Shumen, Bulgaria

 

The chemistry of organophosphorus compounds is a subject of increasing interest, especially the heterocyclic compounds. There are data that some known organophosphorus compounds are mutagens. Although humans are chronically exposed to most environmental chemicals at low doses, genotoxicity assays with rodents are usually performed at high doses. The objective of this investigation was to determine genotoxicity of low doses (2.82x10–6 μg/kg and 2.82x10–9 μg/kg) of 4bromoN,Ndiethyl5,5dimethyl2,5dihydro1,2oxaphosphol2amine 2oxide (Br–oxph) on ICR mice bone marrow cells. Br–oxph induced chromosome aberrations in bone marrow cells after treatment for 3 h and during 24 h and 48 h recovery. The induction of chromosome aberrations demonstrates that the Br–oxph has a genotoxic effect at tested doses.

 

Acknowledgements: This work was supported by the Bulgarian Ministry of Education and Science, grant no. DO02-86/13.12.2008

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.56

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

LOW DOSE GENOTOXICITY OF 4bromoN,Ndiethyl5,5dimethyl2,5dihydro1,2oxaphosphol2amine 2oxide in Allium cepa L. ROOT TIP CELLS

 

Kalcheva Petrova Vanya, Dragoeva Pencheva Asya, Kalchev Nikolov Karamfil

and Enchev Dimitrov Dobromir

 

PMFs, University of Shumen, Shumen, Bulgaria

 

To provide a broad coverage of the mutagenic potential of a chemical, information on different experimental test-systems is required. In preliminary study we observed genotoxic effect of low doses of 4bromoN,Ndiethyl5,5dimethyl2,5dihydro1,2oxaphosphol2amine 2oxide (Br–oxph) in ICR mice bone marrow cells. The objective of the present study was to determine genotoxicity of Br–oxph at low doses (10–12М and 10–15М) using Allium cepa L. - test. Treatment with Br–oxph for 3 h produced alterations in the mitotic index and increased the frequency of chromosome abnormalities in Allium cepa root tip cells. These effects remained 48 h after the treatment. The data from the study showed the existence of cytotoxic and genotoxic effects of Br–oxph.

 

Acknowledgements: This work was supported by the Bulgarian Ministry of Education and Science, grant no. DO02-86/13.12.2008

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.57

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

DA LI JE PET AMBALAŽA GENOTOKSIČNA? – PROVERA Allium Testom

 

Stefanović Marina, Blagojević Jelena i Vujošević Mladen

 

Odeljenje za genetička istraživanja, Institut za biološka istraživanja "Sinisa Stanković“, Beograd, Srbija

 

Polietilen tereftalat (PET) je relativno nov materijal koji je našao široku primenu u pakovanju hrane i flaširanju mineralnih voda. Ovaj materijal zamenio je PVC ambalažu, a odlikuje ga termostabilnost, velika otpornost, mala težina i transparentnost. U procesu proizvodnje PET ambalaže koristi se Sb2O3 kao katalizator i pokazano je da se može zadržati u proizvodu, a potom se Sb može osloboditi u vodu koja se flašira. U svetu se godišnje proizvede oko 15 biliona PET flaša. Primenom Allium anafaznono-telofaznog testa analizirali smo genotoksične efekte domaćih brendova flaširanih mineralnih voda koje su držane u temperaturno različitim uslovima. Dve različite mineralne vode, po otvaranju, čuvane su na +4oC, +50oC i +60oC. Rezultati pokazuju da grejani uzorci voda značajno smanjuju klijavost i rast korenova luka. Grejanjem se povećava toksičnost voda. Sa druge strane uslovi čuvanja ne utiču značajno na nivo genotoksičnosti. Ovaj parametar definisan je učestalošću aberantnih ćelija i kreće se od 7.1% do 12.0%.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.58

© 2009 Društvo genetičara Srbije

 

 

ANTIARITMIKA VERAPAMILA I ANTIBIOTIKA ERITROMICINA NA FREKVENCU MIKRONUKLEUSA U HUMANIM LIMFOCITIMA PERIFERNE KRVI

 

Grujičić Darko1, Milošević-Djordjević Olivera1,2, Stošić Ivana1,

Arsenijević Slobodan2 i Marinković Dragoslav3

 

1 Prirodno matematički fakultet, Kragujevac;2 Medicinski fakultet, Kragujevac

3 Srpska akademija nauka, Beograd

 

Cilj rada bio je da se ispita genotoksični efekat ritodrina, verapamila i eritromicina na humane limfocite periferne krvi in vivo i in vitro, primenom citokinezis blok mikronukleus (CBMN) testa. Na uzorku od 32 pacijentkinje, prosečna frekvenca MN bila je statistički značajno viša nakon kombinovane terapije, u poredjenju sa frekvencom MN kod istih pacijentkinja pre terapije (p<0,001). U cilju utvrdjivanja pojedinačnog efekta lekova testiran je efekat različitih koncentracija u kulturama perifernih limfocita i to za ritodrin 8,4x10-6M-25,2x10-4M, verapamil 0,56-11x10-5M, eritromicin 0,68-5,45x10-4M. Sa povećanjem koncentracija ritodrina i verapamila povećavala se frekvenca MN. U tretmanu koncentracijama koje su ekvivalentne dnevnim terapeutskim dozama (DTD) oba leka, pojedinačno ili kombinovano, su indukovala stratistički značajno povećanje MN (p<0,05; p<0,001). Eritromicin u testiranim koncentracijama nije značajno menjao frekvencu MN (p>0,05). Dobijeni rezultati pokazuju da ritodrin i verapamil in vivo i in vitro pokazuju značajan genotoksični i komutageni efekat.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.59

© 2009 Društvo genetičara Srbije

 

 

EVALUACIJA STEPENA OŠTEĆENJA DNK U HUMANIM LIMFOCITIMA POD DEJSTVOM EFEDRINA IN VITRO

 

Đelić Ninoslav1, Radaković Milena, Spremo-Potparević Biljana2, Plećaš-Solarović Bosiljka2, Živković Lada2 i Bajić Vladan3

 

1Odeljenje za biologiju, Veterinarski fakultet, Univerzitet Beograd;2Institut za fiziologiju, Farmaceutski fakultet, Univerzitet  Beorad;3 Institut za istraživanje i razvoj, Odeljenje za biomedicinska istraživanja, Galenika, Beograd, Srbija

 

Efedrin je simpatikomimetik izolovan iz biljke Ephedra vulgaris. Ima sličnu hemijsku strukturu sa adrenalinom i farmakodinamska dejstva su slična sa kateholaminima. Efedrin svoje efekte ostvaruje prevashodno putem oslobađanja kateholamina iz njihovih depoa, ali i preko stimulacije adrenergičkih receptora. Mada efedrin nije ispoljio efekte u nekim testovima na genotoksičnost, prema nama dosupnim podacima za sada nije ispitivan u Komet testu. Stoga je predmet ovog istraživanja bio da ispitamo da li efedrin dovodi do primarnih oštećenja DNK u izolovanim humanim limfocitima primenom in vitro Komet testa. Najpre je ispitan širok spektar koncentracija efedrina, u rasponu od 0,0005 μM do 500 μM i ustanovljeno je da efedrin ne dovodi do značajnih razlika u odnosu na negativnu kontrolu (rastvarač). Tri koncentracije (1, 50 i 300 μM) pri kojima se javlja vijabilnost ćelija preko 75% dalje su testirane uz prisustvo inhibitora reparacije (citozin arabinozid i hidroksiurea) i pri tome nije zapažena promena u stepenu oštećenja DNK u odnosu na kulture bez inhibitora reparacije. Može se zaključiti da efedrin ne ispoljava genotoksične efekte u in vitro Komet testu na humanim limfocitima.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.60

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

Genotoksični i citotoksični efekat fumagilina

 

Stanimirović Zoran i Stevanović Jevrosima

 

1Odeljenje za biologiju, Veterinarski fakultet, Univerzitet Beograd

 

Fumagillin je antibiotik koga proizvodi Aspergillus fumigatus i koji se koristi za lečenje mikrosporidioza pčela i riba. U humanoj medicini, predložen je za tretman hroničnih mikrosporidijalnih dijareja i keratokonjunktivitisa kod pacijenata obolelih od AIDS-a. Genotoksični efekti fumagilina ispitivani su in vitro i in vivo. Sve testirane koncentracije fumagilina (0,4; 0,68; 1,02; 3,07 i 9,20 μg/ml) značajno (p<0,001 ili p<0,01) su povećale učestalost SCE limfocita u kulturi. Tri najveće koncentracije izazvale su značajno (p<0,001) povećanje strukturnih hromozomskih aberacija (CA), značajno povećanje mikronukleusa (MN) i značajno smanjenje MI, PI i NDI. U in vivo eksperimentu BALB/c miševi su tretirani sa tri doze fumagilina (25, 50 i 75 mg/kg tm). Sve testirane doze izazvale su značajno (p<0,001) smanjenje MI i značajno (p<0,001) povećanje učestalosti MN. Značajno povećana učestalost (p<0,01 ili p<0,001) numeričkih i strukturnih CA zabeležena je pri 75 mg/kg tm. Značajno (p<0,001) povećanje učestalosti Rb(4.19) uočeno je pri 50 i 75 mg/kg tm. Ovi rezultati potvrđuju genotoksični potencijal fumagilina, kao i njegovo citotoksično delovanje.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.61

© 2009 Društvo genetičara Srbije

 

 

TESTIRANJE GENOTOKSIČNIH EFEKATA AGENASA PRIRODNOG POREKLA

 

Stanić Snežana1, Matić Sanja1 i Solujić Slavica2

 

1Odeljenje za biologiju, PMF, Univerzitet Kragujevac, Kragujevac;

2Odeljenje za hemiju, PMF, Univerzitet Kragujevac,Kragujevac, Srbija

 

Genotoksični efekti acetonskog i vodenog ekstrakta polena biljke Ambrosia artemisiifolia L. (Asteraceae) i metanolskog ekstrakta Cotinus coggygria Scop. (Anacardiaceae) ispitana je u in vivo uslovima primenom testa za detekciju polno vezanih recesivno letalnih mutacija (SLRL) na eukariotskom model sistemu Drosophila melanogaster. Primenjena eksperimentalna procedura omogućila je kvantifikovanje mutagenog potencijala agenasa prirodnog porekla: dva laktona, ambrozina i dihidroambrozina, identifikovana u acetonskom estraktu polena Ambrosia artemisiifolia i pirokatehola iz metanolskog ekstrakta Cotinus coggygria. Rezultati pokazuju značajno povećanje frekvencije polno vezanih recesivno letalnih mutacija, kako u premejotičkoj, tako i u postmejotičkim germinativnim ćelijskim linijama testiranih mužjaka vrste Drosophila melanogaster.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.62

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

ISPITIVANJE UTICAJA RAZLIČITIH METANOLNIH EKSTRAKATA LISTA MALINE ( Rubus idaeus L.) NA VIJABILNOST I PROLIFERATIVNOST HELA ĆELIJA

 

Vukelić Marija1, Kitić Dušanka2, Pavlović Dragana2, Živanov-Čurlis Jelena1,

 Živković Jelena1i Najman Stevo1

 

1Medicinski fakultet, Institut za biomedicinska istraživanja, Niš

2 Medicinski fakultet, Integrisane akademske studije farmacije Niš, Srbija

 

Rezultati različitih istraživanja pokazali su da je list maline (Rubus idaeus L.) bogat izvor flavonoida, elaginske kiseline i tanina. Eksperimentalno je dokazano da neka od ovih jedinjenja imaju antioksidativno, antiinflamatorno, antivirusno i antikancersko delovanje. Cilj istraživanja bio je ispitivanje uticaja različitih metanolnih ekstrakata lista maline na vijabilnost i proliferativnost maligne ćelijske linije HeLa S3. Ekstrakti lista maline dobijeni su maceracijom u apsolutnom i u 70% metanolu, kao i ultrazvučnom ekstrakcijom u apsolutnom i u 70% metanolu. Efektivne koncentracije ekstrakata bile su 0.0001mg/ml, 0.001mg/ml, 0.01mg/ml, 0.1mg/ml, 1mg/ml. Vijabilnost i proliferativnost ćelija procenjivana je na osnovu sposobnosti redukcije tetrazolijumskih soli (MTT test) i promene morfoloških krakteristika HeLa ćelija nakon 24h i 72h inkubacije sa ekstraktima. Rezultati ovog ispitivanja pokazuju da svi ispitivani metanolni ekstrakti u navedenim koncentracijama pokazuju blagi uticaj na vijabilnost i proliferaciju tretiranih HeLa ćelija u odnosu na kontrolnu grupu.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.63

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

ANTIGENOTOKSIČNO SVOJSTVO VODENOG EKSTRAKTA MEDICINSKE GLJIVE Agaricus blazei Murrill USLED GENOTOKSIČNOG DELOVANJA MMS-a

 

Savić Tatjana1, Patenković Aleksandra1, Soković Marina1, Glamočlija Jasmina1, Radulović Višnja i Anđelković Marko1,2

 

1Odeljenje za genetička istraživanja, Institut za biološka istraživanja "Sinisa Stanković“, Beograd, Srbija;2 Biološki fakultet, Univerzitet Beograd, Beograd, Srbija

 

Agaricus blazei Murrill, popularno poznata kao Sunčana gljiva, je gljiva koja potiče iz Brazila. Široko se koristi u narodnoj medicini uglavnom kao čaj za lečenje različitih oboljenja (dijabetesa, povišenog holesterola, osteoporoze, čira, stresa i dr.), a posebno u prevenciji i borbi protiv kancera.Test somatskih mutacija i rekombinacija (SMART) na krilima D. melanogaster korišćen je za analizu antigenotoksičnog efekta Agaricus blazei, u kombinaciji sa alkilirajućim agensom metil metansulfonatom (MMS). Dva dana stare larve, trans-heterozigotne za recesivne markere, multiple wing hairs (mvh) i flare-3 [flr (3)], tretirane su 24h vodenim ekstraktom Agaricus blazei. U svrhu analize antigenotoksičnog efekta korišćen je pre-tretman vodenim ekstraktom gljive tokom 24 sata, nakon čega je usledio tretman sa MMS-om. Genetičke promene izazvane u somatskim ćelijama imaginarnog diska krila vode ka formiranju mutantiranih klonova ćelija vidljivih na krilu. Dobijeni rezultati pokazuju da vodeni ekstrakt Agaricus blazei može posedovati svojstvo antigenotoksičnog i/ili protektivnog efekta pri delovanju genotoksičnim agensima.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.64

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

ANTIMUTAGENI POTENCIJAL KAMFORA, α/β TUJONA I EUKALIPTOLA U BAKTERIJSKOM TEST SISTEMU

 

Nikolić Biljana, Milojević Nataša, Janković Ivana, Kolarević Stoimir, Jovanović Predrag, Jagodić Aleksandra, Vuković-Gačić Branka i Knežević-Vukčević Jelena

 

Odeljenje za mikrobiologiju, Biološki fakultet, Univerzitet Beograd, Beograd

 

Ispitivan je bioantimutageni potencijal monoterpena kamfora (C), α/β tujona (T) i eukaliptola (E), kao i molekularni mehanizmi antimutageneze, korišćenjem baterije testova na E. coli K12.Inhibicija UV- i 4NQO-indukovane mutageneze praćena je reverznim testom u reparativno sposobnom soju i soju defeknom u NER. Svi testirani monoterpeni su značajno redukovali indukovanu mutagenezu samo u reparativno sposobnom soju, što potvrđuje učešće NER u bioantimutagenom efektu. Efekat monoterpena na kinetiku indukcije SOS odgovora nakon UV-zračenja je praćen određivanjem aktivnosti b-galaktozidaze eksprimirane sa sfiA::lacZ fuzije, a efekat na sintezu proteina određivanjem aktivnosti konstitutivne alkalne fosfataze. Monoterpeni su pokazali različite efekte na brzinu rasta ćelija, sintezu proteina i kinetiku indukcije SOS-odgovora. T je redukovao brzinu rasta ćelija, sintezu proteina i nivo b-gal, bez efekta na kinetiku indukcije enzima. E i C su usporavali indukciju b-gal, pri čemu je nivo enzima u odnosu na kontrolu bio viši u prisustvu C, a niži u prisustvu E. Dobijeni rezultati ukazuju na različite mehanizme povećanja efikasnosti NER u prisustvu monoterpena.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.65

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

EFEKAT ENZIMA JETRE PACOVA NA ANTIMUTAGENI POTENCIJAL MONOTERPENA NA t-BOOH-INDUKOVANU MUTAGENEZU U E. coli

 

Mitić-Ćulafić Dragana, Janković Milena, Ćakić Sanja, Vuković-Gačić Branka i Knežević-Vukčević Jelena

 

Odeljenje za mikrobiologiju, Biološki fakultet, Univerzitet Beograd, Beograd

 

Oksidativna oštećenja DNK su najčešća pretnja stabilnosti genoma i mogu doprineti pojavi kancera, dijabetesa i starenja, tako što dovode do pojave oksidativnog stresa. Pored ćelijskih mehanizama antioksidativne odbrane i DNK reparacionih enzima, neke supstance prirodnog porekla mogu štititi DNK od delovanja reaktivnih kiseoničnih vrsta (ROS) koje dovode do oštećenja DNK. Cilj ovog rada je bio ispitivanje protektivnog efekta monoterpena: linalola (L), eukaliptola (E) i mircena (M) na t-BOOH-indukovanu oksidativnu mutagenezu kod E. coli. Korišćen je reverzni WP2 test, soj IC202 oxyR, koji je defektan u indukciji enzima antioksidativne zaštite, sa i bez S9 frakcije. Frakcija sadrži enzime jetre pacova koji su uključeni u metaboličku transformaciju i detoksifikaciju ksenobiotika. Dobijeni rezultati pokazuju da L, E i M imaju visok kapacitet zaštite od t-BOOH- indukovane mutageneze. U prisustvu S9 enzima antimutageni potencijal testiranih monoterpena je bio redukovan, što sugeriše da enzimi S9 frakcije vrše metaboličku obradu monoterpena u manje aktivne forme. Dobijeni rezultati su značajni za razvoj dijetetskih ili farmaceutskih proizvoda za hemoprevenciju kancera.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.66

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

ISPITIVANJE ANTIGENOTOKSIČNOG EFEKTA LINALOLA, EUKALIPTOLA I MIRCENA NA IQ- I PhIP-INDUKOVANA OŠTEĆENJA DNK MOLEKULA

 

Mitić-Ćulafić Dragana1, Žegura Bojana2, Knežević-Vukčević Jelena1 i Filipič Metka2

 

1Odeljenje za mikrobiologiju, Biološki fakultet, Univerzitet Beograd, Beograd

2National Institute of Biology, Ljubljana, Slovenia

 

Poznato je da mnogi biljni sastojci mogu redukovati genotoksični efekat kancerogena, uključujući i heterociklične amine. Monoterpeni: linalol (L), eukaliptol (E) i mircen (M) su jaki antioksidanti, “sakupljači” slobodnih radikala i nalaze se u lekovitim i začinskim biljkama. U ranijim radovima smo pokazali da L, E i M efikasno inhibiraju t-BOOH- indukovana DNK oštećenja i mutagenezu, kako kod bakterija, tako i u humanim ćelijama u kulturi. U ovom radu smo ispitivali antigenotoksični potencijal L, E i M u odnosu na heterociklične amine iz hrane, IQ i PhIP, u humanim hepatoma HepG2 ćelijama koristeći Komet test. Primenom MTT testa utvrđen je opseg netoksičnih koncentracija L, E i M. Ćelije su tretirane IQ ili PhIP 21h sa ili bez L, E ili M, posle čega je rađen alkalni Komet test.Sve tri testirane supstance su značajno inhibirale DNK oštećenja indukovana PhIP-om (40-63%), dok je inhibicija IQ-indukovanih DNK oštećenja bila manje efikasna. Poznato je da PhIP dovodi do indukcije reaktivnih kiseoničnih vrsta, pa pretpostavljamo da je efikasnija zaštita od PhIP-indukovane genotoksičnosti rezultat antioksidativne aktivnosti testiranih supstanci.

 

 Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.67

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

Antigenotoksični potencijal infuza lincure (Gentiana lutea) u testu mozaičnosti krila na Drosophila melanogaster

 

Patenković Aleksandra1, Stamenković-Radak Marina1,2, Nikolić Dragana, Marković Tamara i Anđelković Marko1,2

 

1 Institut za biološka istraživanja "Sinisa Stanković, Beograd

2 Biološki fakultet, Univerzitet Beograd, Beograd

 

Lincura (Gentiana lutea) je sastojak mnogih lekovitih sredstava kao biljka sa dugom tradicijom upotrebe u lečenju digestivnih i mnogih drugih poremećaja. Koren lincure poseduje terapeutska svojstva zahvaljujući prisustvu gorkih glikozida, pre svega genciopikrina, genciamarina i skvercijamarina.Antigenotoksična svojstva lincure su procenjena testom za otkrivanje somatskih mutacija i rekombinacija (SMART) na krilima D. melanogaster. Ovaj test omogućava osetljivu, brzu i pouzdanu proveru mutagenih i rekombinacionih osobina različitih hemikalija, kao i ispitivanje njihovih antigenotoksičnih svojstava. Dva poznata mutagena, alkilirajući agens metil-metansulfonat i vodonik-peroksid kao oksidativni reagens, su korišćeni da bi se procenila antigenotoksičnost lincure. Larve trećeg stadijuma, trans-heterozigotne za dva genetička markera: multiple wing hairs (mwh) i flare-3 [flr(3)], su hranjene samim mutagenom i u kombinaciji sa infuzom lincure. Rezultati ukazuju na razlike u antimutagenom potencijalu infuza lincure. Korišćenje pozitivnih kontrola sa različitim načinima delovanja na molekul DNK kao i različitih tretmana pruža mogućnost za otkrivanje mehanizma antimutagenog efekta lincure.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.70

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

"HEDZHOG" SIGNALNI MEHANIZAM U EMBRIONALNOM RAZVIĆU I NASTANKU TUMORA

 

Milenković Ljiljana

 

Stanford University Medical Center, Stanford, USA

 

"Hedžhog" (Hh) signalni mehanizam, inicijalno otkriven u sistematskoj analizi gena koji regulšu embrionalno razviće vinske mušice, kontroliše ćelijsku proliferaciju i diferencijaciju u mnogim tkivima i organima, ne samo kod mušice, već i kod kičmenjaka, uključujući coveka. Mutacije u genima koji su deo ovog signalnog mehanizma mogu dovesti do urođenih poremećaja i kancera. Nepravilna aktivacija Hh signala pronađena je u nekoliko tipova kancera, kao što su meduloblastom, karcinom bazalnih ćelija kože i rabdomiosarkom. To je jedan od razloga zbog kojih pokušavamo da u potpunosti objasnimo mehanizam prenosa Hh signala, i nađemo načine da taj signal modifikujemo, u slučajevima kada je neadekvatno aktiviran. Pre nekoliko godina, neočekivani rezultati genetičkih eksperimenata na miševima ukazali su da primarne cilije, organele prisutne na većini ćelija kod kičmenjaka, imaju značajnu ulogu u procesovanju Hh signala. Korišćenjem genetičkih, ćelijskih i biohemijskih eksperimentalnih pristupa, mi detaljno analiziramo ulogu primarne cilije kao centra za primanje i prenos Hh signala. Biće prikazani najnoviji rezultati tih istraživanja.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.72

© 2009 Društvo genetičara Srbije

 

 

POLIMORFIZAM C677T GENA METILENTETRAHIDROFOLAT REDUKTAZU

U RAZLIČITIM VASKULARNIM POREMEĆAJIMA

 

Novaković Ivana1, Damnjanović T.1, Sango Violeta2, Mladenović O.1, Maksimović N.1, Mirković Duško3, Antonijević Nebojša4, Simić-Ogrizović S.5, Sternic N.6 i Luković Ljiljana1

 

1Institut za Humanu Genetiku, Medicinski fakultet, Belograd, 2Laboratorija za Medicinsku Genetiku, BC Jagodina, Jagodina, 3Institut za Medicinsku Biohemiju, 4Institut za Kardiovaskularne bolesti, 5Institut za Nefrologiju i Urologiju, 6Institut za Neurologiju, KCS, Beograd, Srbija

 

Dokazano je da povišeni nivo aminokiseline homocisteina u plazmi ima aterogeno i protrombotično delovanje. Iz tih razloga intenzivno je proučavan metabolizam homocisteina u različitim fiziološkim i patološkim stanjima. Jedan od parametara kontrole homocisteinemije je aktivnost enzima metilentetrahidrofolat reduktaze (MTHFR), koji je uključen u proces remetilacije homocisteina u metionin. Genski polimiorfizam MTHFR C677T smanjuje aktivnost enzima i povezan je sa rizikom od hiperhomocisteinemije. Tokom proteklih pet godina analizirali smo ovaj polimorfizam i njegovu udruženost sa vaskularnim poremećajima u različitim grupama ispitanika. Ustanovljeno je da je u opštoj populaciji u našoj sredini učestalost MTHFR 677 T alela oko 0,40, a učestalost TT genotipa oko 15%, mada podaci variraju zavisno od životne dobi. Udruženost T alela i TT genotipa sa višim nivoom serumskih lipida i višim vrednostima arterijskog krvnog pritiska dokazana je u grupi zdrave dece školskog uzrasta, kod mladih osoba sa moždanim udarom kao i kod bolesnika na hemodijalizi. Nasuprot tome, nije utvrđena statistički značajna udruženost 677T alela i TT genotipa sa plućnom embolijom niti sa infarktom miokarda kod mlađih osoba.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.74

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

  

 

CITOGENETIKA – SADAŠNJOST, BUDUĆNOST, PERSPEKTIVA

 

Milićević Radomir, Branković Ljiljana, Radulović D., Jugović D., Stanković T., Stamenković H., i Kamenov B.

 

Klinički centar Nis, Klinika za dečije bolesti, Laboratorija za Imunologiju i Genetiku, Nis, Srbija

 

Učestalost hromozomskih aberacija u opštoj populaciji iznosi oko 0,6%, ali u grupama povećanog rizika javljaju se češće i zahtevaju pravovremeno otkrivanje sve u cilju dobijanja zdravog potomstva. U ovu grupu spadaju, porodice kod kojih se već rodilo dete sa aberantnim kariotipom, trudnice starije od 35 godina kao i mlađe gde postoji sumnja na osnovu drugih dijagnostičkih metoda, bračni parovi sa primarnim sterilitetom i drugi.U radu su prikazani rezultati naše Laboratorije u 2008 godini.Limfociti periferne krvi i kostna srž kultivisane su u RPMI medijumu, a ćelije amnionske tečnosti u Quantum medijumu. Analiza preparata vršena je standardnim tehnikama: klasičnim bojenjem Giemsa i tehnikom G traka. U 2008 godini ukupno je analiziran 961 kariotip: 311 kariotipova periferne krvi od kojih su 33 bila aberantna, 481 uzorak amnionske tečnosti sa 11 aberantnih kariotipova i 179 uzoraka kostne srži od kojih je 37 imalo aberantnu konstituciju. Napredak moderne tehnologije i sve veća znanja u oblasti naslednih bolesti omogućili su savremen pristup prevenciji i dijagnostici. Citogenetika je metoda koja ima značajnu i još uvek nezamenljivu ulogu, daje opšti uvid u strukturu i broj svih hromozoma i olakšava primenu savremenijih i specifičnijih analiza. Otkrivanjem hromozomskih aberacija omogućava se planiranje i lečenje poremećaja reprodukcije.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.75

© 2009 Društvo genetičara Srbije

  

 

TIPOVI bcr-abl REARANŽMANA U SRPSKOJ POPULACIJI I NIVO EKSPRESIJE U BOLESNIKA SA HRONIČNOM MIJELOIDNOM LEUKEMIJOM

 

Todorić-Živanović Biljanaa, Strnad Milicaa, Stamatović Draganaa, Grujović Jelenab,

Tanić Nikolac, Ilić Vesnaa i Magić Zvonkoa

 

Vojno medicinska akademijaa, Applied biosystemsb, Institut za Biološka istraživanjac, Beograd, Srbija

 

Hronična mijeloidna leukemija (CML) predstavlja klonalnu mijeloproliferativnu bolest matične ćelije hematopoeze. U više od 95% slučajeva, karakteriše se prisustvom himernog bcr-abl gena koji nastaje translokacijom t(9;22)(q34;q11) ili drugim molekularnim mehanizmima. Bcr-abl protein p210kD ima centralnu ulogu u patogenezi CML usled svoje povećane tirozin kinazne aktivnosti. Ovaj podatak doveo je do razvoja molekularno ciljane terapije inhibitorima tirozin kinazne aktivnosti. U ovom istraživanju, ispitivali smo tipove bcr-abl rearanžmana kod bolesnika sa CML u Srpskoj populaciji. Analizirali smo 112 bolesnika, RT-PCR metodom. Nivo ekspresije bcr-abl gena kvantifikovan je apsolutnom RQ-PCR metodom kod 20 bolesnika. Takođe je određen bazalni nivo ekspresije, kvantifikacijom kod 15 novodijagnostikovanih, nelečenih, bolesnika. Kod 85 (76.9%) bolesnika utvrdili smo b3a2 formu bcr-abl gena, kod 26 (23.2%) b2a2 formu. Jedan bolesnik (0.9%) je bio bcr-abl negativan a u blastnoj transformaciji detektovana je e1a2 forma bcr-abl gena. Kvantifikacija bcr-abl ekspresije je neophodna metoda u praćenju molekularnog odgovora na terapiju tirozin kinaznim inhibitorima.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.76

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

MOLEKULARNA DIJAGNOSTIKA ALL DEČJEG DOBA

 

Lakić Nina1, Krstić Aleksandra1, Guć-Šćekić Marija1, Kuzmanović Miloš2, Mićić Dragan2, Janjić Dragana3, Konstantinidis Nada4 i Kostić Gordana5

 

1 Laboratorija za Medicinsku Genetiku, Institut za majku i dete, Beograd; 2Odeljenje za hematologiju i onkologiju, Institut za majku i dete, Beograd; 3Odeljenje za hematologiju i onkologiju Univerzitetska Dečija bolnica, Beograd;4Centar za hematologiju i onkologiju Institut za medicinsku zaštitu dece i omladine Vojvodina, Novi Sad;5 Odeljenje za hematologiju i onkologiju Dečija bolnica, Niš

 

U okviru BFM protokola za lečenje dece sa ALL genetičke analize su deo rutinske dijagnostičke procedure. Pored precizne dijagnoze one omogućavaju svrstavanje obolelih u odgovarajuću grupu rizika, izbor adekvatne terapije, kao i praćenje minimalne rezidualne bolesti. Poznato je da prisustvo nekog od fuzionih gena: BCR/ABL, TEL/AML1, MLL/AF4 i PBX1/E2A u transformisanim krvnim ćelijama specifično dovodi do razvoja ALL. Danas je ove hibridne gene preko njihovih transkipata moguće detektovati molekularno genetičkom RT-PCR metodom, sa visokom osetljivosću do 10 -6 ćelija.U Laboratoriji za medicinsku genetiku Instituta za zdravstvenu zaštitu majke i deteta Srbije od maja 2007. godine, po standardizovanom protokolu BIOMED programa, vrše se RT-PCR analize u cilju detekcije četiri pomenuta genetička rearanžmana. U trenutku postavljanja dijagnoze ALL, analiza je urađena kod 87 pacijenata. Kod četiri (≈5%) obolela detektovanao je prisustvo BCR/ABL (p190 varijanata) rearanžmana, dok je kod dvoje dece (≈2%) utvrđeno prisustvo MLL/AF4 hibridnog gena. Fuzioni gen TEL/AML1 nađen je kod 19 (≈22%) bolesnika, dok je kod četvoro (≈5%) dece analiza pokazala prisustvo PBX1/E2A rearanžmana.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.77

© 2009 Društvo genetičara Srbije

 

 

EKSPRESIJA BCL-2 PROTEINA I AMPLIFIKACIJA C-MYC GENA U BOLESNIKA SA HRONIČNOM GRANULOCITNOM LEUKEMIJOM

 

Strnad Milica, Brajušković Goran, Strelić Nataša, Todorić-Živanović Biljana, Stamatović Dragana i Magić Zvonko

 

Vojno medicinska akademija, Beograd, Srbija

 

Hronična granulocitna leukemija (HGL) je maligna mijeloproliferativna bolest koja se razvija od pluripotentne matične ćelije hematopoeze koja nosi fuzioni bcr-abl gen. Poremećaji u procesu apoptoze predstavljaju jedan od mogućih molekularno bioloških mehanizama koji dovode do progresije bolesti. U okviru naše studije rađena je analiza amplifikacije c-myc onkogena i promene u ekspresiji Bcl- 2 proteina kod 25 bolesnika sa HGL (18 u hroničnoj fazi, 7 u blastnoj transformaciji). Korišćenjem imunohistohemijske metode APAAP analizirana je ekspresija Bcl 2 proteina u mononuklearnim ćelijama kostne srži. Genska amplifikacija c-myc gena u ćelijama periferne krvi ispitana je diferencijalnom PCR metodom. Nivo ekspresije Bcl-2 proteina je značajno viši kod bolesnika koji su bili u blastnoj transformaciji bolesti. Amplifikacija c-myc onkogena je detektovana kod trećine bolesnika u blastnoj transformaciji bolesti. Na osnovu rezultata našeg rada, može se zaključiti, da su povišena ekspresija Bcl 2 proteina i amplifikacija c-myc gena u korelaciji sa kliničkim stadijumom bolesti.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.78

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

REZULTATI CITOGENETIČKIH I MOLEKULARNIH ANALIZA KOD PACIJENATA SA NIJEMEGEN BREAKAGE SINDROMOM U SRBIJI

 

Ćirković Sanja1, Guć-Šćekić Marija1, Pašić Srđan2, Radivojević Danijela1 i Jovanović Ankica3

 

1 Laboratorija za Medicinsku Genetiku, Institut za majku i dete „Dr Vukan Čupić”, Beograd;2Odeljenje za imunologiju, Institut za majku i dete „Dr Vukan Čupić”, Beograd, 3Odeljenje za  hematologiju i onkologiju, Institut za majku i dete „Dr Vukan Čupić”, Beograd, Srbija

 

Nijmegen breakage sindrom (NBS) je retko autozomalno recesivno oboljenje, koje karakterišu prisustvo mikrocefalije, imunodeficijencije i predispozicije za kancer, kao i ćelijska preosetljivost na dejstvo specifičnih mutagena, kao što je bleomicin (BLE).Molekularna dijagnoza NBS-a zasnovana je na skriningu za prisustvo mutacija u NBN genu, odgovornom za nastanak bolesti. Najčešća mutacija u populacijama Slovena je delecija 5 bp (657del5) u egzonu 6 NBN gena. Na Institutu za zdravstvenu zaštitu majke i deteta Srbije dijagnostikovano je pet pacijenata sa NBS-om (2005-2007).Citogenetička analiza pacijenata sprovedena je na kulturama limfocita periferne krvi, korišćenjem standardne procedure.Tri od četri postavljene kulture bile su uspešne i pokazale su povećanje hromozomske nestabilnosti (0.27-0.81prekidi/ćelije) i aberacija koje su uključivale hromozome 7 i 14. Molekularna analiza prisustva 657del5 mutacije, korišćenjem modifikovane metode PCR-a na PAGE gelu, potvrdila je homozigotnost kod svih (pet) testiranih pacijenata.Postavljanje rane i precizne dijagnoze NBS-a je od velikog značaja za dalji tretman pacijenata, kao i za pružanje genetičkog saveta porodicama koje su u riziku.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.79

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

PROGNOSTIČKI ZNAČAJ HIPERMETILACIJE TUMOR SUPRESORSKIH GENA U ORALNIM PLANOCELULARNIM KARCINOMIMA

 

Šupić Gordana1, Kozomara Ružica2, Branković-Magić Mirjana3, Jović Nebojša2

i Magić Zvonko1

 

1Institut za Medicinska istraživanja, Vojno medicinska akademija, Beograd, 2Klinika za Maksilofacijalnu Hirurgiju, Vojno medicinska akademija, Beograd, 3Institut za Onkologiju i Radiologiju, Beograd, Srbija

 

Oralni planocelularni karcinom (OPCC) se karakteriše visokom stopom mortaliteta i porastom incidence u razvijenim zemljama. Epigenetske modifikacije dovode do promena genske ekspresije bez uticaja na sekvencu DNK. DNK metilacija je oblik epigenetske modifikacije, gde hipermetilacija CpG ostrvaca promotora dovodi do transkripcionog utišavanja gena i maligne transformacije. Istraživanje je obuhvatilo analizu metilacije gena ključnih za proces maligne transformacije, uključujući regulaciju ćelijskog ciklusa (p16), apoptoze (DAPK), ćelijske adhezije (E-cad), Wnt signalnog puta (APC) i uklanjanja oštećenja sa DNK (MGMT i WRN). Kod 77 pacijenata sa OPCC metilacija je određivana nested metilaciono-specifičnim PCR-om. Hipermetilacija p16 gena detektovana je kod 58.4%, MGMT kod 33.76%, DAPK kod 6.36%, WRN kod 23.37%, E-cad kod 42.86%, APC kod 18.18% uzoraka OPCC. Utvrđena je statistički značajna razlika u ukupnom i kancer-specifičnom preživljavanju kod pacijenata sa hipermetilacijom E-cad (χ2, p<0.05), dok hipermetilacija drugih gena nije imala prognostički značaj. Hipermetilacija promotora E-cadherina može biti molekularni marker ishoda bolesti kod OPCC.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.80

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

TRIZOMIJA 1Q U HEMATOLOŠKIM MALIGNITETIMA: ISKUSTVO JEDNOG CENTRA

 

Đorđević Vesnaa, Denčić-Fekete Marija a, Jovanović Jelicaa, Drakulić Danijelab, Stevanović Milenab, Janković Gradimira i Gotić Mirjanaa

 

aInstitut za Hematologiju, Klinički centar Srbija, Beograd, Srbija

bInstitut za Molekularnu Genetiku i Genetičko Inžinjerstvo, Beograd, Srbija

 

Ekstra kopija 1q najčešće nastaje: nebalansiranom translokacijom (derivat hromozom), izohromozomom i “jumping” translokacijom. Ovim radom predstavljamo parcijalnu trizomiju i nebalansirane translokacije dugog kraka hromozoma 1 (1q) kod 10 bolesnika: 5 bolesnika sa mijelodisplastičnim sindromom, 3 sa akutnom mijeloidnom leukemijom, 1 sa akutnom limfoblastnom leukemijom, 1 bolesnik sa mijeloproliferativnim sindromom. Trizomija 1q registrovana je kao jedina aberacija u kariotipu jednog bolesnika, dok je 9 bolesnika imalo i dodatne hromozomske aberacije. U periodu od 1994. do 2006. na Institutu za hematologiju u Beogradu, urađena je citogenetska analiza kod 3786 hematoloških bolesnika. Kod 92 bolesnika (92/3786) registrovane su različite aberacije na hromozomu 1, a kod 10 (10/92) registrovana je trizomija 1q. Kod šest bolesnika, konvecionalana citogenetika dopunjena je fluorescentnom in situ hibridizacijom (FISH) sa specifičnom probom za paracentromerni region 1q. Hromozomi zahvaćeni translokacijama sa dugim krakom hromozoma 1 bili su: Y, 7, 14, 15, 16, 16 and 19. Naš zaključak je, da ekstra kopija 1q (+1q) u aberantnom kariotipu bolesnika, predstavlja dodatni mutageni faktor koji favorizuje leukemogenezu i degradaciju u hematopoetskom tkivu (trilinijsku displaziju).

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.81

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

  

GENETIKA U FARMAKOLOGIJI: MEDICINA PO MERI POJEDINCA

 

Jelenković Ankica

 

Institut za biološka istraživanja "Sinisa Stanković“, Beograd, Srbija

 

Propisivanje lekova je velika odgovornost. Efekti lekova se razlikuju među ljudima što je, pored ostalog, posledica genetske razlike između njih. Prvo ovakvo zapažanje potiče od pre više od 50 godina. Odnosi se na miorelaksantni lek suksametonijum hlorid i produženu apneu kod nekih ljudi, i na lekove koje metaboliše N-acetiltransferaza, sa veoma velikom razlikom u koncentraciji izonijazida i prokainamida u krvi. Poznato je da genetski činioci utiču na farmakokinetiku i farmakodinamiku lekova. Izraz farmakogenetika je u upotrebi od kasnih 1950-tig godina. Uopšteno, odnosi se na ispitivanja ili kliničko testiranje genetskih varijacija koje dovode do različitog reagovanja ljudi na lekove. Pojava razlike u reagovanju na lek između pojedinaca je napredovala do farmakogenetike kao nauke koja obećava da kliničkoj praksi prisajedini “medicinu skrojenu prema meri pojedinca”, medicinu za pojedinca, u kojoj se lekovi ili kombinacija lekova usklađuje sa jedinstvenim genetskim profilom pojedinca. Veću upotrebu farmakogenetskog testiranja mnogi vide kao izvanrednu mogućnost da bezbednost, delotvornost i troškovi propisivanja lekova budu optimalni.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.84

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

PORODIČNA ISTORIJA GREJVS-BAZEDOVLJEVE BOLESTI I SREDINSKI FAKTORI RIZIKA U ETIOLOGIJI OVOG OBOLJENJA

 

Živanović Dušica1, Šipetić Sandra2, Stamenković-Radak Marina3 i Milašin Jelena4

 

Odeljenje  za ginekologiju i akušerstvo, Zdravstveni centar Ćuprija, Ćuprija;2Institut za Epidemiologiju, Medicinski Fakultet, Universitet Beograd; 3Biološki Fakultet, Univerzitet Beograd;4 Institut za biologiju i genetiku, Stomatološki fakultet

 

Grejvs-Bazedovljeva bolest (GBB) nastaje kao rezultat interakcije genetičkih i sredinskih faktora. U ovom radu ispitano je prisustvo faktora rizika koji mogu da utiču na nastajanje GBB kod populacije Pomoravskog okruga, kao i da li postoji razlika u faktorima rizika između obolelih od GBB sa i bez pozitivne porodične anamneze (PPA). U studiju su bile uključene 132 osobe sa GBB i 130 zdravih. Za procenu izloženosti potencijalnim faktorima rizika koristili smo upitnik sa pitanjima vezanim za demografske karakteristike, pušenje, stres, izloženost hemijskim i fizičkim agensima i PPA. Osobe sa GBB češće su bile: starijeg uzrasta (>50g.) (p=0,020), izložene stresu (p=0,024) i fizičkim agensima (p=0,031), sa PPA za GBB i sa većim brojem prvo- i drugo-stepenih srodnika sa istim oboljenjem (p=0,000). U grupi obolelih od GBB sa PPA značajno češće su bile žene (p=0,000). Pol, uzrast, PPA i izloženost fizičkim agensima identifikovani su kao potencijalni faktori rizika za GBB. Različiti faktori rizika verovatno su odgovorni za nastanak Grejvs-Bazedovljeve bolesti kod obolelih osoba sa i bez pozitivne porodične istorije ovog oboljenja.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.85

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

POPULACIONA GENETIKA U PREKLINIČKOJ PRAKSI: PRIKAZ 18-GODIŠNJEG ISKUSTVA GENETIČKOG SAVETOVALISTA

 ZDRAVSTVENE SLUŽBE U JAGODINI

 

Janakova Zorica

 

Zdravstveni centar, Jagodina

 

Prikazeni su principi organizacije racionalne prevencije hroničnih masovnih nezaraznih oboljenja i opisani osnovni nivoi delovanja u ovom porodičnom savetovalištu. Sa aspekta populacione genetike i prekliničke prakse, na primeru šećerne bolesti, predloženi su genetski, konstitucioni, fiziološki i sredinski činioci rizika za najuspešniji odabir osoba (porodica) u dijagnostici sklonosti. Prikazan je Populaciono genetički upitnik za trudnice i porodilje, u postupku snimanja, praćenja i kontrole stanja genetskog, fiziološkog i sredinskog zdravlja populacije.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.86

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

FAMILIJARNI ANTIFOSFOLIPIDNI SINDROM – PRIKAZ SLUČAJA

 

Popović-Kuzmanović Dragana1, Novaković Ivana2, Stojanović Ljudmila1, Miković Danijela3, Mirković Duško4, Luković Ljiljana2 i Aksentijević Ivona5

 

1 Klinički centar ”Bežanijska Kosa”, 23 Institut za biologiju i genetiku, Medicinski fakultet, 3 Institut za transfuziju Srbija, 4 Institut za biohemiju, KCS, Beograd, 5National Institutes of Health, Arthritis and Rheumatism Branch, Bethesda, USA

 

Antifosfolipidni sindrom (AFS) je autoimunsko obolenje koje se karakteriše venskom ili arterijskom trombozom, ponovljenim gubicima ploda, trombocitopenijom i prisustvom antifosfolipidnih antitela u serumu. Nasledna sklonost ove bolesti može biti genski determinisana. U ovoj studiji je analizirano 7 članova iste porodice, od kojih je 3 obolelo: otac i dva sina. Dijagnoza AFS je postavljena na osnovu kliničkih simptoma, metoda za vizualizaciju, prisustva anti-kardiolipinskih i anti-β2 glikoproteinaI antitela, nivoa homocisteina u krvi, faktora koagulacije uključujući protein C i S i antitrombin III kao i APC rezistenciju. PCR/RFLPS metodom su analizirani DNA polimorfizmi na genima za faktor V (G1691A), protrombin (G20210A) i MTHFR (C677T i A1298C). Otac i dva sina su imali plućne embolije. Nijedan od njih nije imao pozitivna ANA, anti-dsDNA i RF antitela. Anti-kardiolipinska i anti-β2 glikoproteinaI antitela su bila granično pozitivna. Nivo homocisteina i broj trombocita su bili u granicama normalnih vrednosti. Svi članovi familije su imali nizak nivo faktora V, a oboleli članovi su imali i nizak nivo faktora II, VII i X, proteina C i S. Oboleli članovi su bili na antikoagulantnoj terapiji. Niska prevalenca polimorfizama na ispitivanim genima za faktor V, protrombin i MTHFR ukazuju na to da ove genske alteracije nisu čest faktor rizika u ovoj familiji

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.87

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

FARMAKOGENETIKA, INTERAKCIJA I NEŽELJENA DEJSTVA LEKOVA

 

Jelenković Ankica

 

Institut za Biološka istraživanja "Sinisa Stanković“, Beograd

 

Više od pola veka je poznato da genetski određene varijacije između ljudi doprinose razlikama u odgovoru na istu dozu istog leka, bilo da se on daje sam ili u kombinaciji sa drugim lekovima. Farmakogenitika je narastajuće polje istraživanja i medicine usmereno na interakciju između varijacije jednog gena i lekova. Genetski polimorfizam je uključen u neujednačenu delotvornost leka, interakciju između lekova i neželjena dejstva lekova (NDL), jer najveći broj efekata leka je definisan uzajamnim uticajem brojnih genetskih proizvoda koji postoje duž čitavog puta leka u organizmu, kao što su fermenti koji ih metabolišu, prenosioci, receptori i/ili jonski kanali. Procenjuje se da godišnje u svetu NDL imaju milioni ljudi. Ona su među vodećim uzrocima smrtnosti. Očekuje se da će farmakoterapiju da unapredi prepoznavanje genetskih varijanti koje stvaraju ključne činioce u delovanju (receptori) i uklanjanju leka (apsorpcija, raspodela, metabolizam i odstranjivanje), činioce odgovorne za povećani rizik od NDL i neželjenih interakcija, posebno lekova male malog terapijskog indeksa.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.88

© 2009 Društvo genetičara Srbije

 

 

POLIMORFIZMI GENA KANDIDATA I PODLOŽNOST ANEURIZMATSKOJ BOLESTI ABDOMINALNE AORTE

 

Cvetković Dragana1, Cvetković Slobodan2 i Novaković Ivana3

 

1Biološki Fakultet, Beograd

2 Klinika za Vaskularnu hirurgiju, Institut za Kardiovaskularne bolesti Klinički Centar Srbija

3Institut za humanu genetiku, Medicinski fakultet

 

Aneurizma abdominalne aorte (AAA) je česta vaskularna bolest sa visokim stepenom smrtnosti. Stoga genski polimorfizmi koji su potencijalno povezani sa podložnošću za pojavu aneurizme privlače veliko interesovanje. Cilj studije je da se ispita asocijacija između AAA i sledećih polimorfizama gena kandidata: -1562 (C→T) u genu za matriks metaloproteinazu (MMP) 9, e2/e3/e4 u genu za apolipoprotein E (APOE), I/D u genu za angiotenzin konvertazu (ACE), 677 (C→T) u genu za metilentetrahidrofolat reduktazu (MTHFR) i -819 (C→T) u genu za interleukin (IL) 10. Ispitivanje je obuhvatilo pacijente koji su operisani zbog AAA tokom 2005-2006. na Institutu za kardiovaskularne bolesti KCS i odgovarajuću kontrolnu grupu zdravih osoba. Statistički značajna asocijacija sa prisustvom AAA je nađena samo za ACE I/D polimorfizam (OR=2.897, 95% CI 1.409-5.955, p=0.003). Nijedan od ostalih polimorfizama nije bio značajno povezan sa podložnošću aneurizmatskoj bolesti. Iako je malo verovatno da jedan genski polimorfizam ima ključnu ulogu u formiranju aneurizme, analiza polimorfizama gena kandidata omogućava bolje razumevanje patogeneze i individualne podložnosti AAA, a može biti od značaja i za izbor terapije.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.89

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

ASOCIJACIJA POLIMORFIZMA -174G/C U GENU ZA IL-6 SA ATEROSKLEROZOM KAROTIDA U POPULACIJI SRBIJE

 

Stojković Ljiljana1, Živković Maja1, Radak Đorđe2, Kolaković Ana1, Stančić Olja1, Stanković Aleksandra1 i Alavantić Dragan1

 

1Institut za nuklearne nauke VINČA, Laboratorija za Radiobiologiju i Molekularnu Genetiku Beograd, Srbija

2Dedinje Kardiovaskularni Institut, Beograd

 

U sklopu prihvaćene hipoteze da hronična inflamacija uzrokuje aterogenezu, očekuje se da nosioci određenih varijanti proinflamatornih gena obole od ateroskleroze. Gen za IL-6 je odabran jer predstavlja važnu komponentu procesa inflamacije, a polimorfizam -174G/C je prethodno asociran sa kardiovaskularnim bolestima. Cilj ove studije je ispitivanje asocijacije polimorfizma -174G/C u genu za IL-6 sa nastankom aterosklerotskih plakova u karotidama. Materijal i metode: Genomska DNK je izolovana iz krvi 278 kontrola i 136 pacijenata sa aterosklerozom karotida. Genotipovi su određeni metodom „tetra-primer“ ARMS PCR i vizuelizovani elektroforezom na agaroznom gelu.

Rezultati: Nije detektovana statistički značajna razlika u distribuciji genotipova pacijenata (GG 39.71%, GC 44.12%, CC 16.18%) u odnosu na kontrole (GG 41.73%, GC 46.40%, CC 11.87%). Zaključak: Polimorfizam -174G/C u genu za IL-6 nije asociran sa uznapredovalim fenotipom u aterosklerozi kao što je prisustvo plaka, u populaciji Srbije. Pošto je IL-6 eksprimiran u humanim plakovima, moguće je da nivo njegove ekspresije ima važniju ulogu u ispoljavanju ovog kliničkog fenotipa, nego što to čini genotip ispitivanog polimorfizma.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.90

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

POLIMORFIZAM -1562 C/T U GENU ZA METALOPROTEINAZU MATRIKSA-9 KAO FAKTOR RIZIKA ZA NASTANAK PLAKOVA U KAROTIDNIM KRVNIM SUDOVIMA

 

Kolaković Ana1, Stojković Ljiljana1, Radak Đorđe2, Đurić Tamara1, Radak Sandra2, Stanković Aleksandra1, Alavantić Dragan1 i Živković Maja1

 

1Institut za nuklearne nauke VINČA, Laboratorija za Radiobiologiju i Molekularnu Genetiku Beograd, Srbija

2Dedinje Kardiovaskularni Institut, Beograd

 

 Metaloproteinaza matriksa-9 (MMP-9) ima ulogu u degradaciji bazalne membrane, migraciji i proliferaciji GMĆ. Ekspresija MMP-9 je povećana u krvnim sudovima posle povrede endotelijuma. Polimorfizam -1562 C/T u genu za MMP-9 utiče na aktivnost promotora tako što alel T ima veću aktivnost. Povećana frekvencija alela –1562T asocirana je sa stenozom koronarnih krvnih sudova. Naš cilj je da ispitamo moguću asocijaciju polimorfizma -1562 C/T u genu za MMP-9 sa nastankom plaka u karotidama. DNK je izolovana iz krvi 136 pacijenata sa aterosklerozom karotida i 287 kontrola. Genotipizacija je urađena metodom "tetra-primer" ARMS PCR-a optimizovanoj u našoj laboratoriji i vizuelizovana na MADGE gelu. Nije bilo statistički značajne razlike u distribuciji frekvencije genotipova između pacijenata i kontrola. Frekvencije genotipova su bile: pacijenti CC: 74.26 %, CT: 25.74 %, TT 0%; kontrole CC 70.82%, CT 27.05%, TT 2.14%. Frekvencije alela se, takođe, nisu statistički značajno razlikovale: kontrole C 0.84, T 0.16; pacijenti: C 0.87, T 0.13. Polimorfizam -1562 C/T u genu za MMP-9 nije faktor rizika za nastanak plakova u karotidama u populaciji Srbije.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.91

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

DISTRIBUCIJA POLIMORFIZMA KODIRAJUĆEG REGIONA ZA PARAOKSONAZU 1 U POPULACIJI SRBIJE

 

Pejin Ivana1, Buzadžić Ivana1, Janković-Oreščanin Biljana2 i Šuput-Tomaš Ljiljana2

 

1Klinički Centar Zvezdara, Beograd, Srbija

2Centar za transfuziologiju, Klinički Centar Zvezdara, Beograd, Srbija

 

Serumska paraoksonaza 1 (PON1) čoveka je asocirana sa lipoproteinima velike gustine i kodirana od strane gena koji je lociran u 7q21.3-22.1 regionu hromozoma 7. PON1 hidrolizuje aktivne metabolite nekolicine organofosfatnih insekticida i nervnih agenasa i metaboliše oksidovane lipide prisutne većinom u oksidovanim lipoproteinima male gustine. PON1 se intenzivno proučava posebno zbog učešća u nastanku ateroskleroze i bolestima vezanih za starenje. L55M and Q192R su najviše proučavani polimorfizmi u kodirajućem regionu pon1 i unutarpopulaciona i međuetnička varijabilnost u nivou i aktivnosti PON1 je određena ovim polimorfizmima. Cilj ove studije je bio da se odrede učestalosti polimorfizama Q192R i L55M pon1 u populaciji Srbije. Utvrđene su sledeće učestalosti genotipova: 60 % QQ, 34 % QR, 6,5 % RR za Q192R; 47 % LL, 42 % LM, 11 % MM za L55M. Najzastupljeniji kombinovani haplotip je QQ / LL (26%).

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.92

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

UČESTALOST FII A19911G I FII C20221T POLIMORFIZAMA KOD PACIJENATA SA TROMBOFILIJOM

 

Đorđević Valentina1, Nestorović Aleksandra1, Tomić Branko1, Miljić Predrag2, Kovač Mirjana3, Miković Danijela3, Antonijević Nebojša4, Rakićević Ljiljana1

i Radojković Dragica1

 

1Institut za molekularnu genetiku i genetički inžinjering, Beograd;2 Institut za Hematologiju, KCS, Beograd;3Institut za transfuziju, Beograd

4Institut za Kardiovaskularne bolesti, KCS, Beograd

 

Trombofilija nastaje kao rezultat kompleksne interakcije genetičkih i stečenih faktora rizika. Najčešće manifestacije trombofilije su tromboze dubokih vena (TDV) i ponovljeni spontani pobačaji (PSP). Pokazano je da A19911G polimorfizam, koji se nalazi u poslednjem intronu protrombinskog gena, dovodi do blagog povišenja nivoa protrombina u krvi, ali koliki je njegov značaj kao faktora rizika za pojavu trombofilije još uvek nije rasvetljeno. Nedavno je opisan novi polimorfizam C20221T u 3' nekodirajućem regionu gena za protrombin. Cilj naše studije je bio određivanje učestalosti ovih protrombinskih genskih varijanti kod pacijenata sa trombofilijom. Studija je obuhvatila 100 pacijenata sa TDV i 100 kontrolnih subjekata, kao i 50 žena sa PSP i 20 žena koje nisu imale spontane pobačaje. Homozigotni nosioci za FII A19911G su bili više zastupljeni kod pacijenata u odnosu na kontrolne grupe (23% vs 19% kod pacijenata sa TDV i 26% vs 10% kod žena sa PSP), ali ta razlika u učestalostima nije bila statistički značajna. Ni jedan nosilac FII C20221T polimorfizma nije detektovan. Prema rezultatima naše studije FII A19911G I FII C20221T ne predstavljaju značajne faktore rizika za nastanak trombofilije.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.93

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

ODREĐIVANJE UČESTALOSTI POLIMORFIZMA GENA ZA ANGIOTENZIN-KONVERTUJUĆI ENZIM

 

Ilić Vesna1, Ilić Miroljub2 i Magić Zvonko1

 

1Institut za Medicinska istraživanja, VMA, Beograd

2Institut za dijabetis i bolesti metabolizma, KCS, Beograd

 

Klinički pokazatelji dijabetesne nefropatije (DN) uključuju progresivno povećnje urinarne ekskrecije albumina koji udruženi sa hipertenzijom dovode do terminalne bubrežne insuficijencije.Povećana aktivnost renin-angiotenzin sistema (RAS) kao i prisustvo određenog polimorfizma gena RAS-a, kakav je ACE genski polimorfizam, ukazuje na povećanu sklonost za razvoj dijabetesne nefropatije. Ispitivanje distribucije polimorfizma ACE gena u grupi dijabetičara sa tipom 1 dijabetesa svrstanih u tri grupe u odnosu na stepen razvoja nefropatije.Ispitivanje polimorfizma gena za angiotenzin konvertujući enzim (ACE) obuhvatilo je 80 pacijenata i to 31 normoalbuminurični ispitanik, 19 mikroalbuminuričnih i 22 pacijenta sa manifestnom nefropatijom. Učestalost ID i DD genotipa koji nose rizik za razvoj hipertenzije i nefropatije nije povećan u grupi mikroalbuminuričnih (63,15 %) odnosno proteinuričnih ispitanika (77,27 %) u odnosu na grupu normoalbuminuričnih ispitanika (70%). Analiza zastupljenosti ID I DD alelskih formi u ispitivanoj grupi dijabetičara sa mikro i proteinurijom ne ukazuje na vezu ovih alelskih formi sa progresijom DN.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.94

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

POLIMORFNOST APOE GENA KOD PACIJENATA SA ISHEMIJSKOM BOLEŠĆU SRCA

 

Đan Igor1, Đan Mihajla2, Obreht Dragana2, Jovanović Nataša3, Stokić Edita4,

Sakač Dejan5 i Vapa Ljiljana2

 

1Institut za zdravstvenu zaštitu dece i omladine Vojvodina, 2PMF, Odeljenje za Biologiju i Ekologiju 3 Medicinski Fakultet, 4Klinički Center Vojvodina, Odeljenje za  Endokrinologiju, dijabetis i metabolisam, 5Institut za Kardiovaskularne bolesti Sremska Kamenica, Klinika za kardiologiju, Novi Sad

 

Bolesti srca i krvnih sudova spadaju u vodeća masovna, hronična i nezarazna oboljenja i na žalost, vodeći su uzrok smrtnosti i invaliditeta savremenog čoveka. Cilj ovog rada je da se utvrde prisutne alelne varijante apoE gena kod pacijenata sa ishemijskom bolešću srca (IBS), i da se uporedi njihova učestalost u odnosu na ispitanike kontrolne grupe. RFLP-PCR analizom egzona 4 apoE gena u grupi zdravih osoba nađeno je da je frekvencija e3 alela 86%, e4 12% i e2 2%. U grupi pacijenata obolelih od IBS nađena je povećana frekvencija e4 alela 23.33%, a smanjena e3 75%, dok je učestalost e2 alela 1.67%. Analiza distribucije apoE alela u grupi pacijenata i kontrolnoj grupi, prema očekivanju otkriva statistički značajno veću frekvenciju alela e4 u grupi pacijenata, koji je i u ranijim istraživanjima označen kao predikcioni faktor za razvoj IBS. Pored toga, u grupi pacijenata uočava se statistički značajno veći broj osoba genotipa e3e4 u odnosu na kontrolu. Poređenje analiziranih antropometrijskih i biohemijskih parametara pokazuje značajno veće vrednosti krvnog pritiska, BMI i procenta masti, triglicerida, insulina (HOMA IR) i CRP u grupi pacijenata.

 

Povratak na sadržaj

 


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.95

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

 

 

POVEZANOST PARKINSONOVE BOLESTI I POLIMORFIZMA U GENIMA KOJI UČESTVUJU U ODGOVORU NA FAKTORE SREDINE   

 

Buzadžić Ivana1, Pejin Ivana1, Ilić V. Tihomir 2, Janković-Oreščanin Biljana3

i Šuput-Tomaš Ljiljana3

 

1Odeljenje za Humanu Genetiku i Prenatalnu Dijagnostiku, Kliničko Centar „Zvezdara“, Beograd, Srbija; 2 Klinika za Neurologoju, VMA, Beograd

 3Centar za transfuziologiju, Klinički centar Zvezdara, Beograd, Srbija

 

Parkinsonova bolest je progresivna neurodegenerativna bolest, klinički okarakterisana bradikinezijom, rigidnošću, tremorom i gubitkom ravnoteže. Polimorfizmi u enzimima uključenim u procese oksidativnog metabolizma i detoksifikacije mogu doprineti predispoziciji za PD. Ova studija predpostavlja da pojedinci sa fenotipom slabog metabolizma karakterističan za genotip citohroma P4502D6(CYP2D6*4 i *3) bi mogli imati sklonost ka pojavi PD (EM,p=0,06, IMp=0,40, PMp=0,07). Polimorfizmi u enzimima koji generišu slobodne radikale ili su uključeni u dopaminsku transmisiju poput citohroma P4502E1 (CYP2E1*5B), glutation S-transferase (GSTs), koji interaguju sa faktorima sredine takodje mogu uticati na razvoj PD. Prisutna je značajna asocijacija izmedju GSTP1*B alela i PD (GSTP1*A/*B-49,5%/30,37%; *B/*B-5,31%/1,05%).

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.96

© 2009 Društvo genetičara Srbije 

  

 

ANALIZA -1562 C>T POLIMORFIZMA U PROMOTORU MMP-9 GENA KOD OBOLELIH OD KARCINOMA GLAVE I VRATA

 

Bošković Marija, Popović Branka i Milašin Jelena

 

Institut za Biologiju i Genetiku, Stomatološki fakultet, Beograd

 

MMP-9 ili želatinaza B, jedna iz familije matriksnih metaloproteinaza (MMP), ima važnu ulogu u invazivnosti velikog broja karcinoma uključujući skvamocelularne i bazocelularne karcinome glave i vrata. Povećana ekspresija MMP-9 je povezana sa invazijama i metastzama karcinoma. Uloga MMP-9 kao prognostičkog faktora još uvek je nerazjašnjena. Cilj ovog istraživanja bio je da se ispita uloga 1562 C>T polimorfizma u promotoru MMP-9 gena. Genomska DNK je dobijena iz periferne krvi pacijenata obolelih od SCC i BCC, i kontrolne grupe koju su činile zdrave osobe. Polimorfizam MMP-9 gena je određivan PCR-RFLP metodom. Nije utvrđena značajna razlika u distribuciji genotipa između pacijenata i kontrola. Naši podaci ukazuju na odsustvo asocijacije polimorfizma -1562 C>T MMP-9 gena sa rizikom oboljevanja od ovih tipova kancera. Stoga, ovaj polimorfizam se ne može koristiti kao faktor rizika i prognostički faktor.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.97

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

  

ODREĐIVANJE BROJA CAG PONOVAKA U HTT GENU KAPILARNOM ELEKTROFOREZOM

 

Dobričić Valerija, Novaković Ivana i Kostić Vladimir

 

Institut za neurologiju, Klinički Centar Srbija

 

Hantingtonova bolest (Huntington disease, HD) je autozomalno dominantno neurološko oboljenje koje se javlja sa učestalošću od 3-7 u 100 000 u evropskoj populaciji. Genetski uzrok HD-a su ekspanzije tinukleotidnih CAG ponovaka u prvom egzonu HTT (IT15) gena. Normalni aleli sadrže manje od 26 CAG ponovaka. Aleli veličine od 27 do 35 ponovaka nisu asocirani sa bolešću, ali imaju veću verovatnoću ekspanzije prilikom intergeneracijskog prenošenja u odnosu na normalne alele. Mutirani aleli sadrže više od 36 ponovaka, pri čemu se aleli sa 36-39 ponovaka karakterišu nepotpunom, a oni sa 40 i više ponovaka potpunom penetrabilnošću.Standardna molekularna dijagnostika Hantingtonove bolesti vrši se PCR amplifikacijom regiona HTT gena sa CAG ponovcima i analizom amplifikovanih fragmenata na 6% denaturišućem poliakrilamidnom gelu. U našoj laboratoriji uspostavljena je savremenija i senzitivnija metoda za određivanje broja CAG ponovaka u HTT genu, gde se fluorescentno obeleženi PCR produkti razdvajaju kapilarnom elektroforezom na automatskom sekvenatoru (310 Genetic Analyzer, Applied Biosystems), a tačan broj ponovaka se određuje uz pomoć GeneMapper 4.0 softvera.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.98

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

  

 

TRANSLOKACIJA (5;6;12) POVEZANA SA REZISTENCIJOM NA IMATINIB MESYLATE U HRONIČNOJ MIJELOIDNOJ LEUKEMIJI

 

Denčić-Fekete Marija1, Đorđević Vesna1, Tiziana Storlazzi Clelia3, Janković Gradimir1, Bogdanović Andrija1, Jovanović Jelica1, Rocchi Mariano2, Todorić-Živanović Biljana2, Strnad Milica2 i Gotić Mirjana1

 

1Institut za Hematologiju, Klinički Centar Srbija, Beograd

2VMA, Beograd, Srbija

3Department of Genetics and Microbiology, University of Bari, Bari, Italy

 

Predstavljamo pacijenta sa t(9;22)-pozitivnom hroničnom mijeloidnom leukemijom (HML) koji je postao rezistentan na terapiju imatinib mesylatom (Glivek), što je povezano sa pojavom t(5;6;12) u istim ćelijama u kojima je detektovana t(9;22):[46,XX,t(5;6;12)(q14?;q21?;q23?),t(9;22)(q34;q11)]. Filadelfija hromozom je detektovan standardnom citogenetičkom tehnikom, kao i RT-PCR analizom. Dodatne abnormalnosti su precizno definisane FISH i M-FISH tehnikama. Pacijent nije pokazao bilo kakve kliničke ili laboratorijske znake progresije bolesti i nalazi se u stabilnoj hroničnoj fazi duže od dve godine od kako su detektovane dodatne hromozomske abnormalnosti. Rezistencija na terapiju imatinibom je primećena u isto vreme kada i t(5,6,12). Ovo je prvi objavljen slučaj kariotipske evolucije u hroničnoj mijeloidnoj leukemiji, privremeno povezan sa indukcijom rezistencije na imatinib, ali bez uticaja na klinički tok ka više anaplastičnoj i agresivnijoj formi bolesti. Odsustvo kliničke progresije bolesti ukazuje na to da ova kompleksna translokacija, uprkos svojoj teoretskoj ulozi u indukciji ili olakšavanju postizanja rezistencije na imatib, nije povezana sa klasičnim putevima kariotipske evolucije ka uznapredovalim kliničkim stadijumima hronične mijeloidne leukemije.        

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.99

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

  

PRENATALNA I POSTNATALNA MOLEKULARNA DIJAGNOSTIKA SMA KORIŠĆENJEM DIGESTIJE RESTRIKCIONIM ENZIMIMA

 

Mišković Marijana1, Lalić Tanja1, Radivojević Danijela1, Guć-Šćekić Marija1, Zamurović Dragan2 i Vlahović Gordana2

 

1 Labaratorija za medicinsku genetiku, Institut za majku i dete „Dr Vukan Čupić”, Beograd

2 Odeljenje za neurologiju, Institut za majku i dete „Dr Vukan Čupić”, Beograd

 

Spinalna mišićna atrofija (SMA) je po učestalosti drugo autozomno recesivno oboljenje. Na osnovu životnog doba u kome se javlja i kliničkog toka, razlikuju se tri tipa. SMN gen se javlja u dve skoro identične kopije-telomerna(SMNt) i centromerna(SMNc). Samo delecija/mutacija SMNt uzrokuje SMA (98%). Delecija gena NAIP se javlja češće kod težih oblika SMA (45%).U ovom radu je predstavljena molekularna analiza SMN i NAIP gena kod 41 SMA pacijenta i 27 trudnica sa već jednim obolelim detetom. DNA izolovana iz periferne krvi, CVS-a, amnionske tečnosti je amplifikovana PCR reakcijom. Amplifikovani su egzoni 7 i 8 SMN gena i egzoni 5 i 13 NAIP gena. Digestija restrikcionim enzimima DraI i DdeI je korišćena za razlikovanje dve kopije SMN gena. Homozigotna delecija egzona 7 i 8 je dijagnostikovana kod 76% (31/41) SMA pacijenata, a delecija egzona 5 NAIP gena kod 20% (8/41). Nezavisna delecija egzona 7 je uočena kod jednog pacijenta. U 6 prenatalnih analiza je dokazana delecija 7 i 8 egzona dok je jedan fetus nosio deleciju samo egzona 7.Blagovremeno dobijanje ovih rezultata je od velikog značaja za pružanje adekvatnog genetičkog saveta kao i za pre-i postnatalnu dijagnostiku SMA.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.100

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

  

 

PRIKAZ SLUČAJA REVERZIJE POLA

 

Durković Jasmina, Cemerlic Dejan, Anđelić Luka i Drakulić Danijela

 

1Odeljenje za Genetiku, Bolnica Subotica, 2Odeljenje za ginekologiju i akušerstvo, Bolnica Subotica, 3Institut za molekularnu genetiku i genetičko inžinjerstvo, Beograd, Srbija

 

 U osoba sa reverzijom pola postoji nesklad između gonosomne konstitucije i fenotipa. Prikazan je slučaj žene sa kariotipom 46,XY gde postoji gonadalna disgeneza odnosno poemećaj diferencijacije testisa u genetičkog muškarca.Citogenetskom analizom je dobijen kariotip 46, XY na 30 metafaza u svim ćelijama sa delecijom kratkog kraka Y. Urađena je Fluorescentna in situ hibridizacija ( FISH ) iz limfocita periferne krvi primenom DXZ1/DYZ3 probe za centromerni region X i Y hromozoma. U 96% ćelija utvrđen je kariotip 46,XY i u 4% ćelija kariotip 45,X0. Sa prajmerom specifičnim za SRY gen hromozoma Y, urađena je polymerase chain reaction ( PCR ) i dokazano odsustvo SRY gena. U daljem ispitivanju potrebna je psihološka analiza polnog opredeljenja, a nakon toga hormonalna supstitucija. Kod žena sa muškim kariotipom veoma je važna PCR detekcija SRY gena na hromozomu Y, jer kod SRY pozitivnih žena postoji visok rizik od malignih gonadoblastoma u periodu adolescencije.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.101

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

KOMPARATIVNA CITOGENETSKA ANALIZA HROMOZOMSKIH ABARACIJA I PREVREMENE CENTROMERNE DEOBE U LIMFOCITIMA PERIFERNE KRVI LICA PROFESIONALNO IZLOŽENIH RADIONUKLIDIMA

 

Jovičić Dubravka1, Rakić Boban2, Vukov Tanja3, Milačić Snežana2, Pajić Jelena2, Stevanović Milena4 i Drakulić Danijela4

 

1 Fakultet za primenjenu ekologiju Futura, Singidunum Univerzitet, Beograd

2 KCS – Institut za medicinsku i radiološku zaštitu „Dr Dragomir Karajović“, Beograd

3 Institut za biološka istraživanja "Sinisa Stanković“, Beograd; 4Institut za molekularnu genetičku i genetičko inžinjerstvo, Beograd, Srbija

 

Cilj istraživanja je bila uporedna analiza hromozomskih aberacija (CA) i prevremene centromerne deobe (PCD) kod lica profesionalno izloženih radionuklidima. Biodozimetrija je izvedena pomoću konvencionalne citogenetske tehnike za analizu hromozomskih aberacija. Za potvrdu prisustva PCD na metafazama korišćena je fluorescentna in situ hibridizacija (FISH). Istraživanja su obuhvatila grupu od 50 ispitanika Kliničkog centra Srbije (C) prosečne starosti 45.24±1.18 i prosečnog ekspozicionog staža 17.96±1.15, i 30 ispitanika kontrolne grupe (K), prosečne starosti 36.07±1.11 i prosečnog radnog staža 10.77±1.07. Rezultati su pokazali da je učestalost CA i PCD statistički značajno veća kod ispitanika izloženih radionuklidima nego kod kontrolne grupe (Mann Whitney U test, p<0.01). Takođe, broj izohromatidnih prekida statistički je značajno veći kod eksponovane grupe pušača u odnosu na nepušače. Ne postoji korelisanost frekvenci hromozomskih aberacija, izuzev za acentrične fragmente (Spearman R-078) i tPCD (PCD prisutan na više od 10 hromozoma po metafazi) (Spearman R-075). Na osnovu dobijenih rezultata PCD se može posmatrati kao mogući citogenetički marker kod lica izloženih radionuklidima.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.102

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

COPY NUMBER CHANGES IN PATIENTS WITH DISORDERS OF SEX DEVELOPMENT AND FUNCTIONAL ANALYSES OF CANDIDATE GENES

 

Daggag Hinda, White Stefan and Sinclair Andrew

 

               Murdoch Children’s Research Institute and Dept. of Paediatrics, Univerzitet uMelbourne, Royal Children’s Hospital, Melbourne, Australia.

 

Disorders of sex development (DSD), ranging in severity from genital abnormalities to complete sex reversal, are surprisingly common and as such represent a major pediatric concern. The cause of these disorders is most often a disruption of the genetic programs that regulate development of testes or ovaries. Although a number of genes have been identified in these developmental pathways, in many cases of DSD the causative mutations cannot be identified. We have used the Affymetrix 6.0 whole genome SNP array to perform whole genome copy number analysis on genomic DNA from 33 individuals with gonadal dysgenesis. Rearrangements affecting known sex determination genes were a duplication of the X chromosome including DAX1 in a 46,XY female, as well as a 1.2 Mb deletion upstream of the SOX9 locus that caused sex-reversal without campomelic dysplasia in a 46,XY female. Several other potentially causative rearrangements were identified, including a duplication of the SOX3 gene in a 46,XX male and a 50 kb deletion immediately downstream of GATA4 in a 46,XY female. Both of these genes have been suggested to play a role in gonadal development in animal models without previous supporting evidence in humans.These findings will stimulate molecular analysis of a number of genes in gonadal determination and differentiation, and support the hypothesis that mutations affecting the regulation of known genes are responsible for a significant number of DSD cases.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.103

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

  

 

DISFUNKCIJA TELOMERA POZITIVNO KORELIŠE SA INCIDENCOM IZMENA SESTRINSKIH HROMATIDA KOD PACIJENATA

OBOLELIH OD FANKONIJEVE ANEMIJE

 

Joksić Ivana1, Guć-Šćekić Marija2, Vujić Dragana2, Petrović Sandra3 i Leskovac Andreja3

 

1Ginekološko akušerska klinika „Narodni front“

2 Institut za majku i dete „Dr Vukan Čupić”, Beograd

3Institut za nuklearne nauke VINČA

 

Telomere su nukleoproteinski kompleksi smešteni na krajevima hromozoma koji imaju ključnu funkciju u očuvanju integriteta hromozomskih sekvenci, sprečavajući degradaciju DNK egzonukleazama i neadekvatnu aktivaciju kontrolnih tačaka ćelijskog ciklusa i puteva popravke DNK. TIF metoda (fokusi indukovani telomernom disfunkcijom), predstvalja ko-lokalizaciju faktora DNK repera (53BP1 i γH2AX) i telomera i omogućava kvantifikaciju nefunkcionalnih telomera u različitim tkivima. U primarnim ćelijskim linijama fibroblasta kože devet pacijenata sa sindromom aplazije kostne srži i fenotipom Fankonijeve anemije određivana je bazalna incidenca SCE, T-SCE, γH2AX i TIF. Prosečna učestalost SCE iznoslia je 4.42±0.96 (3.38 do 6.5) po ćeliji, dok je incidenca T-SCE iznoslia 1.91±0.81 (1 do 3.33) po ćeliji. Bazalne vrednosti γH2AX iznosile su 2.27±1.55 (0.8 do 4.2), dok je prosečna učestalosta TIF iznoslia 2.97±1.47 (od 1.44 do 5) po ćeliji. Statistički značajna pozitivna korelacija uočena je između incidence SCE i TIF (0.77 p<0.05), ukazujući da je disfunkcija telomera verovatno nastala mehanizmom homologe rekombinacije.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.104

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

  

MOLEKULARNA ANALIZA GLI3 GENA KOD PACIJENATA SA PALISTER-HALOVIM SINDROMOM

 

Radivojevic Miloš1, Keckarović-Marković Milica1, Dacković Jelena2, Apostolski Slobodan2, Brajušković Goran1 i Romac Stanka1

 

1Univerzitet u Beogradu, Biološki fakultet, Srbija

2Univerzitet u Beogradu, Medicinski fakulet, Institut za neurologiju, Srbija

 

Palister-Halov sindrom (PHS) je redak autozomno dominantni multisistemski poremećaj uzrokovan mutacijama u genu za transkripcioni regulator Glioma asocirani homolog onkogena 3 (GLI3). U ovoj studiji urađena je molekularna analiza GLI3 gena kod dva pacijenta (majka i ćerka) sa kliničkom dijagnozom PHS. Genomska DNK izolovana je iz uzoraka periferne krvi (QIAamp blood purification kit, Qiagen Inc.,Valencia, CA, USA). Kodirajući egzoni GLI3 gena umnoženi su PCR-om i sekvencirani (BigDye Terminator kit ver. 1., Applied Biosystems, CA, USA) kapilarnom elektroforezom (3130 Geneitc analyzer, Applied Biosystems, CA, USA). Kod oba pacijenta identifikovana je heterozigotna c.2146C®T mutacija koja dovodi do formiranja stop kodona u drugoj trećini GLI3 gena. Tip i lokalizacija identifikovane mutacije odgovaraju predloženom modelu po kome konstitutivna represija uzrokovana GLI3 proteinom predstavlja osnovu molekularne patogeneze kod PHS: mutacije koje uzrokuju PHS pomeraju okvir čitanja i formiraju stop kodon, a zastupljene su u drugoj trećini gena (c. 1998-3481), zahvatajući region nizvodno od DNK-vezujućeg domena GLI3. Ovako izmenjen, protein funkcioniše kao konstitutivni represor.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.105

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

  

BRZA PRENATALNA DIJAGNOSTIKA QF-PCR METODOM U SRBIJI

 

Lukić Jelena, Anđelković Marina i Bugarić Predrag

 

Helixlab, Beograd

 

Najčešce hromozomske abnormalnosti kod novorođenih beba su trizomije 13, 18, 21 i polnih hromozoma.(Patau, Edvards ,Daunov ,Klinefelterov I Tarnerov sindrom). Trizomije ostalih hromozoma se završavaju spontanim pobačajima.Primena QF-PCR metode otvorila je mogućnost brže i precizne dijagnostike ovih hromozomskih abnormalnosti. Prednosti ove metode su veoma mala količina uzorka (CVS, amnion, fetalne krvi ili tkiva), mogućnost razlikovanja majčinih ćelija od ćelija ploda ,mogućnost detektovanja mozaika kao I dobijanje rezultata u roku od 24 h. Ovom metodom se uklanja mogućnost greške uzrokovane ljudskim faktorom jer je proces najvećim delom automatizovan.Od 889 uzoraka, ovom metodom u našoj laboratoriji utvrđeno je 7 trizomija 21. hromozoma, 6 trizomija 18. hromozoma, 3 trizomije 13. hromozoma kao i jedan mozaik hromozoma 21. Ova metoda se pokazala kao brza, jednostavna i pouzdana u otkrivanju aneuploidija što je od velike važnosti u prenatalnoj dijagnostici.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.106

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

ULOGA p53 GENA I HUMANOG PAPILOMA VIRUSA U PATOGENEZI ORALNIH PLANOCELULARNIH KARCINOMA

 

Popović Branka1, Jekić Biljana2, Novaković Ivana2 i Milašin Jelena1

 

1Institut za biologiju i genetiku, Stomatološki fakultet, Univerzitet u Beogradu

 2Institut za humanu genetiku, Medicinski fakulet, Univerzitet u Beogradu

 

Oralni planocelularni karcinomi (OPK) su udruženi sa lošom prognozom, i uprkos pomaku u terapiji nije ostvaren napredak u preživljavanju. Napori su usmereni ka pronalaženju ključnih markera koji bi mogli što pouzdanije predviditi tumorsko ponašanje. Jedan od ključnih gena koji je povezan sa patogenezom OPK je p53. Proteinski produkt p53 gena, uključen je u kontrolu ćelijskog ciklusa i apoptozu. Mutacije p53 gena mogu dovesti do nekontrolisanog ćelijskog rasta. Takođe, normalna funkcija p53 proteina može biti onemogućena putem njegovog vezivanja za protein humanog pailoma virusa (HPV). Cilj ove studije je bio da se utvrdi uloga p53 gena i HPV virusa u patogenezi OPK.Na uzoraku od 60 parafinskih blokova OPK analizirano je prisustvo mutacija p53 gena (egzoni 5-8), putem SSCP tehnike i sekvenciranja. PCR amplifikacijom sekvence E6 gena detektovano je prisustvo genoma HPV 16. 60% uzoraka je posedovalo mutirani p53 gene, dok je HPV detektovan u 10% uzoraka. Povećana zastupljenost mutiranog p53 gena kod tumora u višim stadijumima i gradusima, može ukazati na njegovu važnu ulogu u patogenezi OPK. Istovremeno, analizirani uzorak pokazuje HPV nezavisni mehanizam kancerogeneze.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.107

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

ANALIZA c-myc I c-erbB-2 ONKOGENA U HISTOLOŠKI NEGATIVNIM MARGINAMAORALNIH SKVAMOCELULARNIH KARCINOMA (OSCC)

I BAZOCELULARNIH KARCINOMA GLAVE I VRATA (BCC)

 

Manasijević Maja, Nešić Branka, Jelovac Drago, Ilić Branislav, Popović Branka

i Milašin Jelena

 

Institut za biologiju i genetiku, Stomatološki fakultet, Univerzitet u Beogradu

 

Karcinomi glave i vrata spadaju među deset najučestalijih tumora. Mutacije u protoonkogenima c-erb i c-myc se mogu smatrati selektivnim i osetljivim DNK markerima tumorskih ćelija. Njihova identifikacija u histološki negativnim marginama tumora mogla bi biti od velike važnosti za procenu rizika od recidiva. Cilj ove studije je bio da se ispitaju alteracije c-myc i c-erbB-2 u histološki negativnim marginama kod bolesnika sa OSCC i BCC. Uzorci su dobijeni od pacijenata sa OSCC i BCC koji su podvrgnuti hirurškoj resekciji tumora. DNK je izolovana iz tkiva margina tumora, za koje je prethodno utvrdjeno da su histopatološki negativne. Diferencijalni PCR je korišćen za detekciju c-myc i c-erbB-2 amplifikacije. Amplifikacija c-erbB-2 onkogena je nađena u 5 od 50 pacijenata sa OSCC, dok je c-myc amplifikovan kod 7 od 50 pacijenata; c-myc delecija je otkrivena u 3 slučaja. Povećana ekspresija c-erbB-2 ustanovljena je u 7 od 50 BCC-skih uzoraka, dok je overekspresija c-myc registrovana u 8 od 50 slučajeva. Molekularna analiza histološki negativnih margina ima potencijalni prognostički značaj, mogla bi omogućiti selekciju OSCC i BCC pacijenata sa povećanim rizikom od tumorskih recidiva

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.108

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

  

 

DETEKCIJA PREMANIFESTOVANIH PROMENA GRLIĆA MATERICE KOMET TESTOM

 

Fatović-Milićević Božica1, Mitić-Ćulafić Dragana 2, Vuković-Gačić Branka 2, Berisavac Milica3, Lakić Nada3 i Knežević-Vukčević Jelena 2

 

1Poliklinika Vizim, 2Odeljenje za mikrobiologiju, Biološki fakultet, Univerzitet u Beogradu, 3IGACC Beograd, 4Poljoprivredni fakultet, Univerzitet u Beogradu, Srbija

 

The aim of this work was to investigate if the Comet assay could be used in the study of pre-manifested changes of cervix uteri epithelial cells. Squamous cells of cervix uteri were taken from 30 women in generative period, soaked into physiological solution and subjected to standard alkaline Comet procedure. Images of 50 randomly selected cells/patient were analyzed with Comet Assay IV Image Analysis system, PI, UK. In addition, Papanicolaou test (PAP) and colposcopic examination were performed for each patient. All patients had PAP 2nd group, but according to the colposcopic picture they could be divided into 3 groups: A - normal; B – atypical and C - normal, after conization or laser vaporization. Groups A and C had rare comets with significantly lower % of tail DNA comparing to group B. Interestingly, in A and C samples with large amount of lactobacilli comets could not be detected.According to obtained results, we can conclude that pre-manifested changes of squamous cervical cells include increased DNA damage that can be detected with Comet assay.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.109

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

  

INFEKCIJA HUMANIM PAPILOMA VIRUSOM (HPV) I CITOLOŠKE PROMENE NA EPITELU CERVIKSA

 

Branković Ljiljana1, Milićević Radomir1, Živadinović Radomir2 i Milašin Jelena 3

 

1 Klinika za dečije interne bolesti, Niš;2 Ginekološko akušerska klinika, Niš

3 Stomatološki fakultet, Univerzitet u Beogradu

 

Cilj rada je bio da se utvrde: a) učestalost infekcija humanim papiloma virusom (tipovima HPV 16 i 18), b) povezanost ovih infekcija sa kliničkim i citološkim promenama epitela grlića materice, c) prognostički značaj prisustva HPV u nastanku karcinoma cerviksa. Brisevi 40 pacijentkinja sa patološkim promenama, starosti između 21 i 55 godina, su ispitani na prisustvo HPV upotrebom PCR-a. Na osnovu citološkog nalaza, pacijentkinje su svrstane u četiri grupe: 17 je imalo dijagnozu CIN I (42,5%), 5 CIN II (12,5%), 8 CIN III (20%) i 10 je imalo karcinom cerviksa (25%). Prisustvo infekcije dokazano je kod 67,5% žena sa promenama na grliću materice (57,5% je bilo pozitivno na HPV 16, 25% na HPV 18, a od ukupnog broja, 15% je imalo dvostruku pozitivnost). U brisevima pacijentkinja sa promenama na epitelu cerviksa pokazano je prisustvo HPV u velikom procentu. HPV 16/18 su nađeni u svim grupama a najveća incidenca je kod pacijentkinja sa CIN II i CIN III. Broj pacijentkinja pozitivnih na HPV 16/18 je manji od očekivanog kod mlađih pacijentkinja sa CIN I, kao i kod starijih sa razvijenim karcinomom, pa se može pretpostaviti da su prisutni drugi visokorizični tipovi virusa koji u ovom slučaju nisu testirani. PCR se pokazao kao osetljiva i pouzdana tehnika, lako primenjiva u detekciji HPV iz briseva cerviksa.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.112

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

  

DO U1 SMALL NUCLEAR RNA VARIANTS MEDIATE DIFFERENTIAL

PRE-mRNA SPLICING?

 

Herrera J. Rene, Somarelli A. Jason, Mesa Annia, Rodriguez E. Carol


Florida International University, College of Medicine, Miami, FL, USA.

 

The spliceosome is a RNA-protein complex responsible for excision of introns from pre-mRNA to produce mature RNA. This nucleo-protein complex is comprised of five small nuclear RNAs (snRNAs) as well as over 300 proteins. The snRNAs serve as scaffolds, onto which protein splicing factors bind, forming small nuclear ribonucleoprotein particles (snRNPs). Initiation of spliceosomal assembly onto the 5'exon/intron junction is performed by U1 snRNA, along with U1 snRNP proteins U1-70K, U1A, U1-C, the Sm core and other ubiquitous factors. The discovery of five major human U1 snRNA isoforms, with up to 28% sequence variability, has prompted our group to hypothesize that the nucleotide changes within protein binding sites may modulate differential formation of U1 snRNPs. It is also possible that the U1 snRNA variants enable the spliceosomal machinery to recognize variable splice site sequences. To test these hypotheses, 3-dimensional models of stem loop one and two were constructed for each U1 snRNA isoform, subsequently docked with U1-70K and U1-A, respectively. The results of these computations suggest that all variants interact with U1 snRNP proteins. To confirm this hypothesis,gel shift assays were first performed using 32P labeled U1 variants and HeLa splicing extracts. Analyses of the spliceosomal assembly in native agarose gels indicate that all five U1 snRNA isoforms exhibit qualitative and quantitative differences in the formation of spliceosomal complexes. This experiment was followed by depletion studies from nuclear extracts and affinity binding assays of U1 specific proteins, suggesting that these complexes form U1-like snRNPs. The variability observed in the formation of spliceosomal complexes may provide insight into U1 snRNAs and/or proteins that may be involved in selection of variant splice sites playing a role in control of gene expression as well as development and tissue differentiation. 

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.114

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

  

PRIMENA MOLEKULARNIH MARKERA U OPLEMENJIVANJU PŠENICE

 

Kobiljski Borislav, Kondić-Špika Ankica, Trkulja Dragana i Brbaklić Ljiljana

 

Institut za ratarstvo i povrtarstvo, Novi Sad, Srbija

 

Najnovija dostignuća u modernoj biotehnologiji, a naročito u primeni molekularnih markera, doveli su do razvoja brojnih novih pristupa, koji pružaju mogućnost povećanja efikasnosti i ekonomičnosti oplemenjivanja biljaka. U radu je analizirano trenutno stanje u ovoj oblasti, sa naročitim osvrtom na aktuelni proces integracije konvencionalnog i molekularnog oplemenjivanja pšenice u Institutu za ratarstvo i povrtarstvo u Novom Sadu. Rad na primeni molekularnih markera u našem Institutu obuhvata nekoliko oblasti i to: a) fragmentna analiza prisustva major gena i lokusa vezanih za najvažnija oplemenjivačka svojstva kvantitativnog-poligenog karaktera pšenice (prinos, abiotski i biotski stres i tehnološki kvalitet); b) DNK karakterizacija 190 sorti pšenice gajenih u R. Srbiji u poslednjih 40 godina; c) validacija pažljivo odabranih tzv. „kandidat“ markera sa ciljem evaluacije njihovog potencijala za primenu u NS oplemenjivačkom programu pšenice, i d) zajednički istraživačko-aplikativni rad u okviru medjunarodnih projekata sa ciljem daljeg povećanja potencijala za primenu MAS (Marker Asistirane Selekcije) u oplemenjivanju pšenice.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.116

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

MOLEKULARNI DIVERZITET PRIRODNIH POPULACIJA Lactobacillus paracasei I Lactobacillus plantarum IZOLOVANIH IZ RAZLIČITIH EKOLOŠKIH NIŠA

 

Golić Nataša, Terzić-Vidojević Amarela, Begović Jelena, Jovčić Branko, Veljović Katarina, Strahinić Ivana, Lozo Jelena, Nikolić Milica, Tolinački Maja

 i Topisirović Ljubiša

 

Institut za molekularnu genetiku i genetičko inžernjerstvo, Beograd, Srbija

 

U ovom radu je izučavan genetički diverzitet među više od sto Lactobacillus paracasei i Lactobacillus plantarum sojeva izolovanih iz različitih ekoloških niša uključujući sojeve izolovane iz kozijih i kravljih sireva, humane izolate i sojeve iz kolekcija. Genetički diverzitet je analiziran pomoću rep-PCR fingerprint tehnike uz korišćenje (GTG)5 prajmera. Gentotipizacija je ukazala na veliku varijabilnost sojeva. Definisano je nekoliko grupa sojeva. U prvoj grupi, koju su činili sojevi izolovani iz različitih sireva, gotovo da nisu primećene razlike među laktobacilima. U drugoj grupi je primećena mala razlika među sojevima izolovanim iz različitih ekoloških niša. Na kraju, obrazovan je veći broj grupa sojeva među kojima nije mogla biti uspostavljena korelacija u odnosu na staništa sa kojih su izolovani. Rezultati dobijeni u ovom radu su u skladu sa podacima iz literature i govore u prilog mikrobiološkoj heterogenosti laktobacila. Dobijeni rezultati predstavljaju solidnu osnovu za bolje razumevanje funkcije i ekološkog značaja prisustva različitih biotipova laktobacila u prirodnim ekosistemima.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.117

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

  

MOLEKULARNA KARAKTERIZACIJA BAKTERIOCINA KOJE SINTETIŠE PRIRODNI IZOLAT Lactobacillus paracasei subsp. paracasei BGSJ2-8

 

Lozo Jelena, Kojić Milan, Jovčić Branko i Topisirović Ljubiša

 

Institut za molekularnu genetiku i genetičko inžernjerstvo, Beograd, Srbija

 

Prirodni izolat Lactobacillus paracasei subsp. paracasei BGSJ2-8 sintetiše dva bakteriocina, BacSJ i acidocin 8912. Geni za sintezu, obradu i eksport bakterocina su locirani na plazmidu pSJ2-8. Sekvenciranjem plazmida pSJ2-8 i kompjuterskom analizom sekvence utvrđeno je 15 otvorenih okvira čitanja (ORF). Na osnovu determinisane N-terminalne sekvence izolovanog bakteriocina BacSJ, YSYFGGSNGY određen je ORF koji kodira strukturni gen za bakteriocin, bacSJ2-8. BacSJ je peptid od 50 aminokiselina sa tipičnim lider peptidom dvoglicinskog tipa od 18 aminokiselina. Neposredno iza gena za BacSJ nalazi se gen za imunost na BacSJ, bacSJ2-8i. Na pSJ2-8 plazmidu se nalaze i geni za ABC transporter i pomoćni protein koji su neophodni za obradi i eksport oba bakteriocina. Bakteriocin, BacSJ je termostabilan molekul, aktivan u širokom opsegu pH vrednosti, osetljiv na delovanje proteolitičkih enzima, uskog spektra delovanja ograničenog na blisko srodne vrste. Biohemijska i genetička analiza je pokazala da je BacSJ nov bakteriocin, do sada neopisan u literaturi, koji spada u bakteriocine klase II.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.118

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

SEKUNDARNA STRUKTURA U OKVIRU 5’ NETRANSLATIRAJUĆEG REGIONA kgmB iRNK

 

Vojnović Sandra, Ilić-Tomić Tatjana i Vasiljević Branka

 

Institut za molekularnu genetiku i genetičko inžernjerstvo, Beograd, Srbija

              

KgmB (rezistencija na kanamicin i gentamicin) metilaza iz soja Streptomyces tenebrarius modifikuje G-1405 u okviru 16S rRNK unutar sekvence CGUCA i na taj način štiti bakteriju od sopstvenog toksičnog proizvoda. Pentanukleotid CGCCC je prisutan u okviru istog regiona 16S rRNK pri čemu se i preklapa sa CGUCA sekvencom. Oba ova pentanukleotida se nalaze u 5’ netranslatirajućem regionu kgmB iRNK, ispred RBS-a, ali su u ovom slučaju razdvojeni. Na osnovu eksperimenata in vivo pomoću kgmB::lacZ genskih i operonskih fuzija predložili smo model autoregulacije ekspresije kgmB gena. Po ovom modelu KgmB metilaza se vezuje za sopstvenu iRNK, prepoznajući neku od ove dve potencijalne regulatorne sekvence, i sprečava dalju translaciju, nakon što je modifikovala sve ribozome. Shodno kompjuterskoj predikciji kgmB iRNK, CGCCC potencijalna regulatorna sekvenca učestvuje u formiranju stabilne sekundarne strukture tipa ukosnice. Postojanje ove strukture u okviru 5’ netranslatirajućeg regiona kgmB iRNK je testirano u eksperimentima sa specifičnim RNazama. Cilj ovog rada je poredjenje eksperimentalnih podataka i kompjuterske predikcije sekundarne strukture.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.119

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

  

BIODEGRADACIJA ALKIL SULFATA

              

Jovčić Branko, Fira Đorđe, Topisirović Ljubiša i Kojić Milan

 

Institut za molekularnu genetiku i genetičko inžernjerstvo, Beograd, Srbija

                                             

Sa intenziviranjem potrage za obnovljivim načinima prečišćavanja zagađenih oblasti raste i interesovanje za mikroorganizmima koji imaju sposobnost degradacije zagađivača. Alifatični sulfatni estri dugog lanca kao što je natrijum dodecil sulfat (SDS) su veoma čest sastojak komercijalnih deterdženata i kao takvi se ispuštaju u otpadne vode. Prethodno je utvrđeno da soj Pseudomonas sp. ATCC19151 ima sposobnost korišćenja SDS-a kao jedinog izvora ugljenika i da nosi gen koji kodira potencijalnu alkil sulfatazu (sdsA) i gen koji kodira potencijalni transkripcioni regulator sulfataze (sdsB). Analizirana je sposobnost rasta ovog soja u minimalnom medijumu sa različitim koncentracijama SDS i utvrđeno je da soj najbolje raste u M9 minimalnom medijumu sa 0.5% SDS-a, iako raste i na koncentraciji SDS od 4%. Upravo je minimalni medijum sa 0.5% SDS-a, kao optimalan, iskorišćen za testiranje dinamike degradacije natrijum dodecil sulfata tokom različitih faza rasta kulture Pseudomonas sp. ATCC19151. Dinamika korišćenja natrijum dodecil sulfata korelirala je sa rastom bakterijske kulture, ukazujući na to da Pseudomonas sp. ATCC19151 efikasno metaboliše SDS.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.120

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

ULOGA GENA ZA ASPARTIČNU PROTEINAZU HELJDE U SENESCENCIJI

 

Timotijević Gordana, Milisavljević Mira, Samardžić Jelena, Konstantinović Miroslav i Maksimović Vesna

 

Institut za molekularnu genetiku i genetičko inžernjerstvo, Beograd, Srbija

 

Analiza gena za aspartičnu proteinazu (FeAP9), izolovanog iz gDNK heljde, pokazuje da je sastavljen od 13 egzona i 12 introna. Takođe je otkriveno prisustvo “vodećeg” introna u 5’UTR-u AP gena. Kompjuterska analiza ovog introna predviđa postojanje regulatornih sekvenci koje mogu biti uključene u odgovor na hormonalne i spoljašnje stimuluse koji vode u senescenciju. Real-time PCR analizom utvrđeno je da se ekspresija FeAP9 povećava u listovima pod uticajem različitih abiotičkih stresova. RT PCR eksperimenti u kojima su korišćeni prajmeri iz 3'UTR ukazuju da je FeAP9 prisutan u svim analiziranim tkivima heljde i različito eksprimiran u odnosu na drugu, za seme specifičnu AP heljde: FeAP12. In situ RNK-RNK hibridizacija potvrđuje prisustvo FeAP9 iRNK u parenhimskim ćelijama stabla, kao i u ćelijama endosperma semena heljde. Rekombinantni protein FeAP9 je proizveden upotrebom pMAL ekspresionog vektora, ali je pretežno bio lokalizovan u inkluzionim telima. Napravljena su poliklonska antitela za sintetički oligopeptid koji odgovara N-terminusu FeAP9 proteina i korišćena su za Western blot analizu. Protein od 47 kDa je detektovan u svim analiziranim organima, dok je u cvetu detektovan protein od 55 kDa.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.121

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

UNIVERSAL AMPLIFICATION METHOD OF RETROTRANSPOSON TERMINAL LTR PARTS: NEW TOOL FOR POLYMORPHISM DETECTION IN PLANT AND ANIMAL GENOMES AND EFFICIENT RETROTRANSPOSON CLONING

 

Kalendar Ruslan

 

Institute of Biotechnology, University of Helsinki, Helsinki, Finland

 

Retrotransposons represent a highly abundant, ubiquitous class of repetitive elements widely dispersed in all eukaryotic genomes. These characters make them very attractive and useful for molecular marker development. Here, we describe a novel PCR-based method for the rapid isolation of LTR parts and entire retrotransposon sequences from any plant, animal or fungi genomes. This method allows discovering the sequences of LTR-retrotransposons not only belonging to described groups like gypsy, copia, LARD or TRIM but any families of LTR-retrotransposons. We present data for an efficient cloning of LTR sequences by using conservative retrotransposon sequences the only universal sequence present in all LTR-retrotransposons. This new technique is a powerful DNA fingerprinting technology applicable to plant and animal organism or stress activation cDNA transposon display without the need for prior sequence knowledge, also as novel specific isolation method for retrotransposon LTRs, with potential for cloning of LTR-retrotransposons and for study LTR-retrotransposons transcription assay with total RNA or for in-silico LTR-retrotransposons discovery. This method can in silico identify all types of LTR retrotransposons (gypsy, copia, LARD or TRIM). We tested this method on plant and animals genomes: Oryza sativa, Vitis vinifera, Arabidopsis thaliana, Solanum lycopersicum and Drosophila melanogaster.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.122

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

THE Rhox HOMEOBOX GENE FAMILY SHOWS SEXUALLY DIMORPHIC AND DYNAMIC EXPRESSION DURING MOUSE EMBRYONIC GONAD DEVELOPMENT

 

Daggag Hinda1, Svingen Terje2, Western Patrick 1,4, van den Bergen Jocelyn1,4, McClive Peter1, Harley.Vincent3, Koopman Peter 2,4 and Sinclair Andrew1,4,*

 

1Murdoch Children’s Research Institute and Dept. of Paediatrics, University of Melbourne, Royal Children’s Hospital, Melbourne, Australia, 2Institute for Molecular Bioscience, The University of Queensland, Brisbane, Australia, 3Prince Henry’s Institute for Medical Research, Monash Medical Centre, Clayton, Australia, 4Australian Research Council Centre of Excellence for Biotechnology and Development.

 

Reproductive capacity is fundamental to the survival of all species. Consequently, much research has been undertaken to better understand gametogenesis and the interplay between germ cells and the somatic cell lineages of the gonads. In this study, we have analyzed the embryonic expression pattern of the X-linked gene family Reproductive homeobox genes on the X chromosome (Rhox) in mice and report a germ cell-specific up-regulation of eight members during early gonadogenesis. We also show a sexually dimorphic and temporally dynamic expression pattern for several Rhox genes in the embryonic gonads. These changes coincide with critical stages of differentiation where the germ cells enter either mitotic arrest in the testis or meiotic arrest in the ovary. Finally, we show that Rhox8 (Tox) is the only member of the Rhox gene family that is expressed in the somatic compartment of the embryonic gonads. Our results indicate that the regulation of Rhox gene expression and their potential function during embryogenesis are quite distinct from those previously reported for Rhox gene regulation in post-natal gonads.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.123

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

HOMEOSTAZA HOLESTEROLA U MOZGU – REGULACIJA EKSPRESIJE GENA TOKOM STARENJA

I POD UTICAJEM KALORIJSKE RESTRIKCIJE

 

Mladenović Djordjević Aleksandra, Perović Milka, Smiljanić Kosara, Tešić Vesna, Tanić Nikola, Ruždijić Sabera i Kanazir Selma

 

Laboratorija za molekularnu neurobiologiju, Odeljenje za neurobiologiju, Institut za biološka istraživanja“Sinisa Stanković”, Beograd, Srbija

 

Holesterol je jedan od najznačjnijih lipida u mozgu i smatra se važnim faktorom plastičnosti nervnog sistema. Promene u metabolizmu holesterola su vezane za niz poremećaja u nervnom sistemu. Celokupan holesterol u mozgu se produkuje in situ. Njegova homeostaza se postiže balansom strogo kontrolisanih procesa sinteze, razgradnje i transporta/eksporta holesterola, u čemu učestvuju proteini: 3-hidroksi-3-metilglutaril-koenzim-A reduktaza (HMGR), holesterol 24-S-hidroksilaza (Cyp 46) i apolipoprotein E (ApoE).Promene u ekspresiji gena za ove proteine praćene su u mozgu pacova tokom fiziološkog starenja, kao i tokom starenja pod kalorijskom restrikcijom (KR), koja može ublažiti i/ili odložiti promene vezane za starenje. Starenje dovodi do značajnih, regionalno specifičnih promena u ekspresiji sva tri gena koje se naročito ispoljavaju kroz promene na nivou iRNK. Efekat KR je najizraženiji nakon dugotrajne restrikcije i ogleda se kroz tendenciju održanja stabilnog nivoa iRNK i proteina tokom starenja i vraćanje starosno-indukovanih promena na kontrolni nivo.Značaj homeostaze holesterola u mozgu i efekat KR na njeno održavanje ukazuje na terapeutski potencijal DR tokom starenja.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.124

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

ULOGA microRNK U REGULACIJI BRCA1 GENA

 

Tanic Miljana, Zajac Magdalena, Benitez Javier i Martinez-Delgado Beatriz

 

Human Genetics Group, Spanish National Cancer Research Centre, Madrid, Spain

 

MikroRNK (miRNK) predstavljaju klasu malih nekodirajućih RNK koje imaju ulogu u konroli genske ekspresije na post-transkripcionom nivou, vezujući se za 3’UTR mRNK i inicirajući, ili represiju translacije, ili degradaciju RNK. Učestvuju u kontroli velikog broja bioloških procesa, uključujući i tumorigenezu. Skorašnje studije miRNK ekspresionih profila ukazale su na poremećaje u ekspresiji miRNK u tkivima raka dojke u odnosu na normalna tkiva dojke. Rak dojke je heterogena forma raka, i centralna uloga u mutacija BRCA1 gena u znatnom broju hereditarnih i sporadičnih formi raka dojke je dobro poznata. Utvrđivanje specifičnih miRNK koje regulišu ekspresiju BRCA1 moze pomoći boljem razumevanju razvoja podtipova raka dojke koji nisu uzrokovani poznatim mutacijama. U ovom radu, metodom QT-PCR ispitali smo ekspresiju miRNK predviđenih da se vezuju za BRCA1 3’UTR na ćelijskim linijama raka dojke i funkcionalnim studijama ispitali njihov potencijalni direktan efekat na nivo BRCA1 proteina.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.126

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

UTVRĐIVANJE FILOGENETSKIH ODNOSA KOD TRI VRSTE RODA Apodemus (Rodentia, Mammalia)

 

Bugarski-Stanojević Vanja, Stamenković Gorana, Adnađević Tanja, Blagojević Jelena,

i Vujošević Mladen

 

Odeljenje za genetička istraživanja, Institut za biološka istraživanja "Sinisa Stanković“, Beograd, Srbija

 

Delovi genoma koji brže evoluiraju su informativniji pri utvrđivanju filogenetskih odnosa među blisko srodniim vrstama. Mikrosateliti (eng. Simple Sequence Repeats - SSR) su se zbog izuzetno visokog stepena mutacija pokazali korisnijim od ostalih DNK markera i sekvenci. Dinamika evolucije SSR lokusa može se proceniti izučavanjem njihove strukture, rasporeda ili varijabilnosti. Cilj našeg istraživanja bio je procena razlika u njihovoj distribuciji u genomima tri vrste roda Apodemus (A.flavicollis, A. sylvaticus i A. agrarius). Ukupno 40 jedinki sa 7 lokaliteta analizirano je tehnikom ISSR (inter-simple sequence repeat), pomoću koje se dobijaju multilokusni i visoko polimorfni profili. Svaki elektroforetski marker predstavlja DNK sekvencu ograničenu sa dva invertovana mikrosatelita. Ispitano je 12 prajmera, sastavljenih od di- i trinukleotidnih ponovaka, sa ili bez dodatog dinukletidnog nastavka na 3’ kraju. Šest prajmera je dalo ponovljive i polimorfne profile, specifične za vrstu. Dobijeni rezultati ukazuju da se ISSR markeri mogu koristiti za genetičku karakterizaciju i rekonstrukciju filogenije vrsta roda Apodemus.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.127

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

MOLEKULARNA KARAKTERIZACIJA SERATIA FONTICOLA IZ OLIGOMINERALNE VODE

 

Tasić Srđan1 i Tasić Irena2

 

1 Visoka škola za strukovne studije, Vranje

2 Fakultet za informatiku i menađment, Beograd, Srbija

 

Direktiva EU (80/777/EEC) pored standardnih ispitivanja bakteriološke ispravnosti prirodnih mineralnih voda preporučuje i upoznavanje autohtonih bakterijskih vrsta na izvoru.Predmet molekularne karakterizacije su izolati iz oligomineralnih voda na Vlasini koji se koriste za potrebe fabrike vode „Vlasinka ROSA“.Kvalitet hromozomalne DNK analiziran je na agaroznom gelu. Izolovana DNK nije degradovana. PCR reakcija je bila visokospecifična. Dobijena je sekvenca gena za 16S rRNK od 1095 nukleotida. Sekvenciranje amplifikovane DNK urađeno je metodom po Sanger-u.Poređenje genskih sekvenci sa NCBI bankom podataka urađeno je korišćenjem softvera ChromasPro, ver. 1.45. Dobijena je sličnost (98% identičnosti) našeg soja sa sojem Seratia fonticola sa Filipina označenim kao LMG (gi|15054669|gb|AF286869.1) izolovanim sa stabljike pirinča. Sekvenciranje 16S rDNK gena pokazalo se pouzdanijim od korišćenja multitest identifikacionih sistema (bioMèrieux) i identifikacionog softvera (Apilab Plus V3.3.3.).

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.128

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

MOLEKULARNA KARAKTERIZACIJA Pseudomonas sp. IZ OLIGOMINERALNE VODE

 

Tasić Srđan1 i Tasić Irena2

 

1 Visoka škola za strukovne studije, Vranje

2 Fakultet za informatiku i menađment, Beograd, Srbija

 

Predmet molekularne karakterizacije su izolati iz oligomineralnih voda na Vlasini koji se koriste za potrebe fabrike vode „Vlasinka ROSA“.Kvalitet hromozomalne DNK analiziran je na agaroznom gelu. Izolovana DNK nije degradovana. PCR reakcija je bila visokospecifična. Dobijene su sekvence gena za 16S rRNK od 1147 i 1154 nukleotida. Sekvenciranje amplifikovane DNK urađeno je metodom po Sanger-u. Poređenje genskih sekvenci sa NCBI bankom podataka urađeno je softverom ChromasPro, ver. 1.45. Dobijena je sličnost (96% identičnosti) našeg soja (1147 nukleotida) sa sojem Pseudomonas putida sa Novog Zelanda označenim kao biotip A (gi|18076625|emb|AJ308311.1) koji je korišćen za razumevanje filogenetskih odnosa. Dobijena je sličnost (99% identičnosti) našeg soja (1154 nukleotida) sa sojem iz Kine Pseudomonas sp. označenim kao A-13 (gi|45454207|gb|AY556391.1). Sudeći po procentu identičnosti, udaljenosti lokaliteta i nemogućnosti identifikacije na nivou vrste, zaključuje se da je posredi ubikvitarna vrsta koja zbog polimorfnosti biohemijskih osobina nije obuhvaćena identifikacionim šemama

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.129

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

RAPD profili autohtonih Azotobacter izolata iz različitih tipova zemljišta

 

Djuric Simonida1, Jarak Mirjana1 i Josic Dragana2

 

1Poljoprivredni fakultet, Novi Sad

2Institut za zemljište, Beograd

 

Azotobacter pripada grupi slobodnih diazotrofa koji formiraju ciste u stadijumu preživljavanja. Nastanjuje neutralna i bazna zemljišta, , vodenu sredinu, rizosferu biljaka i filosferu. Tokom ekstremnih uslova životne sredine,ćelije formiraju cistu koja je otporna na desikaciju i omotana sa dva polisaharidna sloja. Diazotroni organizmi poput Azotobacter imaju značajnu ulogu u svakom ekosistemu, obezbeđujući dostupnost azota svim organizmima. Tokom procesa azotofiksacije, oni prevode azot u amonijak, koji se dalje ugrađuje u proteine. Neuobičajeno za bakterije, u stacionarnoj fazi rasta se broj hromozoma može povećati do 50-100 po ćeliji, značajno povećavajući veličinu ćelija. U našim istraživanjima, kod različitih izolata Azotobacter upoređivali smo RAPD profile u eksponencijalnoj fazi rasta i njihovu toleranciju prema herbicidima. RAPD fingerprinting pokazao je jasne razlike među Azotobacter sp. izolatima.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.130

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

  

 

Solubilizacija fosfata i (GTG)5 Analiza rizosfernih Pseudomonada

 

Jošić Dragana, Delić Dušica, Rasulić Nataša, Stajković Olivera, Kuzmanović Đorđe i Miličić Bogić

 

Institut za zemljište, Beograd

 

Produkcija biljnih hormona, mobilizacija hranljivih materija i zaštita biljaka su generalno prihvaćeni mehanizmi za stimulaciju rasta biljaka. Rhizosfera biljaka je najpogodnije mesto za uzorkovanje ovih benefitnih mikroorganizama, obzirom biljke poseduju mehanizme selekcije onih bakterija koje im obezbeđuju najbolji rast i zaštitu. Pseudomonade su široko zastupljene u zemljištima umerenog i tropskog klimatskog područja i dominireju među bacterijama u rizosferi biljaka. Specifični sojevi pseudomonada poseduju potencial da stimulišu rast biljaka, vrše supresiju biljnih patogena i učestvuju u kruženju azota 9i ugljenika u prirodi. Uloga pseudomonada u poljoprivredi je od značajnog interesa zbog brojnosti njihove populacije u rizosferi i njihoviog delovanja kao biokontrolnih agenasa.

Ova istraživanja su bila usmerena na genodiverzitet pseudomonada u rizosferi kukuruza. Obavljeno je testiranje na PGPR - solubilizaciju fosfata. Rezultati rep-PCR analiza korišćenjem (GTG)5 prajmera izolata koji imaju sposobnost solubilizacije fosfata ukazuju na nizak nivo diverziteta u datoj rizosferi.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.131

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

REP PCR KAO METOD ZA UTVRĐIVANJE DIVERZITETA IZMEĐU SOJEVA Pseudomonas syringae SA RAZLIČITIH VRSTA VOĆAKA

 

Ivanović Žarko1, Gavrilović Veljko1, Živković Svetlana1 i Stanković Slaviša2

 

1Institut za zaštitu biljaka i životne sredine, Beograd

2Biološki fakultet,Univerzitet u Beogradu

Ova fitopatogena bakterija posebnu pažnju privlači kao patogen voćaka prouzrokujući sve veće štete. Do sada je eksperimentalno potvrđen kao parazit kruške, jabuke, breskve, kajsije, trešnje, višnje, šljive i maline. Fingerprinting tehnka poznata kao reakcija lančane polimeraze repetitivnih sekvenci (rep-PCR) korišćena je za utvrđivanje razlika između bakterije Pseudomonas syringae izolovane sa različitih vrsta voćaka. BOX DNK prajmer korišćen je za dobijanje genomskih fingerprinta. Fingerprint tehnikom analizirano je 23 izolata Pseudomonas syringae poreklom sa breskve, kruške, jabuke, šljive, trešnje, višnje i maline. Eksperiment je pokazao da se rep – PCR fingerprinting kao dijagnostička tehnika može koristiti za utvrđivanje genetičkih razlika između Pseudomonas syringae sojeva različitog porekla.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.132

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

KARAKTERIZACIJA GENA ZA METALO-b-LAKTAMAZE IZ KLINIČKOG IZOLATA Pseudomonas aeruginosa

 

Lepšanović Zorica1 i Libisch Balázs2

 

1Institut za epidemiologiju, VMA, Beograd

2Department for epidemiology, National center for epidemiology, Budampest, Hungary

 

Metalo-b-laktamaze (MBL) su nove determinante rezistencije koje katalizuju reakciju hidrolize cefalosporina treće generacije i karbapenema. Detektovane su kod multirezistentnih bolničkih izolata Pseudomonas aeruginosa i drugih Gram-negativnih patogena. Primenom fenotipskog testa detektovana su četiri MBL pozitivna klinička izolata P. aeruginosa, izolovana na Vojnomedicinskoj akademiji. PCR analizom potvrđeno je da oni sadrže blaVIM gen. Molekularnom analizom prvog izolata ustanovljeno je da se gen koji kodira MBL nalazi na integronu. Sekvenciranjem varijabilnog regiona ovog integrona ustanovljeno je da se blaVIM kaseta nalazi na prvoj poziciji integrona, a da iza nje sledi orfD, potencijalni gen nepoznate funkcije. Za tipizaciju izolata primenjena je ²multilocus sequence typing² (MLST) metoda, kojom je pokazano da je tip sekvence izolata ST235. Ovaj tip pripada internacionalnom klonalnom kompleksu CC11.Ovi rezultati potvrdili su ulogu CC11 klonalnog kompleksa u širenju MBL, kao i heterogenost integrona koji nose MBL gene.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.133

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

ANTIBIOTSKA REZISTENCIJA Staphylococcus epidermidis IZOLOVANIH IZ HUMANOG MLEKA

 

Begović Jelena, Veljović Katarina, Strahinić Ivana i Topisirović Ljubiša

 

Institut za molekularnu genetiku i genetičko inžernjerstvo, Beograd, Srbija

 

Stafilokoke, a posebno Staphylococcus epidermidis predstavljaju najzastupljeniju bakterijska vrstu u humanom mleku, koje je važan izvor stafilokoka i drugih vrsta bakterija za crevni system odojčadi. Svi izolati korišćeni u ovom radu izolovani su iz humanog mleka i na osnovu sekvenciranja 16S rDNK identifikovani kao S. epidermidis. Dodatno, analize rezultata dobijenih „rep-PCR” metodom, pri čemu su korišćene tri vrste prajmera, (GTG)5, ERIC i BOX, pokazale su postojanje različitih sojeva u okviru ove vrste. U ovm radu testirana je osetljivost 14 S. epidermidis izolata na 6 antibiotika. Sedam izolata je bilo rezistentno na gentamicin (MIC≥32 mg/ml), dok je pet bilo rezistentno na tetraciklin (MIC=32 mg/ml). Među izolatima jedan je bio višestruko rezistentan, odnosno rezistentan na četiri antibiotika: eritromicin, klindamicin, tetraciklin i gentamicin. PCR analizom nije otkriveno prisustvo najrasprostranjenijih gena koji kodiraju bakterisjke metilaze odgovorne za ovaj tip rezistencije (ermA, ermB and ermC). S druge strane, rezultati dobijeni PCR metodom kada su korišćeni prajmeri za gene koji kodiraju proteine efluks pumpe TetK i TetL, otkrili su prisustvo tetK gena u okviru genoma svih izolata rezistentnih na tetraciklin. Detaljna analiaza nukleotidnih sekvenci pokazala je visok stepen sličnosti (97-98%) ovih sekvenci sa delom plazmida pT181 i TetK efluks proteinom poreklom iz Staphylococcus aureus.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.134

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

DETEKCIJA XIIA GRUPE FITOPLAZMI RFLP ANALIZOM 16s rDNA SEKVENCE

 

Jošić Dragana1, Kuzmanović Slobodan2, Stojanović Saša2, Aleksić Goran2 i Starović Mira 2

 

Institut za zemljište, Beograd

Institut za zaštitu biljaka i životne sredine, Beograd

 

Filogenetska analiza bazirana na PCR amplifikaciji 16s rDNA fitoplazmi omogućava ustanovljavanje filogenetski validnog sistema klasifikacije ovih nekulturabilnih mikroorganizama. Korišćenje prajmera specifičnih za fitoplazma grupu ili univerzalnih prajmera konzervativnog 16s rDNA regiona obezbeđuje senzitivnu detekciju velikog broja fitoplazmi iz zaraženih biljaka ili insekata-vektora. Direktnom analizom sekvenci ili RFLP analizom PCR-amplifikovane 16s rDNA, već detektovane fitoplazme mogu biti diferencirane i klasifikovane. Klasifikacija RFLP analizom omogućava brzo i jednostavno detektovanje, diferenciranje i klasifikaciju velikog broja fitoplazmi. Ponekad analiza na bazi RFLP korišćenjem nekoliko restrikcionih enzima, nije uvek dovoljna za pouzdanu klasifikaciju i poklapanje sa rezultatima dobijenim na osnovu filogenetske analize16s rDNA sekvence. Cilj ovog rada bila je detekcija fitoplazmi XIIA grupe bazirana na RFLP analizi 16s rDNA sekvence korišćenjem 4 restrikciona enzima: MseI, AluI, KpnI i TaqI. Identifikovali smo fitoplazme XIIA grupe u tri vinogorska regiona (Župa, Tuleš i Vršac) korišćenjem specifičnog nested-PCR produkta za RFLP analizu.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.135

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

  

ANTIMIKROBNA AKTIVNOST PRIRODNIH IZOLATA VRSTE Lactobacillus paracasei subsp. paracasei

 

Tolinački Maja, Fira Đorđe, Kojić Milan i Topisirović Ljubiša

 

Institut za molekularnu genetiku i genetičko inžernjerstvo, Beograd, Srbija

 

Na osnovu literaturnih podataka do sada su purifikovana samo dva bakteriocina koja produkuju izolati vrste Lactobacillus paracasei subsp. paracasei, dok je samo jedan genetički okarakterisan. Prvi deo naših istraživanja odnosio se na testiranje prirodnih izolata iz laboratorijske kolekcije, klasifikovanih kao predstavnici vrste Lb. paracasei subsp. paracasei, na sposobnost antimokrobnog delovanja na relevantne sojeve. Testirani sojevi su izolovani iz sireva proizvedenih u domaćinstvima bez dodatka komercijalnih starter kultura. U kolekciji je pronađeno osam sojeva Lb. paracasei subsp. paracasei koji sintetišu bakteriocine. Analizom antimikrobnog spektra i imunosti između sojeva koji sintetišu bakteriocine pretpostavili smo postojanje četiri potencijalno različita bakteriocina. Rezultati PCR eksperimenata su pokazali da čak 22 od 32 analizirana soja poseduju gen koji pokazuje 99% identičnosti sa genetički okarakterisanim bakteriocinom BacSJ. Samo su dva analizirana soja sintetisala bakteriocin sa identičnim antimikrobnim spektrom kao bakteriocin BacSJ. Takođe, PCR eksperimentima je pokazano da 14 analiziranih sojeva pokazuje 99% identičnosti na nukleotidnom nivou sa acidocinom 8912.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.136

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

ANTIMIKROBNA I PROTEOLITIČKA AKTIVNOST ODABRANIH ENTEROKOKA

 

Veljović Katarina, Terzić-Vidojević Amarela i Topisirović Ljubiša

 

Institut za molekularnu genetiku i genetičko inžernjerstvo, Beograd, Srbija

 

Kolekcija od 27 enterokoka, izolovanih iz fermentisanih mlečnih proizvoda i mesa, je tesrirana na antimikrobnu i proteolitičku aktivnost, kao i na osetljivost na antibiotik vankomicin. Rezultati pokazuju da 11 enterokoka sintetiše antimikrobne supstance, dok 10/11 sintetiše enterocine. Utvrđeno je da 8/11 enterokoka nosi neki od gena koji kodiraju sintezu enterocina A, B, P, 1071 i L50, izuzev tri izolata: BGPT1-10P, BGPT1-78 i BG221. Antimikrobna aktivnost izolata E. faecalis BG221 ne potiče od sinteze enterocina, H2O2 ili kiseline, već nekog drugog antimikrobnog metabolita. U ovom radu je testirana i proteolitička aktivnost enterokoka. Među njima pet izolata pokazuje veoma dobru proteolitičku aktivnost, dok devet izolata delimično razlaže b kazein. Dva izolata, BGPT1-10P i BGPT1-78, pokazuju veoma intenzivnu hidrolizu αs1-, b-, κ-kazeina, totalnog kazeina kao i želatina. Molekulske mase ekstracelularnih BGPT1-10P i BGPT1-78 proteinaza su oko 29 kDa. Rezultati pokazuju da je među testiranim enterokokama šest sposobno da raste u prisustvu vankomicina.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.137

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

ALELNA VARIJABILNOST MIKROSATELITA VRSTE Ambrosia artemisiifolia L. U POPULACIJAMA VOJVODINE

 

Kočiš Tubić Nataša, Obreht Dragana, Pal Boža i Vapa Ljiljana

 

Prirodno-matematički fakultet, Univerzitet u Novom Sadu, Novi Sad, Srbija

 

A. artemisifolia je najčešća vrsta ovog roda u Evropi, kao i na području Vojvodine. Takođe je masovna, široko rasprostranjena, opasna i invazivna korovska, polenalergijska i kontaktalergijska biljka. U ovom radu je ispitivana alelna varijabilnost četiri mikrosatelitska lokusa: Amb12, Amb16, Amb30 i Amb82 na uzorcima iz tri populacije Vojvodine sa tri lokaliteta: Laćarak (Srem), Novi Sad (Bačka) i Đala (Banat). Sva četiri lokusa su pokazala visok stepen polimorfnosti i adekvatni su molekularni markeri za analizu genetičke varijabilnosti populacija vrste A. artemisiifolia. U lokusima Amb12 i Amb16 detektovan je najmanji broj alela (4 alela), u lokusu Amb30 nađeno je prisustvo 11 alela, a u lokusu Amb82 uočeno je 8 alela. Očekivana heterozigotnost je bila značajno viša od uočene za sve lokuse i populacije. Genetička udaljenost utvrdjena na osnovu analize varijabilnosti mikrosatelitskih lokusa, pokazuje da su populacije ambrozije Novog Sada i Laćarka genetički bliže, dok je populacija Đale genetički udaljenija, što može biti posledica geografske barijere i smanjenog protoka gena.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.138

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

FUNKCIONALNA ANALIZA PROMOTORA BILJNIH GENA U BRIGHT YELLOW 2 ĆELIJAMA DUVANA I POLENOVIM ZRNIMA

 

Bratić Anaa,b, Majić Draganaa, Samardžić Jelenaa, i Maksimović Vesnaa

 

Institut za molekularnu genetiku i genetičko inžernjerstvo, Laboratorija za biljnu molekularnu genetiku, Beograd, Srbija

a,b Division of Metabolic Diseases, Department of Laboratory Medicine, Karolinska Institute, Stockholm, Sweden

 

Ekspresija gena je regulisana posredstvom promotora- DNK sekvenci uzvodno od kodirajućeg regiona. Promotori svojom sekvencom određuju mesta vezivanja transkripcionih faktora, regulatora i RNK polimeraze. Strukturna i funkcionalna analiza promotora neophodna je za razumevanje mehanizama genske ekspresije. Cilj ovog rada je razvijanje brzog, efikasnog i pouzdanog sistema za testiranje bazalne promotorske aktivnosti kao i otkrivanje sekvenci polen- specifičnih elemenata promotora. U ovom radu je testirana funkcionalnost promotora za metalotionein heljde, posredstvom histohemijskog GUS- eseja u dva tranzijentna sistema za ekspresiju: BY2 ćelijama i polenovim zrnima. U oba sistema je uočena jaka aktivnost ispitivanog promotora.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.139

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

DVA MITOHONDRIJALNA INTRONA GRUPE II Kod Picea omorika: NOVI UVID U EVOLUTIVNE ODNOSE MEĐU SMRČAMA

 

Aleksić Jelena*, Geburek Thomas, Fussi Barbara i Heinze Berthold

 

BFW – Austrian Federal Research Centre for Forests, Department of Genetics

Vienna, Austria

 

Bliski evolutivni odnosi između vrste Picea omorika Panč. (Purk.), koja je severo-istočno Balkanski endemit i tercijerni relikt, i dve Severno Američke vrste P. mariana i P. rubens, koji su ustanovljeni na osnovu ogleda sa veštačkim ukrštanjima i potrđeni u dve savremene sveobuhvatne molekularne filogenije smrča, su testirani koristeći objavljene sekvence dva mitohondrijalna introna grupe II. Oba introna - nad1i477, koji se odlikuje izraženom intra- i interspecijskom varijabilnošću kod smrča, i manje varijabilni nad5i230, otkrivaju evolutivne odnose između smrča koji nisu u skladu sa onima objavljenim u dve prethodne molekularne filogenije, kao ni sa rezultatima veštačkih ukrštanja, ali podržavaju rezultate objavljene pre više od 50 godina koji se zasnivaju na morfološkim karakteristikama vrsta. Nad1i477 je omogućio podelu svih smrča u dve grupe koje se odlikuju suštinski različitom organizacijom i sekundarnom strukturom domena IV, pri čemu je P. omorika svrstana u grupu A, dok su P. mariana-rubens svrstane u grupu B. Dobijeni rezultati su interpretirani u svetlu (i) mogućeg izvora hipervarijabilnosti kod nad1i477, (ii) evolutivnih odnosa P. omorika i P. mariana-rubens, i (iii) centra porekla smrča.

                

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.140

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

KLONALNA INDENTIČNOST BILJAKA Iris sibirica REGENERISANIH U KULTURI IN VITRO

 

Jevremović Slađana, Stanišić Mariana, Ćalić-Dragosavac Dušica, Raspor Martin, Ninković Slavica, Subotić Angelina, Trifunović Milana i Petrić Marija

 

Institut za biološka istraživanja"Sinisa Stanković“, Beograd, Srbija

 

Analizirana je genetička stabilnost i uniformnost biljaka Iris sibirica regenerisanih u kulturi in vitro procesima somatske embriogeneze i organogeneze, kao i klijanaca iz prirodnih populacija, pomoću flow-citometrije i analizom slučajno umnoženih polimorfnih DNK fragmenata (RAPD). Regeneracija biljaka u kulturi in vitro je indukovana u kulturi zrelih zigotskih embriona na Murashige i Skoog hranljivoj podlozi obogaćenoj sa 2,4-dihlorofenoksi sirćetnom kiselinom (somatska embriogeneza) ili tidiazuronom (organogeneza). Biljčice dobijene klijanjem somatskih embriona ili ožiljavanjem izdanaka su gajene u uslovima staklenika godinu dana pre analiza. Biljke regenerisane preko oba procesa su pokazivale diploidan broj hromozoma posle flow-citometrijske analize. Genetička stabilnost regenerisanih biljaka je ispitivana pomoću RAPD analize korišćenjem četiri dekamerna prajmera (OPD-08, OPD-11,OPD-13 i OPB-12). Od svih testiranih biljaka, genetičke varijacije su detektovane samo kod biljaka dobijenih klijanjem semena sakupljenih iz prirode.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.141

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

Ispitivanje genetičkog diverziteta Paenibacillus larvae u Srbiji primenom rep-PCR fingerprint tehnike

 

Stevanović Jevrosima, Stanimirović Zoran i Radaković Milena

 

Odeljenje za biologiju, Veterinarski fakultet, Univerzitet u Beogradu

 

Paenibacillus larvae je uzročnik ozbiljne bolesti pod nazivom američka trulež pčelinjeg legla (AFB) koja je smrtonosna za pčelinje larve i može uništiti pčelinja društva i opustošiti pčelinjake. Sa aspekta dijagnostike, genotipovanje P. larvae putem rep-PCR je veoma korisno zbog razlika u virulenciji između genotipova. Genotipovi koji su visoko virulentni za larve (ERIC III i ERIC IV) manje su virulentni za društvo i ne očekuje se dovedu do izbijanja bolesti. Nasuprot njima, u slučaju infekcije genotipovima ERIC I i ERIC II javljaju se tipični simptomi bolesti. U ovom radu, ispitivali smo diverzitet P. larvae u Srbiji. Uzorci su sakupljeni iz saća sa leglom sa ili bez kliničkih simptoma AFB. Među 28 uzoraka, ERIC I genotip je utvrđen kod 12 uzoraka (svi su bili iz obolelog legla), ERIC II kod 5 uzoraka (dva iz obolelog i tri iz naizgled zdravog legla). Preostalih 11 uzoraka (svi iz društava sa kliničkim simptomima AFB) nije bilo moguće svrstati u već registrovane genotipove. Otkriće novih P. larvae genotipova u Srbiji predstavlja polaznu osnovu za dalja istraživanja karakteristika tih genotipova, ali i njihovog uticaja na pčelinje društvo.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.142

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

CHROMATIN MUTANTS AFFECTING PARAMUTATION OF r1

 

Kovačević Nives and Kaeppler Shawn

 

Plant Breeding and Plant Genetics Program, Department of Agronomy, Univerzitet uWisconsin, Madison, USA

 

Alternation of a chromatin state is achieved through interactions and modifications of DNA, RNA and chromatin associated proteins. Such complex, yet precise, interactions are utilized by living organisms to pack DNA and to regulate gene expression. Paramutation is an epigenetic phenomena that violates Mendel’s Second Law as one homologous DNA sequence alters the expression of the other in heritable a manner. Underlying mechanisms by which paramutagenic states are established remain largely uncharacterized. In our search to identify chromatin genes that affect paramutation initiation at the r1 locus in maize (which conditions aleurone pigmentation), we have screened 390 transgenic RNAi silencing lines targeting 100 different genes. Our search resulted in the identification of several genes that have a potential effect on paramutation of r1.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.143

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

STANDARDIZACIJA METODA ZA DETEKCIJU GENOMA VIRUSA U KRVI I KRVNIM PRODUKTIMA: NAŠE ISKUSTVO U RADU SA PARVO B19

 

Nešić Milica1, Kuzmanović Dragana1, Jovanović-Ćupić Snežana2, Libek Vesna3, Pašić Srđan4 i Stamenković Gorana5

 

1Agencija za lekove i medicinske supstance Srbija, Nacionalna kontrolna laboratorija, Beograd; 2Institut za nuklearne nauke VINČA , Laboratorija za radiobiologiju i molekularnu genetiku, Beograd; 3 Klinički center – Zemun, Servis za transfuzologiju, Beograd, Srbija, 4Institut za majku i dete „Dr Vukan Čupić”, Beograd; 5Odeljenje za genetička istraživanja, Institut za biološka istraživanja"Sinisa Stanković“, Beograd, Srbija

 

Humani B19 parvovirus (B19), osim izazivanja groznice, osipa (erythema infectiosum) i artropatije, može dovesti do prolazne aplastične krize, hronične anemije i smrti fetusa. B19 je široko rasprostranjeni infektivni agens otporan na većinu metoda koje se koriste za inaktivaciju virusa u krvi i krvnim derivatima. S obzirom na to, analiza prisustva genoma B19 u ovim uzorcima metodom PCR-a je obavezna.   Analizom genomske baze podataka određena je specifičnost metode za genotip 1, koji je najučestaliji B19 genotip u Evropi. Procena senzitivnosti vršena je analizom serijskih razblaženja B19 DNK BRP a uspešno je detektovana 1 kopija/μL. Pored pozitivne i negativne kontrole za svaki korak reakcije korišćena je i interna kontrola - sintetski oligonukleotid koji se amplifikuje istim prajmerima. Upotrebom uspostavljene PCR metode analizirali smo uzorke plazme/krvi: asimptomatskih dobrovoljnih davaoca krvi, osoba sa akutnom infekcijom i imunokompromitovanih pacijenata. Dobijeni rezultati i sama priroda B19 ukazuju na potrebu da se redizajniraju prajmeri i metoda unapredi u kvantitativan esej. Razvoj i validacija kvantitativnog eseja i za manje učestale genotipove 2 i 3 su u toku.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.144

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

ZNAČAJ PCR METODE ZA RANO OTKRIVANJE I PRAĆENJE CITOMEGALOVIRUSNE INFEKCIJE KOD TRANSPLANTIRANIH BOLESNIKA

 

Savić Dejana, Kuljić Kapulica Nada i Jovanović Dragutin

 

VMA, Beograd

 

Citomegalovirusna (CMV) infekcija je značajna komplikacija kod transplantiranih bolesnika i dovodi do ozbiljne bolesti kod osoba čiji je imunski sistem oslabljen. Detekcija CMV DNK je rađena iz plazme kod pacijenata kod kojih je izvršena transplantacija matičnih ćelija ili bubrega, upotrebom PCR komercijalnih testova Cobas Amlicor CMV Monitor, Roshe. Praćena su 82 transplantirana bolesnika (33 primalaca bubrega i 49 primalaca matične ćelije hematopoeze) i to u periodu 2006-2007. CMV DNK u krvi transplantiranih bolesnika je dokazana u 18/82 (21.95%) od toga 8/33 (24.24%) primalaca bubrega i 10/49 (29.48%) primalaca matičnih ćelija hematopoeze. Viremija u krvi se kretala od 5.37 x102 do 1.34 x 105 cop/ml za hematološke i 4.09 x 102 do 3.25 x 103 cop/ml za nefrološke bolesnike. Posle primene antivirusne terapije (ganciklovir i valganciklovir) svi bolesnici su postali negativni.Kvantitativni CMV test je vrlo važan za rano dokazivanje CMV infekcije, kao i za praćenje CMV DNK u osoba posle transplantacije matičnih ćelija hematopoeze i bubrega.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.145

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

GM Arabidopsis thaliana ZA BIODETEKCIJU MINA U ZEMLJIŠTU

 

Meier Carsten1 i Berenji Janoš2

 

1Aresa, Coppenhagen, Denmark

2Institut za ratarstvo i povrtarstvo, Novi Sad

 

Arabidopsis thaliana (uročnjak) je genetički modifikovan u cilju korišćenja GM biljaka za biodetekciju mina u zemljištu. Regulacija sinteze crvenog pigmenta (anthocianina) je modifikovana kako bi GM biljka reagovala na specifične spoljne stimuluse vidljivom promenom boje biljaka iz zelene u crvenu u roku od 3 nedelje. Na ovaj način GM biljke su osposobljene za biodetekciju mina u zemljištu. U ovom slučaju spoljni stimulus je NO2 koji se oslobađa iz eksplozivnih naprava u zemljištu.Efikasnost ovog sistema je dokazana u poljskim ogledima tokom 2007. i 2008. godine.Ovaj reporter sistem moguće je koristiti i u oplemenjivanju raznih biljnih vrsta (soja, kukuruz, pamuk, uljana repica, pšenica, pirinač, itd.) u cilju otkrivanja prisustva specifičnih gena.Zahtev za zaštitu patenta ove tehnologije bazirane na ispoljavanju crvene boje kod biljaka nazvane”Reporter System in Plants” predat je u decembru 2003. godine u SAD, EU, Australiji, Novom Zelandu, Južnoafričkoj Republici, Indiji, Singapuru, Kini i Japanu. Zahtev je do današnjeg dana prihvaćen na Novom Zelandu, Australiji i EU.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.148

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

  

TRACES OF EVOLUTIONARY PROCESSES IN THE GENE POOL OF WESTERN-EURASIAN BEECHES

 

Gömöry Dušan and Paule Ladislav

 

Technical University in Zvolen, Slovakia

 

Common beech (Fagus sylvatica sensu lato) is an ideal object for the studies of microevolution. This taxonomic complex contains 4 taxa, however, their status is an issue of controversies. European beech (Fagus sylvatica L. ssp. sylvatica) is a generally recognized species with a wide European range. Eastern beech (Fagus sylvatica ssp. orientalis Lipsky) is sometimes considered a separate species, distributed over northern Asia Minor, the Caucasus and the Alborz Mts., with isolated occurrences in eastern Bulgaria and Greece. Two additional taxa, Balkan beech (F. moesiaca Czeczott) and Crimean beech (F. taurica Popl.) are mostly regarded as transitions between both main taxa.Compared to the diversity of the fossil record, the recent beech exhibits a strange morphological homogeneity over its European range. F. sylvatica s.s. survived the last glaciation in small refugial populations located at the tree southern peninsulas and there is paleobotanic as well as genetic evidence that it spread into most of its present range from a single refugium located in southeastern Alps. This colonization process is reflected in the present trends of genetic variation: allelic richness decreases from the refugia towards the marginal populations, whereas gene diversity exhibits just opposite trend. This pattern apparently results from repeated founding events during the recolonization.Beech in the southwestern part of the Balkans differs from the remaining European populations both in chloroplast and nuclear genes. However, the genetic transition from the Slovenian to Bulgarian populations is smooth. This cline is results from isolation by distance rather that adaptation. The absence of a distinct boundary does not support the existence of a separate taxon in this area.The range of Eastern beech is much more fragmented than that in Europe. The long-term geographical isolation, maybe lasting since the Tertiary, lead to the formation of three distinct gene pools, represented in different areas: western Asia Minor, the Caucasus and the Alborz. The populations in eastern Asia Minor, the Amanus Mts. and the Crimea contain a mixture of essentially the Turkish and the Caucasian gene pools. Beech in western Turkey is actually les differentiated from European beech than from the other Eastern beech populations. European beech appears thus as a paraphyletic taxon. This is a further argument to support pooling all western-Eurasian populations into a composite species Fagus sylvatica with two subspecies.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.149

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

FOREST MOLECULAR GENETICS: PROMISES, BREAKTHROUGHS, AND THE PRACTICE

 

Heinze Berthold

 

Federal Research Centre for Forests, Department of Genetics, Vienna, Austria

 

Forest genetics has gone a long way, from observation of differences between provenances within species, altitudinal races in mountainous regions, or clones of vegetatively propagated trees. Over the decades, single genes with visible effects (mostly deficiency mutants), metabolites as markers, isoenzymes (also called allozymes), and various kinds of DNA or protein-based markers have allowed ever increasing insights into the tree genome, culminating in the publication of the first fully sequenced genome of a Populus tree in 2006. In retrospect, almost every one of these technological breakthroughs has been accompanied by great expectations and promises of new applications based upon the new findings. In a review that contrasts the expectations, in their historical context, with real changes in forestry practice, I will try to identify the major obstacles that have hindered more widespread application of modern genetic knowledge: is it foresters being more conservative, scientists promising more than they can deliver, a problem of state-of-the-art being transferred into products on a grand scale, or are we alre 

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.152

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

NOVI TRENDOVI U OPLEMENJIVANJU BILJAKA

 

Janoš Berenji

 

Institut za ratarstvo i povrtarstvo, Novi Sad, Srbija

 

Molekularno oplemenjivanje. Razvoj biotehnologije oplemenjivačima pruža potrebno znanje i metode za stvaranje "dizajniranih biljaka" poput transgenih biljaka namenjenih specijanim potrebama kao što su tolerantnost prema abiotičkom i biotečkom stresu, poboljšani kvalitet, itd.

Oplemenjivanje na globalnu promenu klime. Globalna promena klime će prema očekivanju izazvati promenu temperature i padavina sa drugim posrednim i neposrednim uticajima na gajene biljke. Važno je da se na vreme stvore nove sorte koje će biti na raspolaganju kada predviđeni efekti promene klime postanu realnost.

Oplemenjivanje za bioenergiju. Oplemenjivanje biljaka za bioenergiju često se odnosi na konvencionalne kulture poput kukuruza, pšenice ili šećerne repe za bioalkohol ili uljanih kultura za biodizel. Sirak (Sorghum bicolor) za bioalkohol ili jatropa (Jatropha curcas) za biodizel su među primerima prosvećenih biljaka samo za bioenergiju.

Organsko oplemenjivanje. Organsko oplemenjivanje biljaka je novi trend u oplemenjivanju biljaka koji se karakteriše novim prilazima, ciljevima i metodama prilagođenih koncepciji organske poljoprivrede pri čemu participatorsko oplemenjivanje igra važnu ulogu.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.153

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

  

 

Unapređenje šumskog semenarstva Srbije primenom genetičkih markera

Isajev Vasilije1, Orlović Saša2, Konstantinov Kosana3, Drinić Mladenović Snežana3, Lučić Aleksandar4 i Ivetić Vladan1

 

1Šumarski fakultet, Beograd, Srbija,

2Institut za nizijsko šumarstvo i spoljašnju sredinu, Novi Sad

3Institut za kukuruz «Zemun Polje», Beograd-Zemun,

4Institut za šumarstvo, Beograd, Srbija

 

U radu su predstavljeni rezultati primene morfoloških i genetičkih markera, kao osnov za unapređenje šumskog semenarstva Srbije, izdvajanjem regiona provenijencija crnog bora (Pinus nigra Arnold) smrče i bukve u Srbiji. Genetičke specifičnosti vrsta, proučavane su putem ispitivanja strukture genoma njihovih semenskih sastojina, primenom proteinskih i PCR zasnovanih markera. Istraživanja genetičke strukture ovih vrsta primenom genetičkih markera predstavljalo je osnova je za upoznavanje:-stepena varijabiliteta određenih morfometrijskih karakteristika šišarica, semena i plodova i njihjove međuzavisnosti; -genetičke bliskosti proučavanih populacija analizom genetičkih markera; -međusobnog odnosa ekoloških odlika koje karakterišu staništa i dobijenih rezultata u laboratorijskim analizama. Konačnu rejonizaciju semenskih objekata neophodno je bazirati na dva aspekta – genetskoj izdiferenciranosti i očuvanju genofonda ovih vrste (in-situ i ex-situ), i zaštititi genetske specifičnosti prirodnih populacija crnog bora, smrče i bukve u Srbiji.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.154

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

BIOTEHNOLOGIJA I OPLEMENJIVANJE DOMAĆIH ŽIVOTINJA

 

Miščević Branislav, Bošković Jelena, Ivanc Aleksandar, Vukosav Marija i Kenjveš Tibor

 

Fakultet za biofarming, Bačka Topola

 

Za efikasni porast broja farmskih životinja i za poboljšanje kvaliteta i količina animalnih proizvoda kao što su meso, mleko, jaja, ključno mesto pripada oplemenjivanju i biotehnologiji. Genetika i reprodukcija predstavljaju osnovne funkcionalne preduslove za uspešnu stočarsku proizvodnju i predstavljaju važne elemente biotehnoloških istraživanja u stočarstvu. Razvijene su nove proizvodne tehnike u oplemenjivanju čija je primena u praksi specifična i odnosi se na sledeće oblasti koje obeležavaju razvoj ovog veka: Veštačko osemenjavanje i duboko zamrzavanje semena, Primena embrio transfera i manipulacija sa embrionima, Određivanje pola semena i embriona, Kloniranje gena i stvaranje funkcionalnih genskih konstrukcija, Mapiranje gena, Proizvodnja transgenih životinja.

Tehnike koje su razvijene korišćene su za ostvarivanje različitih ciljeva u stočarstvu: Efikasnije korišćenje proizvodnje spermatozoida i jajnih ćelija, Razmena genetskog materijala širom sveta, Sprovođenje higijenskih koncepata korišćenja VO i ET, Unapređenje genetskog napretka preko integrisanih odgajivačkih programa zasnovane na biotehnološkim postupcima., Dobijeni potpuno novi proizvodi od domaćih životinja.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.155

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

MAS suncokreta za otpornost prema plamenjači

 

Saftić-Panković Dejana, Radovanović Nataša  i Jocić Siniša

 

Institut za ratarstvo i povrtarstvo, Novi Sad, Srbija

 

Plamenjača suncokreta je oboljenje koje prouzrokuju oomicete Plasmopara halstedii. Dominantni gen Pl6 obezbeđuje otpornost na četiri rase P. halstedii, koje su najzastupljenije u Evropi. Nove linije suncokreta otporne prema plamenjači se stvaraju ubacivanjem ovog gena marker asistiranom selekcijom (MAS). Pl6 kao i nekoliko dominantnih i kodominantnih markera za otpornost prema plamenjači, su mapirani na «linkage» grupi 8, SSR mape. Primena molekularnih markera u identifikaciji otpornih biljaka u raznovrsnoj germplazmi suncokreta nam je omogućila definisanje jednog dominantnog i jednog kodominantnog CAPS markera za efikasnu MAS u oplemenjivačkom programu.Ispitivana je takođe i ekspresija Pl6 gena u mladim listovima suncokreta. Dobijeni rezultati ukazuju da je Pl6 konstitutivni gen. Fragmenti koji su umnoženi na cDNA iz otporne i osetljive linije su iste veličine ali se razlikuju po sekvenci i po nivou ekspresije.Dodatni eksperimenti koji su neophodni da objasne razlike u ekspresiji Pl6 gena kod otporne i osetljive linije, će takođe unaprediti MAS biljaka suncokreta otpornih prema plamenjači.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.156

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

Utvrđivanje roditeljstva i pola goveda putem molekulARNIH markera

 

 

Stevanović Jevrosima, Stanimirović Zoran, Ninoslav Đelić  i Radaković Milena

 

Odeljenje za biologiju, Veterinarski fakultet, Univerzitet u Beogradu

 

U svetu je utvrđivanje roditeljstva goveda putem molekulskih markera obavezno za svako grlo u programima selekcije i genetičkog poboljšanja. Sertifikat o roditeljstvu, izdat na osnovu analize mikrosatelitskih markera, neophodan je za sve jedinke u programima veštačkog osemenjavanja. Zbog toga smo pristupili uvođenju metode za utvrđivanje roditeljstva primenom standardizovanog i visokoinformativnog panela od 11 mikrosatelitskih markera (TGLA227, BM2113, TGLA53, ETH10, SPS115, TGLA126, TGLA122, INRA23, ETH3, ETH225 i BM1824) koji je odobrio i izdao Komitet za molekulske markere i testiranje roditeljstva goveda pri Međunarodnom društvu za genetiku životinja (ISAG). Podaci o roditeljstvu dobijeni primenom tih markera sastavni su deo pasoša za međunarodni transfer goveda. Utvrđivanje pola fetusa kod goveda značajno je zbog činjenice da pri uvozu i izvozu goveđeg mesa u Evropskoj Uniji postoji razlika u ceni u zavisnosti od porekla mesa, pri čemu se meso muških grla smatra kvalitetnijim i skupljim. Molekulski marker za prenatalnu determinaciju pola goveda je gen za amelogenin (AMX/Y) smešten na polnim hromozomima. Primenom istog markera obavlja se i PCR dijagnostika frimartinizma.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.157

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

  

 

OPLEMENJIVANJA KUKURUZA NA TOLERANTNOST PREMA SUŠI

 

Anđelković Violeta, Marković Ksenija, Ignjatović-Micić Dragana, Nikolić Ana, Drinić Mladenović Snežana i Lazić-Jančić Vesna

 

Institut za kukuruz Zemun Polje, Beograd, Srbija

 

Globalno „zagrevanje„ planete izazvaće povećanje potreba useva za vodom, klimatske promene i veću rasprostranjenost suše. Kukuruz je biljka koja se, po rasprostranjenosti i upotrebi, nalazi na trećem mestu u svetu i kod koje suša izaziva drastično smanjenje prinosa. Institut za kukuruz je davnih 70-ih započeo programe ka poboljšanju postojeće germplazme kukuruza i stvaranju hibrida tolerantnih na sušu, koji će ostvariti stabilne prinose u prisustvu ovog stresa. Programi su se razvijali i menjali zajedno sa razvojem ove oblasti nauke i tehničkim mogućnostima. Godinama je poboljšanje tolerantnosti kukuruza na sušu bilo bazirano na metodama klasične selekcije koje se zasnivaju samo na fenotipskoj ekspresiji ciljnih osobina. Karakteristika savremenih programa oplemenjivanja je da sve više koriste molekularne markere u različitim fazama procesa oplemenjivanja. Najznačajniji rezultati u ovoj oblasti ce biti prikazani u ovom radu.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.158

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

STANJE I PERSPEKTIVE BILJNIH GENETIČKIH RESURSA U SRBIJI

 

Boćanski Jan i Savić Ivanov Milena

 

Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srbija, Beograd

 

Biljni genetički resurs je svaki biljni genetički materijal koji ima aktuelnu ili potencijalnu vrednost za hranu ili drugu upotrebu u poljoprivredi. Prirodne pogodnosti našeg podneblja doprinele su velikom bogatstvu i brojnosti biljnih vrsta koje su značajni genetički resursi za hranu i poljoprivredu, kao i ekonomski razvoj zemlje. Biljni genetički resursi su osnova koja je neophodna za genetičko poboljšanje useva, bilo putem oplemenjivanja ili savremenih biotehnologija. Takodje su od suštinskog značaja za prilagođavanje na nepredvidljive ekološke promene i buduće ljudske potrebe. Razne otpornosti na bolesti, stresne uslove i štetočine koje su sadržane u divljim srodnicima, starim sortama i populacijama, u budućnosti mogu predstavljati presudan faktor u razvoju biljne proizvodnje. Biljni genetički resursi su ugroženi direktno (urbanizacijom, izgradnjom i širenjem gradova) i indirektno (zagađivanjem voda, zemljišta i vazduha), kao i drugim faktorima (promena klime, prirodne nepogode, uvođenje stranih organizama). Kolekcije biljnih genetičkih resursa voća, vinove loze, povrća, žitarica, industrijskog, krmnog i lekovitog bilja se čuvaju na institutima i fakultetima u Srbiji, a u planu je osnivanje Banke biljnih gena kao nacionalne institucije.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.159

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

GENETIČKI RESURSI POLJOPRIVREDNIH BILJAKA, ŠUMSKIH KULTURA I ŽIVOTINJA – ULOGA BIOTEHNOLOGIJE U KARAKTERIZACIJI I KONZERVACIJI

Konstantinov Kosana1, 2, Drinić Mladenović Snežana1 i Isajev Vasilije3

1Institut za kukuruz Zemun Polje, Beograd, Srbija

2 Akademija za inžinjerske nauke Srbije, Beograd, Srbija

3 Šumarski fakultet, Univerzitet u Beogradu, Srbija

 

Postoje različiti nivoi genetičke divergentnosti, uključujući ekosisteme, populacije, genotipove i individualne gene. Velike tehničke mogućnosti su dostupne u kreiranju novih vrsta, povećanju efikasnosti u povećanju vrednosti i kvaliteta genotipova od interesa. Centralni uslov za održivu konzervaciju genetičkih resursa je poznavanje varijabilnosti u bankama gena. Efikasno korišćenje genetičkih resursa koji se čuvaju u bankama gena u programima oplemenjivanja je ograničeno. Karakterizacija germplazme je bazirana na klasičnim deskriptorima (osobine) a sve više se primenjuju metode molekularne biotehnologije. Razvoj molekularne genetike omogućava unošenje brojnih, korisnih gena u različite organizme, identifikaciju gena i njihovo korišćenje u karakterizaciji genotipova. Hibridizacija različitih vrsta je korišćena da se razviju  animalne vrste korisne za gajenje u akvakulturi a postoje transgene vrste dostupne potrošačima. Konzervaciona genetika šumskih kultura je unapređena mogućnostima koje pruža molekularna biotehnologija. Molekularna karakterizacija je od pomoći u donošenju odluka u konzervaciji genetičkih resursa različitog biološkog porekla.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.162

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

fenotipska reakcija pšenice na različitim tipovima zemljišta

 

Dimitrijević Miodrag, Petrović Sofija, Banjac Borislav i Vukosavljev Mirjana

 

Univerzitet u Novom Sadu, Poljoprivredni fakultet, Novi Sad, Srbija

 

U radu je praćena fenotipska reakcija osam sorti pšenice na različite uslove gajenja. Ogledi su postavljeni na zemljištu tipa solonjec, ritska crnica i černozem na lokalitetima Kumane i Rimski Šančevi. Ispitivan je prinos, kao i komponente prinosa visina biljke, dužina klasa i žetveni indeks. Primenom AMMI modela je kvantifikovan i analiziran uticaj različitih sredina na fenotipsku varijabilnost sorti, kao i interakcija genotipa i spoljne sredine.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.163

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

PRINOS KUKURUZA U SVETLU GLOBALNIH I REGIONALNIH KLIMATSKIH PROMENA

 

Šurlan-Momirović Gordana1, Zorić Miroslav1, Kovačević Vlado2, Prodanović Slaven1, Vučković Savo1, Maklenović Violeta3, Jolanka Marton4 i Birkas Marta4

 

1 Poljoprivredni fakultet, Beograd-Zemun

2Univerzitet J. J. Strossmayer – Poljoprivredni fakultet, Osijek, Hrvatska

3 Poljoprivredni institut “Agrorazvoj”, Niš

4Szent Istvan University - Institute of Crop Production, Gödöllö, Hungary

 

Stalni porast broja ljudi zahteva povećanu proizvodnju hrane. Međutim, klimatske promene koje se uočavaju u poslednjim decenijama utiču na smanjenje prinosa najznačajnijih ratarskih vrsta, između ostalog i kukuruza. Hitno je potrebno pristupiti različitim tipovima istraživanjima u vezi sa klimatskim promenama koja bi mogla dati nova rešenja u poljoprivredi. U ovom radu proučavali smo kako su ekološke promene u regionu Balkana uticale na prinos zrna tokom desetogodišnjeg perioda (1996–2007). Podaci su uzeti sa osam lokacija (Niš, Novi Sad, Osijek, Zagreb, Vukovar, Virovitica, Bekes, Fejer) iz tri zemlje (Srbija, Hrvatska i Mađarska). Primenjene su različite statističke metode (analiza varijanse, korelacije, stepwise regresija i povezivanje parova) za procenu međuzavisnosti ekoloških činilaca (padavina i temperatura vazduha) sa prinosom zrna kukuruza. Dobijeni rezultati su upoređeni sa sličnim istraživanjima u svetu.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.164

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

ANALIZA UTICAJA GERMPLAZME RODITELJA NA OSOBINE PLODA F1, F2 I F3 GENERACIJE HIBRIDA PAPRIKE (Capsicum annuum L.)

 

Zečević Bogoljub1, Đorđević Radiša1, Damnjanović Jelena1, Đorđević Mladen1, Todorović Goran2 i Jevđović Radosav2

     

1Institut za povrtarstvo, Smederevska Palanka

2Institut za lekovito bilje "Dr.Josif Pančić" Beograd

 

Cilj ovoga istraživanja bio je da se odrede genetičke vrednosti za širinu plooda i dužinu ploda F1 i F2 generacije dialelno ukrštenih genotipova paprike, kao i da se ocene efekti primene pedigree i bulk metoda selekcije kod F3 hibridnih populacija. Hibridne populacije su formirane od ukrštanja divergentnih genotipova koji pripadaju različitim varijetetima vrste Capsicum annuum L. Ispitivanja roditeljskih linija i F1 generacije trajala su tri godine, eksperimenti sa F2 generacijom dve godine, dok je analiza rezultata za hibridne populacije F3 generacije urađena na osnovu podataka jednogodišnjeg ogleda. Uzimajući sve dobijene kombinacije ukrštanja u obzir ocenjeno je da je efekat heterozisa u F1 generaciji za ispitivane osobine bio veoma mali. Genetička analiza F2 generacije pokazala je da se proučavane osobine nasleđuju parcijalnom dominacijom. U F3 generaciji hibridne populacije nastale primenom pedigree metoda selekcije ocenjene su kao oplemenjivački vrednije, po osnovu svih osobina, u odnosu na hibridne populacije dobijene modifikovanom bulk metodom.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.165

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

TIPOVI LISTA MAHUNARKI I NJIHOV AGRONOMSKI ZNAČAJ

 

Ellis Noel1, Hofer Julie1, Mikić Aleksandar2, Mihailović Vojislav2, Vasiljević Sanja2, Milić Dragan2, Đorđević Vuk2 i Perić Vesna3

 

1John Innes Centre, Department of Crop Genetics, Colney Lane, Norwich,UK

2Institut za ratarstvo i povrtarstvo, Novi Sad, Srbija

3Institut za kukuruz Zemun Polje, Zemun, Srbija

 

Većina vrsta mahunarki poseduje složeni list, sa parovima liski postavljenim duž lisne drške i parom zalistaka u osnovi. Unutar tribusa Cicereae i Fabeae, češća je pojava da su vršni organi vitice, a ne liske. Obrazovanje ovih organa, kod različitih vrsta, nalazi se pod kontrolom nekolicine gena. Najšira varijabilnost raznolikosti lisnih organa ekonomski značajnih mahunarki je kod graška. Mutanti graška afila, genetičke strukture afaf TlTl, poseduju listove u vidu skupa razgranatih vitica i smatraju se najvećim pronalaskom u oplemenjivanju graška tokom poslednjih 20 godina. Ovo je dovelo do stvaranja sorti sa značajno povećanom otpornošću na poleganje i smanjenim gubitkom prinosa zrna. Smatra se da mutant graška sa svim viticama preobraženim u liske, poznat kao acacia i sa genetičkom strukturom AfAf tltl, ima veliki potencijal za proizvodnju krme, što je slučaj i sa višelisnim genotipovima lucerke i detelina, gde, umesto uobičajenih tri, postoji pet ili sedam liski. Uvođenje više od tri liske kod soje nužno ne vodi povećanju prinosa zrna, ali može da poveća njen potencijal za proizvodnju krme i biomase.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.166

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

 

PREKRASNA VAVILOVIJA (Vavilovia formosa) I MOLEKULARNA TAKSONOMIJA TRIBUSA Fabeae

 

Smýkall Petrl1, Kenicer Greg2 i Mikić Aleksandar3

 

1Agritec Plant Research Ltd., Šumperk, Czech Republic

2Royal Botanic Garden Edinburgh, Edinburgh, UK

3Institut za ratarstvo i povrtarstvo, Novi Sad, Srbija

 

Tribus Fabeae (ranije Vicieae) obuhvata pet rodova, uključujući Lathyrus (grahor), Lens (sočivo), Pisum (grašak) i Vicia (grahorica). Status preostalog roda, Vavilovia, ostaje nejasan i zanimljiv. Njegova jedina vrsta, prekrasna vavilovija (Vavilovia formosa (Steven) Fed.), jeste višegodišnja vrsta koja se može pronaći na Kavkazu, istočnoj Turskoj, severnim delovima Iraka, Iranu, Siriji i Libanu. Među osobinama koji govore u prilog bliskog srodstva vavilovije sa graškom jeste i osetljivost na gljive Uromyces pisi i Ascochyta pisi, osobene za grašak, kao i mogućnost međusobnog ukrštanja. Sve do sada, molekularna filogenetika nije bila korišćena za određivanje odnosa roda Vavilovia sa rodovima Pisum i Lathyrus. Korišćenjem sekvenci četiri filogenetički informativna regiona, maturaze K, trn L-F i trn S-G spejsera DNK hloroplasta, kao i internal transcribed spacer (ITS) regionom jedarne DNK, ispitivali smo odnose među rodovima. Metodi maksimalne parsimonije i Bejzove analize podataka kombinovanih sekvenci potvrdili su da je Vavilovia osobena grupa unutar grupe Lathyrus Pisum - Vavilovia.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.167

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

PERSPEKTIVNI HIBRIDI VIŠNJE (Prunus cerasus L.) STVORENI

U INSTITUTU ZA VOĆARSTVO U ČAČKU

 

Radičević Sanja, Cerović Radosav, Glišić Ivana i Karaklajić-Stajić Žaklina

 

Institut za vočarstvo, Čačak

 

Oplemenjivački rad na stvaranju sorti višne (Prunus cerasus L.) u Institutu za voćarstvo u Čačku kao osnovne ciljeve postavlja visoku rodnost, krupnoću i kvalitet ploda, kao i otpornost prema prouzrokovačima najznačajnijih bolesti i štetočinama. U radu su prikazani dvogodišnji rezultati ispitivanja pomoloških osobina, biohemijskog sastava ploda, kao i poljske otpornosti četiri perspektivna hibrida višnje: III/23 (‘Köröser Weichsel’ x ‘Heimanns Konserven Weichsel’), III/31 (‘Köröser Weichsel’ x ‘Heimanns Rubin’), II/40 (‘Köröser Weichsel’ x ‘Heimanns Konserven Weichsel’) i XII/57 (‘Čačanski rubin’ x ‘Heimanns Konserven Weichsel’), poređeni sa osobinama standardne sorte ‘Heimanns Konserven Weichsel’. Perspektivni hibridi se odlikuju većom masom ploda i povoljnijim biohemijskim sastavom ploda u odnosu na standardnu sortu. Pokazuju značajan stepen poljske otpornosti prema prouzrokovačima monilioze mladara i plodova (Monilia sp.), ljubičaste pegavosti lišća (Blumeriella jaapii (Rehm.) v. Arx.), šupljikavosti lišća trešnje i višnje (Clasterosporium carpophilum (Lév.) Aderh.) kao i napadu trešnjine muve (Rhagoletis cerasi L.).

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.168

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

Ekotipovi belog bora (Pinus silvestris L. ) ilirkog područja u pošumljavanju staništa jugozapadne Srbije

 

Rakonjac Ljubinko1, Isajev Vasilije2 i Lučić Aleksandar

 

1Institut za šumarstvo, Beograd, 2Šumarski fakultet, Beograd

 

U radu se govori o metodološkom pristupu ekotipskoj diferencijaciji belog bora. Izneto je da su specifični stanišni uslovi šireg ekološkog dijapazona belog bora u Bosni mogli uticati na procese reproduktivne izolacije ove vrste, bez obzira na slabo izraženu geografsku udaljenost proučavanih popu­lacija. Rezultati istraživanja diferencijacije ekotipova belog bora pokazali su da postoji zako­nita međuzavisnost morfološko-anatomskih i ekofizioloških svojtava belog bora sa karakte­rom njihovih staništa. Upravo određene zakonitosti u distribuciji ispitivanih elemenata po oblastima istraživanja su, u stvari i usvojeni parametri u ekotipskoj diferencijaciji belog bora. Analizom svih diferencijalnih karaktera grupisane su populacije u 5 ekotipova belog bora. Kod pošumljavanja belim borom u uslovima jugozapadne Srbije treba koristiti sadni materijal koji vodi poreklo od fenogrupe B1 (prema klasifikaciji Tošića za staništa vrlo bliska prirodnim staništima belog bora - u pogledu madmorske visine).

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.169

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

KORIŠĆENjE GEOGRAFSKE KOMPONENTE GENETIČKIH PODATAKA

 

Ivetić Vladan1, Isajev Vasilije1 i Drinić Mladenović Snežana2

 

1Šumarski fakultet, Beograd

2Institut za kukuruz Zemun Polje, Beograd, Srbija

 

Genetički diverzitet može biti prostorno diferenciran na različitim nivoima, kao što su populacije, subpopulacije ili između susednih individua. Ova prostorna distribucija je uvek posledica spoljašnjih uticaja, kao što su aktivnost čoveka, životna faza i demografska istorija vrste. Stoga, znanje o prostornoj genetičkoj strukturi obezbeđuje vredan alat u proučavanju ovih uzročnih faktora, kao i za bolje razumevanje genetičkih procesa kao što su diferencijalni selektivni pritisak, protok gena i drift. Za razliku od estimatora populacione genetike, koji zahtevaju uprosečavanje unutar populacija ili hijerarhijske modele, prostorna autokorelacija koristi podatke svih parova individua sa primerne površine i stoga obezbeđuje mnogo korisnije informacije na populacionom nivou. U radu je prikazana primena različitih metoda za istraživanje prostorne genetičke strukture, na primeru genetičkih podataka dobijenih primenom RAPD markera iz prirodnih populacija bukve, od prostorne autokorelacije, Mantelovog testa, interpolacije genetičkih podataka, do primene Monmonijerovog algoritma za izdvajanje genetičkih barijera.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.170

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

UTVRĐIVANJE MEĐUVRSNE DNK VARIJABILNOSTI TOPOLA KORIŠĆENJEM AFLP I SSR MARKERA

 

Galović Vladislava, Orlović Saša, Kovačević Branislav i Pilipović Andrej

 

Institut za nizijsko šumarstvo i spoljašnju sredinu, Novi Sad, Srbija

 

Cilja ovog rada bio je da se ispita DNK varijabilnost kod topola korišćenjem AFLP and SSR markera da bi se utvrdili fingerprinting profili startujući sa germplazmom (različitog genetičog porekla) osnovne kolekcije Instituta za nizijsko šumarstvo i okruženje, Novi Sad, Srbija. Polimorfizam markera i njihova sposobnost diskriminacije izmedju AFLP i SSR bili su utvrdjeni unutar 13 klonova dve sekcije (Aigeiros and Tacamahaca) roda Populus. Za ovo istraživanje izabrano je 12 setova mikrosatelitskih prajmera i 5 AFLP prajmer kombinacija. Od 12 SSR markera 10 je bilo uspešno amplifikovano. Od 12 lokusa najpolimorfniji su PTR1, PTR3, PTR6, i PTR14. Sposobnost diskriminacije za sve SSR markere kretala se od 0,13 – 0,81. Od pet AFLP prajmer kombinacija Pes1/Pms1 je bila najpolimorfnija. Sposobnost diskrimacije za sve AFLP markere kretala se od 0.82 do 0.92. Utvrđivanjem polimorfizma između klonova od interesa, mikrosateliti i AFLP DNK markeri mogli bi uspešno da se koriste pri utvrđivanju njihovog fingerprintinga. Time bi se unapredio program selekcije topola i takođe bio vredna dopuna u procesu registracije novih klonova kao i utvrdjivanja koliko novi selekcionisani klonovi odgovaraju tipu i na taj način zaštitili autorska prava.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.171

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

Specijska identifikacija mikrosporidijalnih patogena roda Nosema u uzorcima Apis mellifera iz Srbije

primenom PCR-RFLP metode

 

Stevanović Jevrosima, Stanimirović Zoran i Radaković Milena

 

Odeljenje za biologiju, Veterinarski fakultet, Univerzitet u Beogradu

 

Ranije se smatralo da je Nosema apis jedina vrsta mikrosporidijalnog patogena pčela Apis mellifera. Poslednjih godina, utvđeno je prisustvo novog parazita, Nosema ceranae, kod A. mellifera širom sveta (Evropa, Azija, Amerika, Kanada). Istovremeno, učestale su neobične pojave nestajanja pčela iz košnica i pojave da jaka društva naglo oslabe i uginu (tzv. kolaps pčelinjeg društva). Ovakve simptome često su uočavali i pčelari iz Srbije tokom prethodne dve godine, što je ukazalo na potrebu da se na teritoriji Srbije obave epidemiološka istraživanja N. ceranae kod pčela A. mellifera. Pčele izletnice uzorkovane su iz 144 društava (sa 112 lokaliteta širom Srbije) sa ili bez vidljivih simptoma bolesti nozemoze. Uzorci u kojima je mikroskopski potvrđeno prisustvo noseme (n=84), analizirani su putem PCR-RFLP metode u cilju razlikovanja N. ceranae od N. apis. Rezultati su pokazali da je u svim ispitivanim uzorcima bila prisutna vrsta N. ceranae. U radu je razmatrana mogućnost uzročne povezanosti između inficiranosti A. mellifera mikrosporidijom N. ceranae i velikih gubitaka pčela zabeleženih u Srbiji.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.172

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

GENETIC MAPPING OF LEAF RUST (Puccinia hordei Otth) Resistance In Barley Accession MBR1012 ORIGINATING FROM R. OF SRBIJA AND R. OF MONTENEGRO

 

Perović D.1, Günter J.1, Steffenson B.2, Kopahnke D.1, Pržulj Novo3 and Ordon F.1

 

1Julius Kühn-Institute, Federal Research Centre for Cultivated Plants, Institute for Resistance Research and Stress Tolerance, Quedlinburg, Germany;

2Department of Plant Pathology, University of Minnesota, St. Paul, USA

3 Institute of Field and Vegetable Crops, Novi Sad, Serbia

 

 

To promote the effective use of barley landraces in breeding programs, they need to be fully characterised and evaluated for agronomical traits. Characterization of such genetic resources has to give special attention to disease resistance as the gene-pool of cultivated barley is largely depleted of major resistance genes for many plant pathogens, e.g. leaf rust. After detection of resistance to the available virulent isolates of pathogens, it is necessary to genetically map the corresponding genes in order to effectively incorporate them into adapted breeding lines. Here we present preliminary results on the mapping of resistance to leaf rust (Puccinia hordei Otth) isolates I80 and I90 detected in the landrace MBR1012 from Srbija and Montenegro. Mapping revealed the localization at two new positions on the short arm of chromosome 1H indicating two new resistance genes. Next, the relation to Rph4, which is also located on chromosome 1H has to be analysed by tests for allelism. Further characterization and utilisation of these genes is discussed.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.173

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

TOLERANTNOST NA SUŠU LOKALNIH POPULACIJA PŠENICE SA PODRUČJA ZAPADNOG BALKANA

 

Dodig Dejan1, Kandić Vesna1, Zorić Miroslav2, Šurlan-Momirović Gordana2 i Knežević Desimir3

 

1 Institut za kukuruz Zemun Polje, Beograd, Srbija

2 Poljoprivredni fakultet, Beograd-Zemun

3 Poljoprivredni fakultet, Univerzitet u Pristini, Zubin Potok, Srbija

 

Lokalne populacije obične pšenice (Triticum aestivum L.), sakupljene sa područja zapadnog Balkana, razmatrane su u ovom radu kao potencijalni genetički izvor otpornosti prema suši u oplemenjivanju pšenice. Grupa od 20 lokalnih populacija zajedno sa 80 modernih i starih sorti pšenice poreklom iz celog sveta, testirana je u četvorogodišnjem poljskom ogledu u optimalnim (navodnjavanje) i sušnim uslovima gajenja. Tri selekciona pokazatelja, uključujući prosečnu produktivnost (MP), tolerantnost (TOL) i indeks osetljivosti na uslove stresa (SSI) izračunati su na osnovu prinosa zrna u navodnjavanju i suši.Prinos lokalnih populacija bio je značajno manji od prinosa sorti u oba tretmana. Pored toga nije utvrđena očekivana veća stabilnost prinosa lokalnih populacija u odnosu na sorte. S’druge strane, prosečno smanjenje prinosa pod stresnim uslovima u odnosu na povoljne uslove (TOL) kod lokalnih populacija je bilo značajno manje kod sorti. Međutim, selekcija na TOL može usloviti smanjenje prosečne produktivnosti (MP) koja je vrlo važna za izbor sorti u varijabilnim klimatskim uslovima kakvi su na području jugoistočne Evrope. Na osnovu dobijenih rezultata, zaključili smo da su ispitivane lokalne populacije od male vrednosti za poboljšanje prinosa i stabilnosti novih sorti pšenice za regionalno tržište.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.174

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

QTL ANALIZA SVOJSTAVA KOJA DOPRINOSE TOLERANTNOSTI NA SUŠU KOD KUKURUZA

 

Nikolić Ana1, Ignjatović-Micić Dragana1, Lazić-Jančić Vesna1 i Pekić Sofija2

 

1Institut za kukuruz Zemun Polje, Beograd, Srbija

2 Poljoprivredni fakultet, Beograd-Zemun

 

Suša je jedan od glavnih faktora koji uzrokuje smanjenje prinosa kukuruza u većini oblasti u kojima se proizvodi, te je od velikog značaja razviće genotipova tolerantnih na sušu. Tolerantnost na sušu je kompleksna osobina i primenom konvencionalnog oplemenjivanja je teško postići zadovoljavajuće rezultate. S druge strane, razumevanje genetičke osnove ovog svojstva bi značajno uticalo na povećanje produktivnosti kukuruza. Podaci o fenotipskim svojstvima zajedno sa podacima dobijenim primenom molekularnih markera omogućuju mapiranje lokusa kvantitativnih svojstava (QTL) uključenih u ekspresiju tolerantnosti na sušu. U ovom radu su identifikovani QTL-ovi na populacijama (F2 i F3) dobijenim iz ukrštanja tolerantne (DTP79) i linije kukuruza osetljive na sušu (B73). F2 segregirajuća populacija je korišćena za konstruisanje genetičke mape primenom molekularnih markera (RFLP, SSR, AFLP). Samooplođenjem F2 biljaka dobijene su F3 familije koje su korišćene za fenotipsku analizu osobina uključenih u tolerantnost. Mapiranje QTL-ova izvršeno je primenom statističkog programa QTL CartographerV 2-5.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.175

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

  

  

TRANSMISSION OF RESISTANCE TO TOBACCO MOSAIC VIRUS (TMV) IN SOME ORIENTAL TOBACCO VARIETIES

 

Dimitrieski Miroslav

 

Tobacco Institute-Prilep, Macedonia

 

The aim of investigation was to study the transmission of TMV resistance in some commercial varieties of oriental tobacco by the method of backcross hybridization. Investigation included resistant introduced oriental varieties (AA) and one susceptible variety (aa). In relation to other qualitative and productional characteristics, the latter variety was good for the purchasers. In F1, resistant heterozygous progeny (Aa) was obtained, which was back pollinated with pollen of the recipient variety(aa). In BC1, as well as in other generations up to BC5 and BC6, resistant plants, phenotypically more similar to the recipient variety, were pollinated again with the pollen of this variety. Infective juice from diseased plants was used for inoculation of plants from hybrid generations, using the method of Ternovskiy.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.176

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

ZNACAJ GENETIČKIH RESURSA RAZLIČITOG GEOGRAFSKOG POREKLA U SIMULTANOM OPLEMENJIVANJU KUKURUZA

NA VISOK KVALITET

 

Denić Miloje1, Ignjatović-Micić Dragana1, Stanković Goran1, Marković Ksenija1, Žilić Slađana1, Lazić-Jančić Vesna1, Chauque Pedro2, Fato Pedro2, Mariote David2, i Haag Wayne3

 

1Institut za kukuruz Zemun Polje, Beograd, Srbija

2Institute for agricultural research Mozambika, Maputo, Mozambik

3SG 2000, Maputo, Mozambique

 

Zbog niske bioloske vrednosti proteina zrna standardnog tipa kukuruza se pristupilo stvaranju sorata i linija kukuruza visokog kvaliteta proteina (VKP) koriscenjem tri geneticka sistema: opaque-2 gena, gena modifikatora endosperma i gena enhansera koji povecavaju sadrzaj lizina i triptofana u opaque-2 osnovi. Da bi se istovremeno ublazilo i delovanje abiotskih i biotskih faktora stresa ukljuceni su i genotipovi sa tolerantnoscu na ove faktore. Korisceni su geneticki resursi poreklom iz Severne, Centralne i Juzne Amerike, zatim Zapadne, Centralne i Juzne Afrike i resursi iz banke gena Instituta za kukuruz “Zemun polje”. Kombinovanjem selekcionih pristupa u izboru genetickih resursa, tehnika u poljskim i laboratorijskim uslovima stvoren je veliki broj ranih sorata, inbred linija i hibrida VKP, modifikikovanog endosperma i visokog potencijala rodnosti pod losim i normalnim uslovima gajenja. Takodje, stvorene inbred linije su ispoljile visoku kombinacionu sposobnost u nekonvencionalnim i konvencionalnim hibridima. Poljski ogledi su pokazali da VKP hibridi konkurisu po prinosu najboljim komercijalnim hibridima standardnog tipa kukuruza.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.177

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

PROŠIRENJE KOLEKCIJE AUTOHTONIH GENOTIPOVA ENGLESKOG LJULJA (Lolium perenne L.) I JEŽEVICE (Dactylis glomerata L.)

 

Sokolović Dejan1, Babić Snežana1, Tomić Zorica2, Radović Jasmina1, Lugić Zoran1 i Cvetković Mirjana1

 

1 Institut za krmno bilje, Krusevac

2 Institut za stočarstvo, Beograd

 

Engleski ljulj i ježevica su najvažnije krmne trave. L. perenne je u Srbiji najviše zastupljen u asocijaciji Lolio-Cynosuretum cristati, naročito na terenima koji se intenzivno koriste. D. glomerata je vrsta nižih travnjaka, a u brdskim regionima je uglavnom prisutna na rubu mezokserofilnih šuma. U cilju očuvanja genetičkih resursa, ali i u cilju prikupljanja početnog materijala za kreiranje krmnih sorti aklimatizovanih na domaće agroekološke uslove, u Institutu za krmno bilje od 1989 do 1992 prikupljeno je10 uzoraka engleskog ljulja i 12 uzoraka ježevice iz divlje flore i priključeno BBG Srbije. Tokom prethodnog perioda u okviru domaćih oplemenjivačkih projekata, delimično koristeći materijal iz Nacionalne kolekcije, stvorene su tri sorte ove dve vrste. Proširenje postojeće kolekcije je stalna težnja oplemenjivača u Srbiji u cilju poboljšanja genetičke osnove za oplemenjivanje. U prethodnom periodu sprovedeno je nekoliko projekata u cilju prikupljanja i evaluacije autohtonih genotipova. Kao rezultat formirana je nova kolekcija od 51 genotipa ježevice i 5 engleskog ljulja. Ovi uzorci su inkorporirani u različite procese oplemenjivanja za dobijanje krmnih sorti specifičnih karakteristika.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.178

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

GENETIČKI RESURSI JABUKE (Malus sp.) NA PODRUČJU JUŽNE SRBIJE

 

Mratinić Evica i Fotirić Milica

 

Poljoprivredni fakultet, Beograd

 

U ovom radu su prikazani rezultati sakupljanja, kolekcionisanja i egzaktnog proučavanja u oslovima in situ 18 autohtonih sorti jabuke sa područja Južne Srbije (Kosovske Mitrovice, Vranja i Preševa), kao prilog očuvanju genofonda voćaka Srbije. U periodu od 2000 – 2002. godine proučavane su važnije biološke osobine: vreme cvetanja (početak, puno, kraj i obilnost), vreme zrenja, krupnoća i hemijske osobine ploda (sadržaj suve materije, šećera, kiselina i ukupnih mineralnih materija) i rodnost, izražena u kg/stablu. Razlike između sorti jabuka proučavanih u ovom radu utvrđene su analizom varijanse dok je njihovo grupisanje izvršeno klaster analizom. Kod proučavanih sorti jabuke raspon cvetanja je iznosio 23 dana (od 20.04.-13.05.). Sve sorte po vremenu zrenja pripadaju grupi zimskih sorti. Dominiraju sorte srednje krupnog do krupnog ploda, visokog sadržaja suve materije i ukupnih šećera, a niskog sadržaja ukupnih kiselina i mineralnih materija. Dominiraju sorte srednje rodnosti, a kod svih ispitivanih sorti jabuke je uočena izrazita alternativnost u rađanju.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.179

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

GENETIC VARIATION OF EUROPEAN SILVER FIR (Abies alba) IN SOUTHEASTERN EUROPE

 

Longauer Roman1, Lavadinović Vera2, Gömöry Dušan Paule Ladislav3, Borlea Gheorghe4, Ballian Dalibor5, Brus Robert6, Zhelev Petar7 and Andonoski Aleksandar8

 

1 Forest Research Institute, Zvolen, Slovakia;2 Institut za šumarstvo, Beograd, Srbija ; 3Technical University, Faculty of forest, Zvolen, Slovakia;4 ROMSILVA - Forest Directorate Timisoara. Timisoara, Romania;5 Univerzitet u Sarajevo, Sarajevo, Bosna i Hercegovina;6 University Ljubljana, Biotechnical Faculty, Ljubljana, Slovenia;7 Faculty of foresty, Sofia, Bulgaria;8 University St. Kiril and Metodij, Faculty of foresty, Skopje, Macedonia

 

Genetic variation of 57 Southeast-European populations of Abies alba was studied by means of maternally inherited mitochondrial nad5-4 gene marker and isozyme gene markers in 18 nuclear loci.Geographic distribution of mtDNA haplotypes revealed 2 zones where different Postglacial re-colonization routes have met. The zone in the Ukraininan Carpathians is narrow, while two circumparallel migration streams are present in Central Dinarids: The haplotype typical of Balkanic refugia predominates in the maritime, whereas the Alpine-Hercynic haplotype in the inland part of the mountains. Clinal variation in the allele frequencies of nuclear gene loci indicate an extensive gene flow between areas colonized from different refugia, however. Mean observed heterozygosity (Ho =0.140-0.182), expected heterozygosity He = 0.143–0.188) and gene diversity (υ = 0.147–0.235) of Southeast-European populations appeared to be obviously higher than in the Central-European ones (Ho= 0.101–0.122, He= 0.102–0.124, υ = 1.114–0.142). This finding supports the hypothesis attributing the long-term dieback of Abies alba in Central Europe to insufficient genetic diversity (and reduced adaptability) of its local populations.Genetic differentiation in the isozyme loci proved to be higher in Abies alba than in other wind-pollinated forest tree species. The among-population component of total gene diversity accounted for 8.7%, and Nei’s genetic distances ranged from 0,019 to 0,037 between its Southeast- and Central-European populations. According to the genetic structure, southeastern populations of Abies alba can be grouped as follows: (i) Bulgaria, & southeast Srbija and Macedonia, (iii) Central Dinarids (iv) Romanian Carpathians and (v) Slovenia. Several alleles seem to be area-specific also within these regions, however.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.182

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

GENOTIPSKA VARIJABILNOST BROJA ZRNA PO KLASU KOD PŠENICE (TRITICUM AESTIVUM L.)

 

Knežević Desimir1, Kovačević Vlado2, Đukić Nevena3, Jelić Miodrag1 i Luković Kristina4

 

1 Poljoprivredni fakultet, Univerzitet u Pristina, Zubin Potok, Kosovo i Metohija, Srbija

2Univerzitet J. J. Strossmayer u Osijeku, Poljoprivredni fakultet, Osijek, Hrvatska

3 PMF, Univerzitet u Kragujevac, Kragujevac, Srbija

4Društveno ekonomski centar za strna žita doo Kragujevac, Kragujevac, Srbija

 

U radu je proučavan način nasleđivanja, efekat gena i kombinirajuće sposobnosti za broj zrna po klasu kod četiri divergentne sorte pšenice  koje su ukrštane po shemi nepotpunog dialela (bez recipročnih kombinacija). Izučavane sorte i hibridi F2 generacije, koji su pokazali značajne razlike za izučavano svojstvo. U istraživanjima je ustanovljen različit tip nasledjivanju sa preovladavanjem parcijalne dominacije. Najbolji opšti kombinator za broj zrna po klasu je sorta Jugoslavija.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.183

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

VARIJABILNOST Gli-A2 ALELA KOD 21 SORTE Triticum durum

 

Đukić Nevena1, Knežević Desimir2 i Stamenković-Radak Marina3

 

1 PMF, Univerzitet u Kragujevcu, Kragujevac, Srbija; 2Poljoprivredni fakultet, Univerzitet u Pristini, Zubin Potok, Kosovo i Metohija, Srbija;

3Biološki fakultet, Univerzitet u Beogradu

 

U radu je izučavana kompozicija glijadina koji su pod kontrolom Gli-A2 alela, kao i polimorfnost alela Gli-A2 lokusa kod 21 sorte durum pšenice. Glijadini su razdvajani metodom elektroforeze na poliakrilamidnom gelu. Dobijeni elektroforegrami su korišćeni za ocenu varijabilnosti glijadinskih komponenti i identifikaciju glijadinskih blokova. U izučavanjima je identifikovano 9 alela (b, c, d, e, f, g, j, k, n) na Gli-A2 lokusu. Aleli b, c, d i e kodiraju blokove čije se komponente nalaze u α-zoni. Prve komponente blokova određenih alelima n, f, g, j, i k, nalaze se u β-zoni i identične su, a ostale komponente se nalaze u α-zoni. Glijadinski blokovi su se razlikovali prema broju i njihovim molekulskim masama. Ustanovjena varijabilnost blokova komponenti glijadina je pokazala postojanje polimorfnosti glijadinskih alela Gli-A2 lokusa. Frekvencija identifikovanih alela je bila različita i nalazi se u rasponu od 4.76 % do 23.8 %. Najveću učestalost je imao alel Gli-A2b a najmanju Gli-A2j, Gli-A2d i Gli-A2f.

    

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.184

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

  

MOGUĆNOSTI KORIŠĆENJA FIZIOLOŠKIH PARAMETARA U OPLEMENJIVANU PŠENICE NA PRINOS ZRNA

 

Olivera Nikolić1, Tomislav Živanović2, i Milovanović Milivoje1

 

Centar za strna žita, Kragujevac, Srbija

2Poljoprivredni fakultet, Beograd-Zemun

 

Savremena selekcija i oplemenjivanje pšenice, u cilju postizanja zadovoljavajućih rezultata u povećanju produktivnog potencijala novodobijenih genotipova, zahtevaju uvođenje novih kriterijuma i baziranje na naučnim saznanjima iz različitih oblasti istraživanja.U radu je proučavana mogućnost primene fizioloških parametara efikasnosti ishrane biljaka pšenice azotom kao kriterijuma u procesu oplemenjivanju na prinos zrna ove vrste strnih žita, na osnovu njihove međuzavisnosti. Ispitivanje je obuhvatalo 30 sorti i perspektivnih linija pšenice. Utvrđena je pozitivna i statistički visoko značajna međuzavisnost sadržaja azota u biljci u cvetanju, zrnu, slami i ukupnog sadržaja azota u zreloj biljci, reutilizacije i prirasta azota kao fizioloških parametara i prinosa zrna ispitivanih genotipova pšenice. Većina navedenih parametara, važnih sa aspekta prinosa zrna, se može jednostavno pratiti i određivati pre završetka vegetacionog perioda pšenice. Na osnovu utvrđene međuzavisnosti i mogućnosti njihovog efikasnog određivanja, ispitivani parametri se mogu preporučiti kao kriterijumi za odabir roditeljskih parova i ocenu potomstva u selekciji i oplemenjivanju pšenice na prinos zrna.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.185

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

Stabilnost parametara klasa sorti pšenice na solonjecu

 

Petrović Sofija, Dimitrijević Miodrag, Banjac Borislav i Vukosavljev Mirjana

 

Univerzitet u Novom Sadu, Poljoprivredni fakultet, Novi Sad, Srbija

 

U radu je ispitana fenotipska varijabilnost broja i mase zrna po klasu, kao i dužine klasa novosadskih sorti pšenice NSR-5, Evropa 90 i Pobeda. Ogled je postavljen na lokalitetu Kumane u Banatu, na zemljištu tipa solonjec, na kontrolnoj varijanti i popravkama uz primenu 25t/ha i 50t/ha fosforgipsa u 3 vegetacione sezone. Sorta Evropa 90 pokazuje maksimalne vrednosti svih ispitivanih parametara klasa u godinama ispitivanja. Primenom AMMI modela je uočena značajna vrednost PCA1 ose za broj i masu zrna po klasu.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.186

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

INDUCTION OF DOUBLED HAPLOIDS IN MACEDONIAN

WHEAT GENOTYPES (Triticum aestivum L.)

 

Jankuloski Ljupcho1, Jankulovska Mirjana1 and Simeonovska Emilija2

 

1Faculty of Agricultural Sciences and Food, Skopje, Macedonia

2Institute of Agriculture, Skopje, Macedonia

 

The objective of the study was to investigate efficiency of anther culture in the production of spontaneous doubled haploids from selected eight Macedonian winter wheat (Triticum aestivum L.) genotypes, from which six varieties and two advanced lines. For embryods induction and development of green plant regenerants, modified P-4 induction medium and modified 190-2 regeneration medium were used, respectively. Statistically significant differences were observed among wheat genotypes for androgenous capacity, green plant regeneration and doubled haploid production. From the whole material, the embryods production was 49.29 per 100 isolated anthers in average, ranging from 0.50 (Treska) to 119.67 (SK 15/90). The variety Treska was without capacity for green plant regeneration, while Bistra has the highest average green plant regeneration ability (3.92). In average, induction frequency for doubled haploid production was 0.86. Two genotypes (Treska and SK 15/90), didn’t show any response for doubled haploid production. From the total number of green plant regenerants, 37.55% were doubled haploid and fertile plants.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.187

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

  

 

UTICAJ KONCENTRACIJE AUKSINA NA RAST HAPLOIDNIH EMBRIONA PŠENICE

 

Prodanović Slaven1, Girek Zdenka2 i Matzk Fritz3

 

1 Poljoprivredni fakultet, Zemun-Beograd, Srbija

2 Institut za povrtarstvo, Smed.Palanka, Srbija

3Institute of plant genetics and crop plant research, IPK-Gatersleben, Germany

 

Brojni faktori utiču na nastanak i razvoj haploidnih embriona dobijenih ukrštanjem pšenice i kukuruza. Cilj ovog istraživanja bio je da se analizira uticaj koncentracije auksina na rast i razvoj haploidnih embriona pšenice i da se odrede odgovarajuće optimalne vrednosti. Za tretiranje klasova korišćene su tri različite koncentracije auksina dikambe (0.01 ppm, 1 ppm i 100 ppm). Vađenje embriona iz kariopsisa pšenice obavljeno je u 6 vremenskih rokova (od 3. do 14. dana posle oplodnje), pri čemu je merena dužina i širina svakog embriona (u mm) i određen je stadijum razvoja embriona (skalom od 1 do 3). Utvrđeno je da veličina embriona zavisi od koncentracije auksina. Pri višim koncentracijama obrazovali su se embrioni veće dužine i širine, a ova pojava bila je sve izraženija što su embrioni bili stariji. Koncentracija auksina nije značajno uticala na stadijum razvoja embriona jer su se posle 14 dana svi embrioni nalazili u istom stadijumu razvoja. S obzirom da je krupnije embrione lakše izvaditi i postaviti na hranljivu podlogu za njihov razvoj in vitro, može se preporučiti koncentracija dikambe od 100 ppm u praktičnom radu.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.188

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

UTICAJ KOMPONENTI ANDROGENE SPOSOBNOSTI NA REGENERACIJU BILJAKA PŠENICE IN VITRO

 

Vukosavljev Mirjana1, Kondić-Špika Ankica2, Petrović Sofija3, Dimitrijević Miodrag3, Mladenov Velimir3 i Banjac Borislav1

 

[1] Stipendista MNTR, Beograd, Srbija

2 Institut za ratarstvo i povrtarstvo, Novi Sad, Srbija

3 Univerzitet u Novom Sadu, Poljoprivredni fakultet, Novi Sad, Srbija

 

Usavršavanje metoda kulture tkiva omogućilо је proizvodnju potpuno homozigotnih linija iz gametnih ćelija u skraćenom vremenskom periodu u odnosu na konvencionalne metode oplemenjivanja. Biljke nastale iz gametnih ćelija predstavljaju niz homozigota, pri čemu svaki ima različit doprinos od roditelja. Proizvodnja dvostrukih haploida pšenice se naširoko koristi ne samo za unapređenje procesa oplemenjivanja biljaka, već i u bazičnim istraživanjima, kao što su: mapiranje genoma, transformacije haploida i proizvodnja semena u kulturi. Efekat dve hranljive podloge: Potato-2 i N6 na androgenu indukciju kulture antera pšenice proučavan je u in vitro uslovima. Varijabilnost, međuzavisnost i Path analiza za 4 komponente androgene sposobnosti: frekvenciju androgenih entera, proliferaciju kalusa, regeneraciju zelenih biljaka i regeneraciju albino biljaka, proučavane su u dve različite sredine koristeći antere 6 F1 linija pšenice. Na obe podloge je uočen poželjan visoko značajan uticaj na regeneraciju biljaka pšenice primenom Path analize za broj zelenih i albino biljaka. Korelaciona analiza je pokazala pozitivnu korelaciju između karakteristika antera gajenih u kulturi.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.189

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

TOLERANCIJA PŠENICE (Triticum aestivum L.) NA BOR U POLJSKIM USLOVIMA

 

Brdar-Jokanović Milka1, Kobiljski Borislav2, Kraljević-Balalić Marija3 i Maksimović Ivana2,3

 

1 Institut za povrtarstvo, Smederevska Palanka, Srbija

2 Institut za ratarstvo i povrtarstvo, Novi Sad, Srbija

3 Univerzitet u Novom Sadu, Poljoprivredni fakultet, Novi Sad, Srbija

 

Suvišak bora u zemljištu može uzrokovati gubitke prinosa pšenice. Istraživanje je izvršeno u cilju utvrđivanja uticaja suviška bora na prinos i komponente prinosa 59 genotipova pšenice u poljskim uslovima. Ogled je izveden u dvogodišnjem periodu i podrazumevao je kontrolu i tri tretmana borne kiseline. Kao selekcioni kriterijum za toleranciju na bor je primenjena redukcija prinosa na tretmanima u odnosu na kontrolu. Konstatovana je značajna varijabilnost genotipova pšenice u pogledu svih analiziranih svojstava. Prinos je u najvećoj meri redukovan kod sorte Stephens (20,1%), dok je kod sorte Evropa 90 na tretmanima borne kiseline izmeren 9,7% viši prinos u odnosu na kontrolu. Od tri komponente prinosa, negativan efekat suviška bora se u najvećoj meri odrazio na broj zrna/klasu, gde je na tretmanima utvrđena prosečna redukcija od 8,6% u odnosu na kontrolu. Masa zrna je u proseku redukovana 2,9%, dok je broj klasova/m2 7,0% veći na tretmanima u odnosu na kontrolu. U uslovima optimalne obezbeđenosti borom prinos je u pozitivnoj korelaciji sa sve tri komponente prinosa, dok je redukcija prinosa na tretmanima borne kiseline u pozitivnoj korelaciji jedino sa redukcijom broja klasova/m2.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.190

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

IN VITRO EVALUACIJA TOLARNTNOSTI GENOTIPOVA PŠENICE PREMA BORU

 

Kondić-Špika Ankica, Kobiljski Borislav, Marjanović Milica i  Hristov Nikola

 

Institut za ratarstvo i povrtarstvo, Novi Sad, Srbija

 

Tolerantnost 14 sorti pšenice (Triticum aestivum L.) prema boru ispitana je korišćenjem in vitro kulture zrelog embriona. Testiranje je vršeno na modifikovanoj MS podlozi, kojoj je borna kiselina dodata u dve koncentracije: 15 i 30 mM. Kontrolna podloga nije sadržala bornu kiselinu u suvišku. Posle mesec dana gajenja izmerena je sveža masa kalusa i izračunata redukcija sveže mase kalusa (RSMK) na pojedinim koncentracijama borne kiseline, u odnosu na kontrolu. Prisustvo bora u suvišku u hranljivoj podlozi izazavalo je inhibiciju porasta kalusa kod svih genotipova. Međutim, genotipovi su se značajno razlikovali među sobom, u pogledu reakcije na različite koncentracije bora. Na nižoj koncentraciji bora (15 mM), sorte Nevesinjka, Renesansa, Sonata, Simfonija, Rapsodija i Pesma imale su RSMK ispod 50%, dok su sorte Pobeda, Venera, Balada, Ljiljana, Kantata, Cipovka, Vila i Balerina imale RSMK iznad 50%. Sorta Simfonija imala je najnižu vrednost za RSMK (13.5%) i može se smatrati da je bila najtolerantnija od ispitivanih genotipova. Najosetljiviji genotip na suvišak bora bila je sorta Balada, sa RSMK od 87.1%, pri koncentraciji od 15 mM borne kiseline.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.191

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

EFEKAT AZOTNE ISHRANE NA ALVEOGRAFSKE PARAMETRE OZIME PŠENICE

 

Đurić Veselinka, Hristov Nikola, Kondić-Špika Ankica, Aćin Vladimir i Racić Marija

 

Institut za ratarstvo i povrtarstvo, Novi Sad, Srbija

 

Ispitivanje pecivnih svojstava kvaliteta ozime pšenice, kao najznačajnijeg hlebnog žita u Srbiji obuhvata dug vremenski period. Izučavanje kvaliteta pšenice i sa teorijskog i praktičnog aspekta u skladu je sa sistemom evropskih metoda testiranja, jer su različite evropske metode uzajamno prihvaćene i u zemljama EU. Većina priznatih metoda u Srbiji su razvijene i prihvaćene u poslednjih trideset godina. U ovom eksperimentu je izučavan efekat godine, sorte i mineralne ishrane i njihove interakcije na alveografske pokazatelje. U ispitivanim godinama, najveći uticaj na alveografske parametre imala je sorta. Azotna ishrana je imala značajan efekat na ispitivane parametre, ali u najvećem slučaju je zapažen nepravilan trend. Godina je u interakciji sa ostalim faktorima samo modifikovala kvalitet pšenice.

 

 Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.192

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

GENOTIPSKA VARIRANJA SADRŽAJA N, P I K U ZRNU I SLAMI OZIME PŠENICE U ZAVISNOSTI OD SISTEMA ĐUBRENJA

 

Jelić Miodrag1, Đalović, I.2, Knežević Desimir1 i Paunović Aleksandar3

 

1Poljoprivredni fakultet, Zubin Potok, ;2Poljoprivredni fakultet, Novi Sad;

3Agronomski fakultet, Čačak, Srbija

 

Ispitivano je sedam različitih genotipova ozime pšenice na višegodišnjem poljskom ogledu sa đubrenjem na oglednom polju Instituta z a strna žita u Kragujevcu u toku 2000- 2003 godine. Uzorci zrna i slame za analizu uzeti su u fazi pune zrelosti pšenice.Izučavani genotipovi ozime pšenice znatno su se razlikovali u koncentraciji najvažnijih mineralnih elemenata (N, P i K). Prosečno najveću koncentraciju N u zrnu (2.15 %) imala je sorta KG- 100, a najnižu (1.69 %) sorta Matica, dok je u slami pšenice najveća koncentracija N bila kod sorte Toplica (0.63%). Sadržaj P u zrnu i slami ispitivanih genotipova i njegovo variranje je bilo znatno manje u odnosu na sadržaj azota. Najmanji sadržaj P u zrnu i slami bio je kod sorte KG-56 (0.21% i 0.051%), dok su najveći prosečan sadržaj P u zrnu imale sorte Takovčanka i Studenica (0.31%). Koncentracija K u slami ispitivanih genotipova je bila znatno veća u odnosu na njegovu koncentraciju u zrnu. Tako je, sorta KG-100 imala najveću koncentraciju K (1.29%), a sorta Toplica najmanju (0.72%). Reakcija ispitivanih genotipova pšenice na upotrebu mineralnih đubriva je bila veoma različita. Najveću koncentraciju N u zrnu i slami ostvarili su ispitivani genotipovi na NK varijantama đubrenja.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.193

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

  

EFEKAT ĐUBRENJA NA SADRŽAJ ULJA U ZRNU PŠENICE

 

Hristov Nikola, Mladenov Novica, Đurić Veselinka, Kondić-Špika Ankica, Marjanović-Jeromela Ana i Lečić Nada

 

Institut za ratarstvo i povrtarstvo, Novi Sad, Srbija

 

Sadržaj ulja u zrnu predstavlja značajan pokazatelj kvaliteta pšenice u prehrambenoj, kozmetičkoj i farmaceutskoj industriji. Primenom odgovarajućih agrotehničkih mera, pre svega đubrenja, pokazatelji kvaliteta se u značajnoj meri mogu unaprediti. Cilj ovog rada je bio, da se utvrdi efekat đubrenja na varijabilnost sadržaja ulja u zrnu različitih genotipova pšenice. Dvogodišnja analiza obuhvatila je 24 fenotipski divergentna genotipa. Kao uzorak za analizu korišćen je omotač pšeničnog zrna (mekinjasti deo) dobijen u postupku mlevenja na laboratorijskom mlinu MLU 202. Za utvrđivanje sadržaja ulja primenjena je klasična metoda po Ruškovskom. Analizom varijanse utvrđene su značajne razlike kako između genotipova, tako i primenjenih količina mineralnih đubriva. Najmanji prosečan sadržaj ulja utvrđen je kod genotipova Skopljanka i Pobeda (3.25%) a najveći kod genotipa Dragana (4.88%). Sadržaj ulja bez primene đubriva kretao se od 3.10% do 4.98%, a kod primene đubriva od 3.26% do 5.09%. Prosečan sadržaj ulja na neđubrenoj varijanti iznosio je 3.90% a kod đubrene varijante 4.08%, ukazujući na pozitivan efekat ove agrotehničke mere na ispitivano svojstvo.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.194

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

PRINOS GENOTIPOVA HLEBNE PŠENICE NA TRI NIVOA ISHRANE AZOTOM

 

Gorjanović Biljana i Kraljević-Balalić Marija

 

Univerzitet u Novom Sadu, Poljoprivredni fakultet, Novi Sad, Srbija

 

Neprekidno povećanje upotrebe azotnih đubriva dovodi do niza ekoloških i zdravstvenih problema. Jedan od puteva za rešavanje ovih problema je stvaranje genotipova koji daju odgovarajući prinos sa ograničenom primenom mineralnih đubriva. Cilj ovog rada je da se u trogodišnjem periodu ispita fenotipska varijabilnost prinosa dvanaest genotipova hlebne pšenice, na tri nivoa ishrane azotom, i da se genotipovi grupišu na osnovu fenotipske sličnosti za dato svojstvo. Analizom varijanse je utvrđeno da je na ispoljavanje ovog svojstva najveći uticaj imao genotipa, zatim interakcija genotip × godina i godine ispitivanja, a najmanji uticaj imala je primenjena doza azota. Genotipovi su najbolje rezultate ostvarili u 2006. godini, a najmanje u 2007. godini. Sorta Malyska je na sva tri nivoa ishrane imala najveći prinos. Najmanji prinos u kontroli je zabeležen kod sorte Nevesinjka, a na dozama N75 i N100 kod sorte Tamaro. Analizom dendograma može se zaključiti da su se na sva tri nivoa ishrane azotom po visokom prinosu izdvojile sorte Malyska i Sonata, a kao genotipovi sa najmanjom vrednošću sorte Tamaro i Ilona.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.195

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

GENETIČKA USLOVLJENOST TEHNOLOŠKOG KVALITETA PŠENICE

(TRITICUM AESTIVUM L.)

 

Knežević Desimir1, Zečević Veselinka2, Đukić Nevena3 i Konstantinov Kosana4

 

1 Poljoprivredni fakultet, Univerzitet u Pristini, Zubin Potok, Srbija

2 Fakultet za biofarming Backa Topola, Univerzitet Megatrend Beograd

3 PMF, Univerzitet u Kragujevcu, Kragujevac, Srbija

4 Institut za kukuruz „Zemun Polje“ Zemun, Srbija

 

Kvalitet je kompleksno genetički determinisano svojstvo. Veliki je broj parametara koji učestvuju u odredjenu kvaliteta. U ovom radu je predstavljena analiza sedimentacije proteina i volumena hleba kod 20 genetički različitih sorti pšenice. Metodom elektroforeze analiziran je sastav glijadina. Ustanovljeno je da sorte (KG.56, Rodna i dr.) koje imaju Gli-B1b, Gli-D1b, Glu-D1d imaju visoke vrednosti sedimentacije proteina i volumena hleba. Takodje je ustanovljena pozitivna korelacija izmedju Gli-D2a i sedimentacije proteina, kao i izmedju Gli-B1l i volumena hleba (Jugoslavija, Srbijanka, Balkan i dr.). Identifikovani Gli-1 mogu se koristiti kao markeri za kvalitet u oplemenjivanju pšenice. Međutim, analizirane komponente tehnološkog kvaliteta nisu genetički odredjene samo sa Gli-1 i Gli-2, već i drugim faktorima (Glu-1, Gli-3, proporcijom sadržaja glijadina/glutenina itd.) koje treba detaljnije izučavati.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.196

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

VARIJABILNOST TEHNOLOŠKOG KVALITETA OZIME PŠENICE

 

Zečević Veselinka1, Knežević Desimir2, Bošković Jelena1, Mićanović Danica3 i Luković Kristina4

 

1 Fakultet za biofarming, Bačka Topola

2 Poljoprivredni fakultet, Univerzitet u Pristini, Zubin Potok, Srbija

3 Privredna komora, Beograd

4 Centar za strna žita, Kragujevac, Srbija

 

 

U radu je ispitivana varijabilnost komponenti tehnološkog kvaliteta (sedimentaciona vrednost, sadržaj vlažnog glutena, moć upijanja vode i kvalitetni broj brašna) kod šest sorti ozime pšenice (KG-56S, KG-100, Studenica, Takovčanka, Toplica i Lazarica), stvorenih u Centru za strna žita Kragujevac. Urađena je analiza varijabilnosti kvaliteta u toku sedam godina (1998-2004) kod sorti koje su bile zastupljene u makroogledu Centra za strna žita. Izračunati su standardna devijacija i koeficijent varijacije kao pokazatelji varijabilnosti. Rezultati su pokazali da je za sedimentacionu vrednost ispoljena veća varijabilnost po godinama (Cv=20,6%) nego po sortama (Cv=17,0%). Najveću varijabilnost ispoljila je sedimentaciona vrednost, a najmanju moć upijanja vode (Cv=4,5%-godine; Cv=5,3%-sorte) u poređenju sa ostalim osobinama. Sadržaj glutena je ispoljio visoku varijabilnost po godinama (Cv=10,9%) i po sortama (Cv=11,1%). Varijabilnost kvalitetnog broja bila je, takođe, visoka po godinama (Cv=17,1%) i sortama (Cv=12,3%). Sorta Lazarica je pokazala najmanju varijabilnost za sedimentacionu vrednost, Studenica za moć upijanja vode, KG-56S za sadržaj glutena, a Toplica za kvalitetni broj brašna.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.197

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

NASLEĐIVANJE VISINE STABLA I DUŽINE DRUGE INTERNODIJE

 KOD HIBRIDA JEČMA

                                                                                                   

Madić Milomirka1, Paunović Aleksandar1, Knežević Desimir2 i Zečević Veselinka3

 

1Agronomski fakultet, Cacak

2 Poljoprivredni fakultet, Univerzitet u Pristini, Zubin Potok, Srbija

3 Fakultet za biofarming, Bačka Topola

 

Visina stabla i dužina druge (bazalne) internodije su veoma značajne komponente otpornosti ječma prema poleganju. Geni reduktori visine stabla kod ječma imaju drugačiji fenotipski efekat u odnosu na Rht gene pšenice, tako da dwarf genotipovi ječma imaju jako lomljivo stablo, osetljiviji su prema bolestima i imaju lošiji kvalitet slada. U cilju proučavanja načina nasleđivanja visine stabla i dužine druge internodije izvršeno je dialelno ukrštenje pet divergentnih genotipova ječma (KG-1/90, NS-293, Jagodinac, KG-15, KG-10/90). U nasleđivanju visine stabla kod većine kombinacija u F1 i F2 generaciji je preovladavala dominacija višeg roditelja, gde je stepen dominacije varirao od parcijalne do superdominacije. U nasleđivanju dužine druge internodije kod najvećeg broja kombinacija je uglavnom bio ispoljen intermedijaran ili dominantni način nasleđivanja. Relativni heterozis za visinu stabla se kretao od 3.5% do 19.4%, a za dužinu druge internodije od 3.1% do 17.5%. Analiza komponenti genetičke varijanse ukazuje da je u nasleđivanju visine stabla preovladavao dominantni efekat gena. U nasleđivanju dužine druge internodije u F1 generaciji su preovladavali geni sa aditivnim efektom, dok su u F2 pored njih značajni i dominantni efekati gena.

 

Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.198

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

REZULTATI I PERSPEKTIVE OPLEMENJIVANJA OZIMOG TRITIKALEA

U KRAGUJEVCU

 

Milovanović Milivoje i Perišić Vladimir

 

Centar za strna žita, Kragujevac, Srbija

 

U radu su prikazani rezultati dosadašnjeg rada na oplemenjivanju ozimog 6x tritikalea u Centru za strna žita u Kragujevcu, kao i perspektive za budući doprinos unapređenju ove vrste kod nas na osnovu rezultata mikroogleda (5x5m2) iz perioda 2003/04-07/08. Do danas je Centru priznato 8 novih sorti ozimog tritikalea. KG sorte oz. tritikalea se odlikuju visokom rodnošću i nizom poželjnih agronomskih i fizioloških osobina. Najnovije perspektivne sorte i linije (Trijumf, Žarko, KG.Tr. 360/1-2, KG.Tr. 102/6-2, KG.Tr. 55/3, KG.Tr. 110/3-2) značajno i visoko značajno nadmašuju u prinosu zrna standarde (KG 20 i Favorit), a neke od njih imaju rezultate na nivou ili iznad poznate poljske sorte Presto. Pri tome je kod njih zadržana visina stabljike u proseku na nivou niskih i sr. visokih sorti (97-123 cm). Značajni rezultati su postignuti i po pitanju poboljšanja nalivenosti zrna i sadržaja proteina. U budućem radu na oplemenjivanju, poseba pažnja će i dalje biti usmerena na ozime forme sekundarnog heksaploidnog ili substitucionog tritikalea, dok će rad na primarnim 6x, 8x i 4x formama služiti za unapređenje varijabilnosti i genetska istraživanja.


Povratak na sadržaj


 


 

Zbornik abstrakata IV Kongres Društva genetičara Srbije

Tara, Srbija, Jun 01-05, 2009.

str.199

© 2009 Društvo genetičara Srbije  

 

 

VIZUELNA OCENA FENOTIPA KAO POKAZATELJ SRODNOSTI LINIJA KUK